Polis Bilgisayarımı ve Telefonumu İnceleyebilir mi? Dijital Arama ve İmaj
Bir sabah kapın çalındı, polis arama kararıyla geldi ve bilgisayarına, telefonuna ve harici disklerine el koydu. Bilgisayarında işinle ilgili bütün dosyalar, telefonunda ailene ait fotoğraflar var. "Bütün verilerimi incelemeye yetkileri var mı? Bilgisayarımı ne zaman geri alırım? Benim de bir kopyam olacak mı?" diye soruyorsun. Bu rehberde Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki bilgisayarlarda, telefonlarda ve dijital kayıtlarda arama, kopyalama ve el koyma kurallarını anlatıyoruz.
Dijital arama hangi şartlarda yapılır?
Şüphelinin kullandığı bilgisayar, bilgisayar programları ve kayıtlarında arama yapılması, bu kayıtlardan kopya çıkarılması ve kayıtların çözülerek metin haline getirilmesi için şu şartlar birlikte aranır:
- Bir suç nedeniyle yürütülen soruşturma olmalı
- Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebepleri bulunmalı
- Başka surette delil elde etme imkânı bulunmamalı
Uygulamada cep telefonları ve tabletler de bu kapsamda değerlendirilir.
Kararı kim verir?
- Kural olarak hâkim karar verir.
- Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı da karar verebilir. Savcının kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur ve hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir.
- Süre dolarsa veya hâkim aksine karar verirse, çıkarılan kopyalar ve çözümü yapılan metinler derhal imha edilir.
Cihaza ne zaman el konulur?
Kural olarak cihazın kendisine değil, içindeki verilere ihtiyaç vardır. Cihaza el konulması ancak şu hallerde mümkündür:
- Şifrenin çözülememesi nedeniyle cihaza girilemiyorsa
- Gizlenmiş bilgilere ulaşılamıyorsa
- İşlemin uzun sürecek olması nedeniyle yerinde yapılamıyorsa
Şifrenin çözümü yapılıp gerekli kopyalar alındığında, el konulan cihazlar gecikmeden sahibine iade edilir.
Yedekleme ve sana verilecek kopya
- Bilgisayara veya kayıtlara el koyma sırasında, sistemdeki bütün verilerin yedeği, yani imajı alınır.
- Bu yedekten bir kopya çıkarılarak şüpheliye veya vekiline verilir ve bu durum tutanağa geçirilerek imza altına alınır.
Bu kopya önemlidir: Hem kendi iş ve özel verilerine erişmeni sağlar hem de ileride delillerin sonradan değiştirilmediğini kontrol etmene imkân verir. Kopyanın sana verilip verilmediğini mutlaka tutanakta kontrol et.
El koymadan kopyalama
Cihaza el konulmadan da, sistemdeki verilerin tamamının veya bir kısmının kopyası alınabilir. Kopyası alınan veriler kâğıda yazdırılarak tutanağa kaydedilir ve ilgililer tarafından imzalanır.
Cihazı geri alma
Cihazın içindeki veriler kopyalandıktan ve inceleme bittikten sonra cihazın iadesini isteyebilirsin. İade süreci için Hakkını Sor'daki el konulan telefon, araç veya eşya nasıl geri alınır rehberine bakabilirsin.
Hukuka aykırı arama
Hâkim kararı veya süresinde alınmış onay olmadan yapılan dijital arama ile elde edilen veriler hukuka aykırı delil niteliğinde olabilir. Ayrıca soruşturma konusuyla hiç ilgisi olmayan özel verilerin incelenmesi, özel hayatın gizliliğine müdahale olarak değerlendirilebilir. Böyle bir durumda avukatınla birlikte delilin dosyadan çıkarılmasını talep etmen gerekir.
Ev ve üst araması için Hakkını Sor'daki polis üstümü veya aracımı arayabilir mi rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Arama sırasında hâkim veya savcı kararını görmek iste ve kararın tarihini not al.
- El konulan her cihazın marka, model ve seri numarasının tutanağa yazıldığını kontrol et.
- İmaj alınırsa yedekten bir kopyanın sana veya avukatına verilmesini iste ve bunu tutanağa geçirt.
- Savcı kararıyla işlem yapıldıysa yirmi dört saat içinde hâkim onayı alınıp alınmadığını takip et.
- Kopyalama tamamlandıktan sonra cihazının iadesini yazılı olarak iste.
- Hukuka aykırı işlemlere karşı itiraz et ve delil yasağını ileri sür.
Dayanak mevzuat
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 134: Kuvvetli şüphe ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması halinde hâkim, gecikmesinde sakınca varsa savcı kararıyla şüphelinin bilgisayar, program ve kayıtlarında arama, kopyalama ve çözümleme yapılır; savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur, onay alınamazsa kopyalar imha edilir; şifre çözülemezse veya işlem uzun sürecekse cihaza el konulabilir ve işlem bitince gecikmeden iade edilir; el koyma sırasında bütün verilerin yedeği alınır ve yedeğin bir kopyası şüpheliye veya vekiline verilir; el koymadan da kopya alınabilir.
En çok sorulan sorular
Polis telefonumu karar olmadan inceleyebilir mi?
Hayır. Hâkim kararı, gecikmesinde sakınca varsa savcı kararı gerekir; savcı kararı da yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulmalıdır.
Bilgisayarıma neden el konuldu?
Şifre çözülemediği, gizli verilere ulaşılamadığı veya işlem uzun süreceği için. Kopyalama bitince cihazın gecikmeden iade edilmesi gerekir.
Verilerimin bir kopyasını alabilir miyim?
Evet. El koyma sırasında alınan yedekten bir kopya şüpheliye veya vekiline verilir.
Hâkim onay vermezse ne olur?
Çıkarılan kopyalar ve çözümü yapılan metinler derhal imha edilir.
Cihazımı ne zaman geri alırım?
Şifre çözümü yapılıp gerekli kopyalar alındığında gecikmeden iade edilmesi gerekir. İade için savcılığa başvurabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.