Raporluyken İşten Çıkarılabilir miyim? Hastalıkta İşçinin Koruma Süresi
Hastalandın, doktordan rapor aldın ve işe gidemedin. Rapor süresi uzayınca işveren "artık seni çalıştıramayız" dedi ya da raporluyken işten çıkarıldığını gösteren bir bildirim geldi. "Raporluyken işten çıkarılabilir miyim? Uzun süreli raporda işveren beni tazminatsız çıkarabilir mi?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde raporlu işçinin iş güvencesini anlatıyoruz.
Kural: Rapor süresi işçiyi korur
İş Kanunu, hastalık veya kaza nedeniyle işe gelemeyen işçiyi belirli bir süre korur. Bu süre içinde işveren, hastalık veya kaza nedeniyle işe gelmemeyi gerekçe göstererek iş sözleşmesini bildirimsiz ve tazminatsız feshedemez.
Koruma süresi, işçinin kıdemine göre belirlenen bildirim süresine altı hafta eklenerek hesaplanır.
Koruma süresi ne kadar?
Bildirim süreleri işçinin kıdemine göre şöyledir:
- Altı aydan az kıdem: 2 hafta
- Altı ay ile bir buçuk yıl arası: 4 hafta
- Bir buçuk yıl ile üç yıl arası: 6 hafta
- Üç yıldan fazla: 8 hafta
Bu sürelere altı hafta eklenir. Buna göre koruma süreleri:
- Altı aydan az kıdemi olan işçi: 8 hafta
- Altı ay ile bir buçuk yıl arası kıdemi olan işçi: 10 hafta
- Bir buçuk yıl ile üç yıl arası kıdemi olan işçi: 12 hafta
- Üç yıldan fazla kıdemi olan işçi: 14 hafta
Örneğin dört yıldır çalışan işçi, hastalık nedeniyle on dört haftaya kadar işe gelemese bile, işveren bu sebeple sözleşmeyi bildirimsiz feshedemez.
Koruma süresi aşılırsa ne olur?
Hastalık veya kaza nedeniyle devamsızlık bu koruma süresini aşarsa, işveren iş sözleşmesini bildirim süresini beklemeden feshedebilir.
Ancak bu durumda bile:
- Şartları varsa kıdem tazminatı ödenmelidir. Sağlık sebebiyle yapılan bu fesih, işçinin kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz.
- İhbar tazminatı ise ödenmez, çünkü fesih bildirimsiz yapılabilir.
Kıdem tazminatını Hakkını Sor'daki kıdem ve ihbar tazminatı rehberinde bulabilirsin.
Rapor süresinde ücret alır mısın?
Raporlu olduğun ve işe gidemediğin günler için işveren kural olarak ücret ödemez; iş sözleşmesi askıda kalır. Bu sürede SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği, yani rapor parası alabilirsin. Bunu Hakkını Sor'daki rapor parası rehberinde bulabilirsin.
Kendi kusurundan doğan hastalık
İşçinin kendi kastından, düzensiz yaşayışından veya içkiye düşkünlüğünden doğan bir hastalık durumunda kural farklıdır. Bu durumda hastalık sebebiyle devamsızlık art arda üç iş gününü veya bir ayda beş iş gününü aşarsa, işveren sözleşmeyi koruma süresini beklemeden bildirimsiz feshedebilir.
Tedavi edilemeyen hastalık
İşçinin hastalığının tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğu sağlık kurulunca saptanırsa, işveren sözleşmeyi bildirimsiz feshedebilir. Bu durumda da şartları varsa kıdem tazminatı ödenir.
Doğum ve gebelik
Doğum ve gebelik hallerinde koruma süresi, kanunda öngörülen doğum öncesi ve doğum sonrası izin sürelerinin bitiminden itibaren işlemeye başlar. Hamile çalışanın haklarını Hakkını Sor'daki hamile çalışanın hakları rehberinde bulabilirsin.
