Rapor Parası (Geçici İş Göremezlik Ödeneği) Nasıl Alınır?
Hastalandığın için doktordan rapor aldıysan ve bu süre içinde çalışamadıysan, bu günler için maaş kaybına uğramamak adına SGK'dan ödeme alabilirsin. Halk arasında rapor parası denilen bu ödemenin resmi adı geçici iş göremezlik ödeneğidir. Bu rehberde rapor parasının şartlarını, ne kadar ödendiğini ve nasıl alınacağını anlatıyoruz.
Geçici iş göremezlik ödeneği nedir?
Geçici iş göremezlik ödeneği, sigortalı olarak çalışırken hastalık, iş kazası, meslek hastalığı ya da doğum nedeniyle geçici olarak çalışamadığın günler için SGK tarafından yapılan ödemedir (5510 s.K. md. 18).
Bu ödemeyi işveren değil SGK yapar. Rapor süresince işveren maaşını ödemek zorunda değildir, ancak iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde aksi kararlaştırılmış olabilir.
Hastalık hâlinde şartlar
Hastalık nedeniyle rapor parası alabilmek için:
- Doktorun rapor vermiş olması gerekir.
- İş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi ödenmiş olmalıdır.
- Rapor süresince çalışmamış olman gerekir.
Hastalık hâlinde ödenek, iş göremezliğin üçüncü gününden itibaren ödenir. Yani raporun ilk iki günü için SGK ödeme yapmaz.
İş kazası ve meslek hastalığında şartlar
İş kazası ya da meslek hastalığı nedeniyle rapor aldıysan:
- Prim ödeme gün şartı aranmaz. İşe girdiğin ilk gün iş kazası geçirsen bile rapor parası alabilirsin.
- Ödenek, raporun ilk gününden itibaren ödenir.
İş kazasının işveren tarafından SGK'ya süresi içinde bildirilmesi gerekir. İşveren bildirmezse, sen de SGK'ya bildirebilirsin.
Doğum hâlinde şartlar
Kadın çalışanlar doğum nedeniyle de rapor parası alabilir. Bunun için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi ödenmiş olması gerekir. Doğumdan önceki ve sonraki toplam on altı haftalık süre için ödeme yapılır; çoğul gebelikte doğum öncesi süre iki hafta uzar.
Ne kadar ödenir?
Rapor parası, son on iki aylık prime esas kazancın günlük ortalaması üzerinden hesaplanır:
- Yatarak tedavi görüyorsan, günlük kazancının yarısı.
- Ayakta tedavi görüyorsan, günlük kazancının üçte ikisi.
Yani rapor parası tam maaşına eşit değildir; özellikle hastanede yattığın günlerde aldığın tutar daha düşük olur.
Nasıl ödenir?
Rapor parası almak için ayrı bir başvuru yapman gerekmez, ancak şu adımların tamamlanması gerekir:
- Doktorun raporu sisteme kaydeder ve rapor elektronik ortamda SGK'ya iletilir.
- İşveren, SGK'nın sistemi üzerinden rapor süresince çalışmadığını bildirir. Bu bildirime "çalışmadığına dair bildirim" ya da "iş göremezlik onayı" denir.
- SGK ödeneği hesaplar ve ödeme yapılır.
Ödemeyi PTT'den, bankadan ya da SGK'nın anlaşmalı olduğu kanallardan alabilirsin. e-Devlet üzerinden rapor bilgilerini ve ödeme durumunu takip edebilirsin.
İşveren bildirim yapmazsa
Rapor paranın ödenmemesinin en yaygın sebebi, işverenin çalışmadığına dair bildirimi yapmamasıdır. Bu durumda:
- Önce işverenden bildirimi yapmasını iste.
- Yapmazsa SGK il müdürlüğüne ya da sosyal güvenlik merkezine başvur.
Rapor süresince iş güvencen
Hastalık nedeniyle rapor almak, iş sözleşmenin hemen feshedilmesine sebep olmaz. Kanun, işçinin hastalık nedeniyle çalışamadığı dönemde belirli bir süre boyunca iş sözleşmesinin feshedilemeyeceğini düzenler. Bu süre, çalışma süren ve ihbar süren dikkate alınarak hesaplanır.
Kısaca yapılacaklar
- Raporunun sisteme kaydedildiğini kontrol et.
- Son bir yıldaki prim gün sayını e-Devlet'ten kontrol et.
- İşverenin çalışmadığına dair bildirimi yaptığından emin ol.
- Ödeme durumunu e-Devlet üzerinden takip et.
- Ödeme yapılmazsa SGK'ya başvur.
En çok sorulan sorular
Hastalık raporunda rapor parası için kaç gün prim gerekir?
İş göremezlik başlamadan önceki bir yılda en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi.
Raporun ilk iki günü ödenir mi?
Hastalık hâlinde hayır; ödenek üçüncü günden itibaren ödenir. İş kazasında ise ilk günden ödenir.
İş kazasında prim şartı var mı?
Hayır. İşe girdiğin ilk gün iş kazası geçirsen bile rapor parası alırsın.
Rapor parası ne kadar?
Ayakta tedavide günlük kazancının üçte ikisi, yatarak tedavide yarısı.
Rapor parası almak için başvuru yapmam gerekir mi?
Ayrı başvuru gerekmez; işverenin SGK sisteminde çalışmadığına dair bildirim yapması gerekir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.