Ortak Velayet Nedir? Boşanmada Ortak Velayet Nasıl Alınır?
Eşinle boşanıyorsunuz ama ikiniz de çocuğunuzun hayatında eşit söz sahibi olmak istiyorsunuz. "Ortak velayet nedir, Türkiye'de boşanınca ortak velayet alınabilir mi, şartları neler?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde boşanmada ortak velayeti ve nasıl uygulandığını sade bir dille anlatıyoruz.
Velayet nedir?
Velayet, anne babanın ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, sağlığı ve mallarının yönetimi gibi konularda karar verme ve onu temsil etme yetkisidir.
Evlilik devam ettiği sürece anne ve baba velayeti birlikte kullanır. Kanuna göre boşanmada ise velayet, çocuğun kendisine bırakıldığı tarafa aittir. Yani kanunun kuralı, boşanmadan sonra velayetin eşlerden birine verilmesidir.
Velayetin kime verileceğine dair genel kuralları Hakkını Sor'daki boşanmada velayet rehberinde bulabilirsin.
Ortak velayet nedir?
Ortak velayet, boşanmadan sonra da anne ve babanın çocuk üzerindeki velayeti birlikte kullanmaya devam etmesidir. Çocuğun hangi okula gideceği, hangi tedaviyi göreceği, yurt dışına çıkıp çıkmayacağı gibi önemli kararları iki taraf birlikte alır.
Ortak velayet, çocuğun eşit süreyle iki evde kalması anlamına gelmez. Çocuk genellikle taraflardan biriyle birlikte yaşar; diğer taraf ise hem kişisel ilişki kurar hem de önemli kararlara ortak olur.
Türkiye'de ortak velayet mümkün mü?
Türk Medeni Kanunu'nda boşanmadan sonra ortak velayet açıkça düzenlenmemiştir. Ancak Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve Yargıtay'ın kararları doğrultusunda, uygulamada boşanmada ortak velayete karar verilebilmektedir.
Yargıtay uygulamasında ortak velayet için genellikle şu şartlar aranır:
- Tarafların ortak velayet konusunda anlaşmış olması: Ortak velayet çoğunlukla anlaşmalı boşanmalarda, protokolde birlikte talep edildiğinde kabul edilir.
- Çocuğun üstün yararına uygun olması: Mahkeme, ortak velayetin çocuğun yararına olup olmadığını ayrıca değerlendirir.
Taraflardan biri karşı çıkıyorsa ya da aralarında ciddi bir çatışma varsa, mahkemenin ortak velayete karar vermesi beklenmez. Çünkü ortak velayet, anne babanın çocuk konusunda birlikte karar alabilmesini gerektirir.
Ortak velayet nasıl istenir?
Anlaşmalı boşanma protokolü
Ortak velayet istiyorsanız, bunu anlaşmalı boşanma protokolünde açıkça yazın. Protokolde şunlar düzenlenmelidir:
- Velayetin anne ve baba tarafından ortak kullanılacağı
- Çocuğun kiminle birlikte yaşayacağı
- Diğer tarafın çocukla görüşme günleri ve tatil düzeni
- Çocuğun giderlerine kimin ne oranda katılacağı
- Önemli kararların, örneğin okul seçimi ve yurt dışı seyahatlerin nasıl alınacağı
Anlaşmalı boşanma protokolünün nasıl hazırlanacağını Hakkını Sor'daki anlaşmalı boşanma rehberinde bulabilirsin.
Mahkemenin değerlendirmesi
Hakim, protokolü olduğu gibi onaylamak zorunda değildir. Çocuğun yararına aykırı gördüğü düzenlemeleri değiştirebilir. Gerekirse pedagog ya da sosyal çalışmacıdan rapor alabilir ve yeterli olgunluktaki çocuğu dinleyebilir.
Ortak velayetin avantajları ve zorlukları
Avantajları:
- Çocuk, her iki ebeveyninin de hayatında eşit söz sahibi olduğunu hisseder.
- Pasaport, okul kaydı gibi işlemlerde taraflardan birinin dışlanması önlenir.
- Ebeveynler arasında sorumluluk paylaşılır.
Zorlukları:
- Önemli kararlarda iki tarafın anlaşması gerekir; anlaşamazlarsa işler aksayabilir.
- Taraflar arasındaki iletişim zayıfsa, ortak velayet yeni çatışmalara yol açabilir.
Ortak velayet sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Koşullar değişirse, örneğin taraflar çocuk konusunda sürekli anlaşmazlık yaşıyor ve bu durum çocuğa zarar veriyorsa, taraflardan biri velayetin değiştirilmesini isteyebilir. Mahkeme yine çocuğun yararını esas alarak karar verir.
Tek taraflı velayet verilmişken sonradan ortak velayet istenmesi de, taraflar anlaşıyorsa ve çocuğun yararına uygunsa mümkün olabilir.
Velayetin değiştirilmesi davasını Hakkını Sor'daki ilgili rehberde bulabilirsin.
Ortak velayette nafaka
Ortak velayet, çocuk için nafaka ödenmeyeceği anlamına gelmez. Çocuk taraflardan biriyle yaşıyorsa, diğer taraf mali gücü oranında çocuğun giderlerine katılmakla yükümlüdür. Protokolde bu konuyu açıkça düzenleyin.
Kısaca yapılacaklar
- Kanuna göre boşanmada velayet çocuğun bırakıldığı tarafa verilir; ortak velayet kanunda açıkça düzenlenmemiştir.
- Yargıtay uygulamasında, taraflar anlaşırsa ve çocuğun yararına uygunsa ortak velayete karar verilebilmektedir.
- Ortak velayet istiyorsanız anlaşmalı boşanma protokolüne açıkça yazın.
- Protokolde çocuğun kiminle yaşayacağını, görüşme düzenini ve giderleri ayrıntılı belirleyin.
- Koşullar değişirse velayetin değiştirilmesi istenebilir.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 336: Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullanır; boşanmada velayet çocuğun kendisine bırakıldığı tarafa aittir.
- 4721 sayılı Kanun m. 323: Velayeti kendisine verilmeyen ana veya baba, çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir.
En çok sorulan sorular
Türkiye'de ortak velayet var mı?
Kanunda açıkça düzenlenmemiştir. Ancak Yargıtay uygulamasında, taraflar anlaşırsa ve çocuğun yararına uygunsa boşanmada ortak velayete karar verilebilmektedir.
Çekişmeli boşanmada ortak velayet alınabilir mi?
Taraflardan biri karşı çıkıyorsa mahkemenin ortak velayete karar vermesi beklenmez. Ortak velayet uygulamada çoğunlukla tarafların anlaştığı durumlarda kabul edilir.
Ortak velayette çocuk kimde kalır?
Ortak velayet, çocuğun iki evde eşit kalması anlamına gelmez. Çocuğun kiminle yaşayacağı protokolde ya da mahkeme kararında belirlenir.
Ortak velayette nafaka ödenir mi?
Evet. Çocuğun birlikte yaşamadığı taraf, mali gücü oranında çocuğun giderlerine katılmakla yükümlüdür.
Ortak velayet sonradan kaldırılabilir mi?
Evet. Koşullar değişir ve ortak velayet çocuğun yararına olmaktan çıkarsa, taraflardan biri velayetin değiştirilmesini isteyebilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.