Polise Direnmenin Cezası Ne? Görevi Yaptırmamak İçin Direnme Suçu
Bir yol kontrolünde, gözaltı sırasında ya da bir icra işleminde polisle, zabıtayla veya bir memurla tartıştın ve hakkında "görevi yaptırmamak için direnme" suçlamasıyla işlem yapıldı. Ya da bunun hangi durumda suç olduğunu önceden bilmek istiyorsun. Bu rehberde Türk Ceza Kanunu'na göre bu suçun şartlarını, cezasını ve hakkında işlem yapılırsa neler yapabileceğini anlatıyoruz.
Suç nedir?
Bir kamu görevlisinin görevini yapmasını engellemek amacıyla ona karşı cebir, yani zor kullanmak veya onu tehdit etmek suçtur.
Suçun oluşması için üç unsur birlikte aranır:
- Karşındaki kişi bir kamu görevlisi olmalı: polis, jandarma, zabıta, icra memuru, devlet okulundaki öğretmen, devlet hastanesindeki doktor veya vergi müfettişi gibi.
- Görevli o sırada görevini yapıyor olmalı.
- Sen onun görevini yapmasını engellemek amacıyla zor kullanmalı ya da tehdit etmelisin.
Hangi davranışlar bu suçu oluşturur?
- Kelepçe takılırken polisi itmek, tekmelemek veya kollarını zorla çekmek
- Araç kontrolünde görevliyi araçla sürükleyerek kaçmak
- Haciz için gelen icra memurunu "eşyalara dokunursan seni öldürürüm" diye tehdit etmek
- Zabıtanın el koyma işlemine karşı yumruk atmak
- Hastanede tedaviyi engellemek için doktora saldırmak
Hangi davranışlar bu suçu oluşturmaz?
Her itiraz ve tartışma bu suç anlamına gelmez:
- Sözlü olarak itiraz etmek, işlemin nedenini sormak veya haklarını hatırlatmak
- Görevlinin adını ve sicil numarasını istemek
- Zor ve tehdit içermeyen pasif bir tutum, örneğin konuşmayı reddetmek
Ancak görevliye yönelik aşağılayıcı sözler hakaret suçunu oluşturabilir; kamu görevlisine görevinden dolayı hakarette ceza daha ağırdır. Bu konu için Hakkını Sor'daki hakaret suçu rehberine bakabilirsin.
Cezası ne?
- Temel ceza altı aydan üç yıla kadar hapistir.
- Suç yargı görevi yapan kişilere, örneğin hakim veya savcıya karşı işlenirse ceza iki yıldan dört yıla kadar hapistir.
- Kişi kendini tanınmayacak hale getirerek, örneğin yüzünü kapatarak işlerse ya da suç birden fazla kişi tarafından birlikte işlenirse ceza üçte bir oranında artırılır.
- Suç silahla ya da suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır.
- Direnme sırasında görevli yaralanır ve yaralanma ağır sonuçlar doğurursa, ayrıca kasten yaralama hükümleri de uygulanır.
Görevliye vurulması gibi durumlarda kasten yaralama ve hakaret suçları da ayrıca gündeme gelebilir. Kasten yaralama için Hakkını Sor'daki kasten yaralama rehberine bakabilirsin.
Görevli hukuka aykırı davranırsa?
Görevlinin işleminin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsan bile zor kullanmak yerine yasal yollara başvurman gerekir. Yine de mahkeme, görevlinin açıkça yetkisini aştığı, gereksiz şiddet uyguladığı veya görev dışı davrandığı durumlarda bunu değerlendirir. Görevli seni haksız yere darp ettiyse veya kötü davrandıysa bu senin lehine olabilir ve görevli hakkında ayrıca şikayette bulunabilirsin.
Kamu görevlilerinin şikayeti için Hakkını Sor'daki kamu görevlisi şikayeti rehberine bakabilirsin.
Hakkında işlem yapıldıysa ne yapmalısın?
- Gözaltına alındıysan avukat isteme hakkını kullan ve avukatın olmadan ayrıntılı ifade vermekten kaçın.
- Olay yerindeki kamera kayıtlarının, görevlilerin yaka kameralarının ve araç kameralarının incelenmesini talep et.
- Olayı gören tanıkların adlarını ve iletişim bilgilerini not al.
- Yaralandıysan hemen doktor raporu al; darp izlerinin fotoğraflarını çek.
- İfadende zor veya tehdit kullanmadığını ya da görevlinin seni neyle engellemeye çalıştığını açıkça anlat.
Gözaltında hakların için Hakkını Sor'daki gözaltı hakları rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Görevliyle tartışma yaşıyorsan sözlü itirazla yetin; zor kullanma ve tehdit etme.
- Görevlinin adını ve sicil numarasını iste, olayı kayıt altına al.
- İşlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsan sonradan şikayet ve dava yoluna git.
- Hakkında işlem yapıldıysa avukat iste.
- Kamera kayıtlarının ve tanık ifadelerinin toplanmasını talep et.
- Yaralandıysan rapor al ve görevli hakkında şikayette bulun.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 265: Kamu görevlisine görevini yapmasını engellemek amacıyla cebir veya tehdit kullanan altı aydan üç yıla kadar, yargı görevlisine karşı iki yıldan dört yıla kadar hapisle cezalandırılır; tanınmayacak hale gelinerek veya birden fazla kişiyle işlenirse ceza üçte bir, silahla işlenirse yarı oranında artar; ağır yaralama sonucu doğarsa yaralama hükümleri de uygulanır.
En çok sorulan sorular
Polise direnmenin cezası ne?
Görevi yaptırmamak için direnme suçunun cezası altı aydan üç yıla kadar hapistir. Birden fazla kişiyle veya silahla işlenirse ceza artar.
Polise sözlü itiraz etmek suç mu?
Hayır. Zor ve tehdit içermeyen itirazlar bu suçu oluşturmaz; ancak aşağılayıcı sözler hakaret sayılabilir.
Kelepçe takılırken kolumu çektim, suç mu?
Görevlinin işlemini engellemek amacıyla zor kullanma olarak değerlendirilirse suç oluşabilir. Olay kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir.
Görevli bana haksız davrandıysa direnebilir miyim?
Zor kullanmak yerine yasal yollara başvurmalısın. Görevlinin haksız davranışı mahkemede değerlendirilir ve onun hakkında şikayette bulunabilirsin.
Zabıtaya veya icra memuruna direnmek de bu suç mu?
Evet. Suç, polis dışındaki kamu görevlilerine karşı da işlenebilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.