Resmî Nikâh Olmadan Birlikte Yaşamak: Ayrılınca veya Ölümde Haklar Neler?
Yıllardır resmî nikâh olmadan birlikte yaşıyorsunuz. Belki yalnızca dinî nikâhınız var, belki de hiç nikâh kıymadınız. Birlikte ev aldınız, çocuğunuz oldu, birbirinize destek oldunuz. Peki ayrılırsanız ya da biriniz vefat ederse ne olur? Bu rehberde resmî nikâhsız birlikteliğin hukuki sonuçlarını anlatıyoruz.
Resmî nikâh olmadan evlilik hükümleri doğar mı?
Hayır. Türk hukukunda evlilik, yalnızca evlendirme memuru önünde kıyılan resmî nikâhla kurulur. Dinî nikâh ya da yıllarca birlikte yaşamak, tek başına evlilik hükümleri doğurmaz. Bu nedenle:
- Aranızda mal rejimi yoktur. Ayrılınca "edinilmiş mallara katılma" hükümlerine göre mal paylaşımı yapılmaz.
- Ayrılınca yoksulluk nafakası istenemez.
- Biriniz vefat ederse, diğeri yasal mirasçı olmaz.
- Vefat eden kişinin ölüm aylığı, resmî eşi olmayan partnere bağlanmaz.
- Aile konutu şerhi konulamaz.
- Boşanma davası açılmaz, çünkü ortada hukuken bir evlilik yoktur.
Ayrılınca mallar ne olur?
Kimin adına kayıtlıysa
Ev, araç ya da diğer mallar kimin adına kayıtlıysa, kural olarak onun malı sayılır. Ortak alınmış ve iki kişinin adına tapuya kaydedilmiş bir taşınmaz varsa, tapudaki paylara göre ikiniz de maliksiniz. Anlaşamazsanız ortaklığın giderilmesi davası açılabilir.
Katkın varsa
Partnerinin adına kayıtlı bir mala para ya da emek katkısı yaptıysan, örneğin evin peşinatını sen ödediysen ya da kredinin taksitlerine katıldıysan, bu katkını geri isteyebilirsin. Bu talep, evlilikteki mal paylaşımı hükümlerine değil, borçlar hukukunun genel kurallarına, örneğin sebepsiz zenginleşme ya da ortaklık hükümlerine dayanır.
Bunun için katkını ispat etmen gerekir. Banka dekontları, kredi ödeme belgeleri, yazışmalar ve tanıklar bu noktada önemlidir.
Çocukların hakları
Resmî nikâhsız birlikteliğinizden doğan çocukların hakları korunur:
- Çocuk, annesiyle doğumla birlikte soy bağı kurar.
- Babanın çocukla soy bağı, babanın çocuğu tanımasıyla ya da babalık davasıyla kurulur.
- Soy bağı kurulduktan sonra, çocuk babasının da yasal mirasçısı olur.
- Çocuğun bakımı için iştirak nafakası istenebilir.
- Çocuğun velayeti ve çocukla kişisel ilişki konuları mahkemece düzenlenebilir.
Şiddete karşı koruma
Şiddet gören kişi, partneriyle evli olmasa da koruma ve önleme tedbirleri isteyebilir. Aile içi şiddete karşı koruma sağlayan kanun, evli olmayan ama birlikte yaşayan ya da ilişkisi olan kişileri de kapsar.
Partnerine mal bırakmak istiyorsan
Resmî nikâhın yoksa ve vefatından sonra partnerinin güvende olmasını istiyorsan, bunu sağlığında planlaman gerekir:
- Vasiyetname yaparak, mirasçılarının saklı paylarını aşmayacak şekilde partnerine mal bırakabilirsin.
- Ortak alınan malları, tapuda ikinizin adına payları belirleyerek kaydettirebilirsin.
- Bir taşınmaz üzerinde partnerin lehine oturma ya da intifa hakkı kurabilirsin.
Dinî nikâh hakkında
Resmî nikâh kıyılmadan dinî nikâh töreni yapılması, kanunda suç olarak düzenlenmiştir. Dinî nikâh, resmî nikâhın sağladığı hiçbir hakkı sağlamaz. Bu nedenle hakların güvence altında olsun istiyorsan, resmî nikâh kıyılması gerekir.
Kısaca yapılacaklar
- Resmî nikâh olmadan evlilik haklarının doğmadığını bil.
- Ortak alınan malları tapuda payları belirterek kaydettir.
- Bir mala katkı yaptıysan, bunu banka kaydıyla belgele.
- Çocuğunuz varsa, babalık bağının tanıma yoluyla kurulmasını sağla.
- Partnerinin geleceğini güvenceye almak istiyorsan vasiyetname veya resmî nikâhı değerlendir.
En çok sorulan sorular
Resmi nikâh olmadan birlikte yaşamak evlilik hükümleri doğurur mu?
Hayır. Evlilik yalnızca resmi nikâhla kurulur; dini nikâh ya da birlikte yaşamak yeterli değildir.
Ayrılınca mallar nasıl paylaşılır?
Mal kimin adına kayıtlıysa onundur; ancak partnerinin malına katkı yaptıysan bunu ispat ederek geri isteyebilirsin.
Partnerim ölürse mirasçısı olur muyum?
Hayır. Resmi eş olmadığın için yasal mirasçı olmazsın ve ölüm aylığı da bağlanmaz.
Çocuklarımızın hakları korunur mu?
Evet. Babanın tanıması ya da babalık davasıyla soy bağı kurulursa çocuk mirasçı olur ve iştirak nafakası istenebilir.
Partnerime mal bırakmak istersem ne yapmalıyım?
Saklı payları aşmayacak bir vasiyetname yapabilir ya da ortak alınan malları tapuda ikinizin adına kaydettirebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.