Ömür Boyu Gelir Sözleşmesi Nedir? Ödemeler Kesilirse Ne Yapılır?
Yaşlı bir komşun, evini yeğenine devretmeyi düşünüyor. Karşılığında yeğeni ona ömrü boyunca her ay belli bir para ödeyecek. Ya da sen birikimini bir yakınına verip karşılığında yaşadığın sürece düzenli gelir almak istiyorsun. Belki de böyle bir anlaşma yapıldı ama ödemeler birkaç ay sonra kesildi. "Ömür boyu gelir anlaşması nasıl yapılır, ödeme yapılmazsa ne olur?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Türk Borçlar Kanunu'ndaki ömür boyu gelir sözleşmesini anlatıyoruz.
Ömür boyu gelir sözleşmesi nedir?
Ömür boyu gelir sözleşmesi, gelir borçlusunun gelir alacaklısına, taraflardan birinin veya üçüncü bir kişinin ömrü boyunca belirli dönemsel ödemeler yapmayı üstlendiği sözleşmedir.
- Sözleşmede aksine açık bir hüküm yoksa gelir, gelir alacaklısının ömrü boyunca ödenir.
- Gelir, gelir borçlusunun veya üçüncü bir kişinin ömrüyle sınırlı bağlandıysa ve aksi kararlaştırılmadıysa, gelir alacaklısı ölünce bu hak onun mirasçılarına geçer.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesinden farkı
Bu iki sözleşme sık karıştırılır:
- Ömür boyu gelir sözleşmesinde karşı taraf sana düzenli para veya başka dönemsel edimler öder.
- Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde ise karşı taraf seni bakıp gözetmeyi, yani bakım ve özen göstermeyi üstlenir.
Bakım karşılığında mal devri için Hakkını Sor'daki ölünceye kadar bakma sözleşmesi nasıl yapılır rehberine bakabilirsin.
Şekil şartı
Ömür boyu gelir sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz. Sözlü anlaşma geçersizdir.
Sözleşme karşılığında bir taşınmaz devrediliyorsa, taşınmazın devri için ayrıca tapuda resmi şekilde işlem yapılması gerekir.
Gelir ne zaman ödenir?
- Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıysa gelir her altı ayda bir ve peşin olarak ödenir.
- Gelirin süresi ömrüne bağlanan kişi, peşin ödenen dönem bitmeden ölse bile, o döneme ait gelirin tamamı borçlanılmış sayılır.
Aylık ödeme istiyorsan bunu sözleşmeye açıkça yazdır.
Gelir borçlusu iflas ederse
Gelir borçlusu iflas ederse, gelir alacaklısı, dönemsel gelirin sağlanabilmesi için ilgili sosyal güvenlik kurumunca ödenmesi gereken anaparaya denk düşen tutarı iflas masasına kaydettirme hakkını kazanır.
Gelir hakkı devredilebilir mi?
Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıysa gelir alacaklısı haklarını başkasına devredebilir.
Ödemeler kesilirse
- Gelir borçlusuna yazılı ihtar gönder ve ödenmeyen dönemleri iste.
- Ödenmezse alacak davası açabilir veya icra takibi başlatabilirsin.
- Borçlu temerrüde düştüyse borçlunun temerrüdüne ilişkin genel hükümlere göre sözleşmeden dönme hakların da gündeme gelebilir.
Borçlunun temerrüdü için Hakkını Sor'daki karşı taraf teslim etmiyor veya gecikiyor rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Sözleşmeyi mutlaka yazılı yap; gelirin miktarını, ödeme dönemini ve kimin ömrüne bağlı olduğunu açıkça yaz.
- Taşınmaz devredilecekse tapu işlemini resmi şekilde yap.
- Aylık ödeme istiyorsan bunu sözleşmeye ekle; aksi halde gelir altı ayda bir peşin ödenir.
- Mirasçılara geçip geçmeyeceğini sözleşmede belirt.
- Ödemeleri banka yoluyla yaptır ve dekontları sakla.
- Ödeme kesilirse yazılı ihtar gönder, sonuç alamazsan icra takibi başlat.
Dayanak mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 607: Ömür boyu gelir sözleşmesi, gelir borçlusunun taraflardan birinin veya üçüncü kişinin ömrü boyunca dönemsel edimlerde bulunmayı üstlendiği sözleşmedir; aksine hüküm yoksa gelir alacaklısının ömrü boyunca yapılmış sayılır; borçlunun veya üçüncü kişinin ömrüne bağlı gelir aksi kararlaştırılmamışsa alacaklının mirasçılarına geçer.
- 6098 sayılı Kanun m. 608: Ömür boyu gelir sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.
- 6098 sayılı Kanun m. 609: Aksi kararlaştırılmamışsa gelir her altı ayda bir ve peşin ödenir; dönem sona ermeden ölüm halinde o dönemin geliri tamamen borçlanılmış sayılır; borçlunun iflasında alacaklı anaparaya denk tutarı iflas masasına kaydettirebilir.
- 6098 sayılı Kanun m. 610: Aksi kararlaştırılmamışsa gelir alacaklısı haklarını devredebilir.
En çok sorulan sorular
Ömür boyu gelir sözleşmesi sözlü yapılabilir mi?
Hayır. Yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.
Gelir ne sıklıkla ödenir?
Sözleşmede başka bir şey kararlaştırılmadıysa her altı ayda bir ve peşin olarak.
Gelir alacaklısı ölünce ödemeler biter mi?
Gelir alacaklısının ömrüne bağlıysa biter. Borçlunun veya üçüncü bir kişinin ömrüne bağlıysa, aksi kararlaştırılmadıkça mirasçılara geçer.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle aynı şey mi?
Hayır. Ömür boyu gelirde dönemsel ödeme, ölünceye kadar bakmada ise bakım ve gözetim üstlenilir.
Ödemeler yapılmazsa ne yapabilirim?
Yazılı ihtar gönderip ödenmeyen dönemleri isteyebilir, sonuç alamazsan dava açabilir veya icra takibi başlatabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.