İş güvencesi olan işçiler
Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde altı aylık kıdemi olan işçiler iş güvencesi kapsamındadır. Kanuna göre, hastalık veya kaza nedeniyle koruma süresi içinde işe geçici devamsızlık, fesih için geçerli bir sebep sayılmaz.
Bu işçiler koruma süresi içinde hastalıkları nedeniyle işten çıkarılırsa, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade yolunu kullanabilir. Bunu Hakkını Sor'daki işe iade davası rehberinde bulabilirsin.
İş güvencesi kapsamında olmayan işçiler ise, fesih kötü niyetliyse kötü niyet tazminatı isteyebilir. Bunu Hakkını Sor'daki kötü niyet tazminatı rehberinde bulabilirsin.
Raporlu iken başka bir sebeple işten çıkarılma
İşveren, raporlu olduğun dönemde hastalık dışında başka bir haklı sebebe dayanarak, örneğin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı bir davranış nedeniyle, sözleşmeyi feshedebilir. Ancak bu sebebi ispat etmek işverene düşer. Rapor süresince yapılan fesihlerde mahkemeler feshin gerçek sebebini dikkatle inceler.
Kısaca yapılacaklar
- Raporunu işverene zamanında ilet ve bir örneğini sakla.
- Kıdemine göre koruma süreni hesapla: bildirim süresi artı altı hafta.
- Koruma süresi içinde hastalık nedeniyle işten çıkarıldıysan delillerini sakla.
- İş güvencen varsa bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade yolunu kullan.
- Koruma süresi aşıldıktan sonra çıkarıldıysan kıdem tazminatını iste.
- Rapor süresince SGK'dan rapor parası için başvur.
Dayanak mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 17: Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde bildirim süreleri işçinin kıdemine göre iki, dört, altı ve sekiz haftadır.
- 4857 sayılı Kanun m. 18: Hastalık veya kaza nedeniyle 25. maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen bekleme süresinde işe geçici devamsızlık fesih için geçerli sebep oluşturmaz.
- 4857 sayılı Kanun m. 25: İşçinin kendi kastından, düzensiz yaşayışından veya içkiye düşkünlüğünden doğan hastalıkta devamsızlık ardı ardına üç iş günü veya bir ayda beş iş gününü aşarsa, hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğu Sağlık Kurulunca saptanırsa işveren sözleşmeyi bildirimsiz feshedebilir; bunlar dışında hastalık, kaza, doğum ve gebelik hallerinde bildirimsiz fesih hakkı, bu hallerin 17. maddedeki bildirim sürelerini altı hafta aşmasından sonra doğar; doğum ve gebelikte bu süre 74. maddedeki sürenin bitiminde başlar; işe gidilemeyen süreler için ücret işlemez.
En çok sorulan sorular
Raporluyken işten çıkarılabilir miyim?
Hastalık nedeniyle devamsızlık, kıdemine göre bildirim süresine altı hafta eklenerek bulunan süreyi aşmadıkça, işveren bu sebeple sözleşmeyi bildirimsiz feshedemez.
Uzun süreli raporda kıdem tazminatı alır mıyım?
Evet. Koruma süresi aşıldığı için işten çıkarılsan bile, şartları varsa kıdem tazminatı alırsın.
Rapor süresinde maaş ödenir mi?
Kural olarak işveren ücret ödemez. SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği alırsın.
Raporluyken işten çıkarıldım, işe iade isteyebilir miyim?
İş güvencesi kapsamındaysan ve koruma süresi içinde hastalık nedeniyle çıkarıldıysan, bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade isteyebilirsin.
Kendi kusurumdan doğan hastalıkta da aynı koruma var mı?
Hayır. Kendi kastından, düzensiz yaşayışından veya içkiye düşkünlüğünden doğan hastalıkta devamsızlık art arda üç iş günü veya ayda beş iş gününü aşarsa bildirimsiz fesih yapılabilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.