YouTube

Polis Üstümü veya Aracımı Arayabilir mi? Kimlik Sorma ve Arama

Sokakta yürürken polis kimliğini sordu, üstünü aramak istedi ya da trafik kontrolünde aracının bagajını açmanı istedi. Bu durumlarda polisin yetkileri nelerdir ve hangi hakların vardır? Bu rehberde polisin kimlik sorma ve arama yetkisini, senin haklarınla birlikte anlatıyoruz.

Kimlik sorma

Polis, bir suçun ya da tehlikenin önlenmesi veya bir suçun failinin yakalanması amacıyla, makul bir sebebin varlığı hâlinde kişileri durdurup kimliğini sorabilir (2559 s. Polis Vazife ve Selahiyet Kanunu md. 4/A).

Kimliğin tespit edildikten ve durdurma sebebi ortadan kalktıktan sonra yoluna devam etmene izin verilmelidir.

Üst ve araç araması

Polisin yaptığı aramalar ikiye ayrılır: önleme araması ve adli arama.

Önleme araması

Önleme araması, bir suçun ya da tehlikenin önlenmesi için yapılan aramadır.

Hâkim kararı ya da yazılı emir olmadan polis, seni ya da aracını ancak dışarıdan, göz ile kontrol edebilir. Örneğin aracının camından içeri bakabilir. Ancak kararsız olarak bagajı açtırması, çantanı açtırması ya da üstünü araması kural olarak önleme araması niteliğindedir.

Adli arama

Adli arama, işlenmiş bir suçla ilgili delil elde etmek ya da şüpheliyi yakalamak için yapılan aramadır (CMK md. 116 ve devamı).

Arama sırasındaki hakların

Telefonun aranması

Telefonun, bilgisayarın ve diğer elektronik cihazların içeriğinin incelenmesi, kural olarak hâkim kararıyla yapılabilir. Polis, karar olmadan telefonunun kilidini açmanı ve içeriğini göstermeni zorla isteyemez.

Direnme, itiraz et

Aramanın hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsan bile polise fiziksel olarak direnme. Görevini yapan bir kamu görevlisine karşı koymak ayrı bir suç oluşturabilir.

Bunun yerine:

Hukuka aykırı aramanın sonucu

Hukuka aykırı bir aramayla elde edilen deliller, ceza yargılamasında hükme esas alınamaz. Bu yüzden hakkında bir dava açılırsa, aramanın hukuka aykırı olduğunu mutlaka ileri sür.

Kısaca yapılacaklar

En çok sorulan sorular

Polis kimliğimi sorabilir mi?

Evet. Makul bir sebep varsa durdurup kimliğini sorabilir; durdurma sebebini sana bildirmelidir.

Kimliğimi göstermezsem ne olur?

Kimliğini göstermekten ya da doğru bilgi vermekten kaçınırsan idari para cezası uygulanabilir.

Polis kararsız olarak üstümü ya da aracımı arayabilir mi?

Hayır. Hâkim kararı ya da gecikmesinde sakınca olan hâllerde yetkili makamın yazılı emri gerekir; aksi hâlde yalnızca dışarıdan göz ile kontrol edebilir.

Arama sırasında hangi haklarım var?

Hangi karara dayanıldığını sorabilir, üst aramasının kendi cinsiyetinden bir görevlice yapılmasını ve tutanak düzenlenmesini isteyebilirsin.

Tutanakta yanlışlık varsa ne yapmalıyım?

İmzalamadan önce itirazını tutanağa yazdır ya da imzalamaktan kaçın ve bir örneğini iste.

Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.

Sana bu konuda tavsiye ettiğimiz siteler

Bu konuda bu siteler sana yardımcı olabilir.

Soru sor Danışmanlık al