Resmi Belgede Sahtecilik Suçu ve Cezası
Birinin senin adına sahte vekaletname düzenlediğini öğrendin, iş başvurusunda sahte diploma kullanıldığını fark ettin ya da sahte bir sağlık raporuyla işe gitmeyen bir çalışanın var. Belki de sen bir belge üzerinde küçük bir değişiklik yaptın ve şimdi bunun suç olup olmadığını merak ediyorsun. Bu rehberde resmi belgede sahtecilik suçunu, özel belgede sahtecilikten farkını ve cezalarını anlatıyoruz.
Resmi belge nedir?
Resmi belge, bir kamu görevlisinin görevi gereği düzenlediği belgedir. Kimlik kartı, ehliyet, pasaport, diploma, tapu senedi, noter belgeleri, nüfus kayıt örneği, mahkeme kararları ve resmi kurumların yazıları resmi belgeye örnektir.
Resmi belgede sahtecilik nedir?
Kanuna göre:
- Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen,
- Gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren,
- Sahte bir resmi belgeyi kullanan
kişi resmi belgede sahtecilik suçunu işlemiş olur. Bu suçun cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir.
Yani sahte belgeyi yalnızca düzenleyen değil, bilerek kullanan kişi de aynı cezayla cezalandırılır.
Aldatma kabiliyeti
Sahte belgenin suç oluşturması için, ilk bakışta başkalarını aldatabilecek nitelikte olması gerekir. Herkesin hemen fark edebileceği kadar kaba bir sahtecilik, bu suçu oluşturmayabilir.
Kamu görevlisi tarafından işlenmesi
Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir belgeyi değiştiren, gerçeğe aykırı belge düzenleyen ya da sahte resmi belgeyi kullanan kamu görevlisi üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Sahteliği ispat edilinceye kadar geçerli belgeler
Resmi belge, kanun gereği sahteliği ispat edilinceye kadar geçerli olan bir belgeyse, örneğin noterlikçe düzenlenen bazı belgeler gibi, ceza yarı oranında artırılır.
Resmi belgeyi bozmak ya da yok etmek
Gerçek bir resmi belgeyi bozan, yok eden ya da gizleyen kişi de iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suç kamu görevlisi tarafından işlenirse ceza yarı oranında artırılır.
Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan
Bir resmi belgeyi düzenleme yetkisi olan kamu görevlisine yalan beyanda bulunan kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis ya da adli para cezası ile cezalandırılır. Örneğin nüfus müdürlüğüne gerçeğe aykırı bilgi vererek belge düzenletmek bu kapsamdadır.
Özel belgede sahtecilik
Resmi olmayan belgeler, yani kişiler arasında düzenlenen sözleşme, kira kontratı, senet, makbuz gibi belgeler özel belgedir.
Bir özel belgeyi sahte olarak düzenleyen ya da gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren ve kullanan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Sahte bir özel belgeyi bilerek kullanan kişi de aynı cezayı alır.
Resmi belge gibi cezalandırılan özel belgeler
Sahteciliğin konusu şu belgelerse, resmi belgede sahtecilik hükümleri uygulanır:
- Emre ya da hamile yazılı kambiyo senetleri (çek, bono, poliçe),
- Emtiayı temsil eden belgeler,
- Hisse senedi ve tahvil,
- Vasiyetname.
Yani sahte bir çek ya da senet düzenlemek, resmi belgede sahtecilik kadar ağır cezalandırılır.
Sahte sağlık raporu
Gerçeğe aykırı belge düzenleyen doktor, diş hekimi, eczacı, ebe, hemşire ya da diğer sağlık mesleği mensubu üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Düzenlenen belge kişiye haksız bir menfaat sağlıyorsa ya da kamunun veya kişilerin zararına bir sonuç doğuruyorsa, resmi belgede sahtecilik hükümlerine göre cezalandırılır.
Cezanın indirildiği hal
Hukuki bir ilişkiye dayanan bir alacağın ispatı ya da gerçek bir durumun belgelenmesi amacıyla belgede sahtecilik yapılırsa, ceza yarı oranında indirilir. Örneğin gerçekten var olan bir alacağı ispat etmek için sahte bir makbuz düzenleyen kişi bu indirimden yararlanır.
Başka bir suç için kullanılırsa
Sahte belge, örneğin dolandırıcılık gibi başka bir suçun işlenmesinde kullanılırsa, hem sahtecilik hem de diğer suçtan ayrı ayrı ceza verilir.
Sahte belgeyle mağdur olduysan ne yapmalısın?
- Sahte belgenin aslını ya da bir örneğini sakla.
- Belgenin sahte olduğunu gösteren karşılaştırma belgelerini topla.
- Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulun.
- Sahte belgeye dayanarak bir işlem yapıldıysa, örneğin tapu devri gerçekleştiyse, bu işlemin iptali için ayrıca hukuk davası açman gerekebilir.
- Belgedeki imza ya da yazının sahteliği bilirkişi incelemesiyle tespit edilebilir.
Kısaca yapılacaklar
- Hiçbir resmi belge üzerinde değişiklik yapma ve sahte belge kullanma.
- Kamu görevlisine belge düzenletirken doğru bilgi ver.
- Senin adına sahte belge düzenlendiyse hemen savcılığa suç duyurusunda bulun.
- Sahte belgeyle yapılan işlemlerin iptali için hukuk yoluna başvur.
- İmza sahteliği iddiasında bilirkişi incelemesi talep et.
- Hakkında soruşturma varsa ifade vermeden önce avukat iste.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 204: Resmi belgeyi sahte düzenleyen, değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan iki yıldan beş yıla, kamu görevlisi ise üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli belgelerde ceza yarı oranında artırılır.
- 5237 sayılı Kanun m. 205-206: Gerçek resmi belgeyi bozan, yok eden veya gizleyen iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası alır; resmi belgeyi düzenleyen kamu görevlisine yalan beyanda bulunan üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası alır.
- 5237 sayılı Kanun m. 207: Özel belgeyi sahte düzenleyen veya değiştirip kullanan ile sahte özel belgeyi bilerek kullanan bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- 5237 sayılı Kanun m. 210: Kambiyo senedi, emtiayı temsil eden belge, hisse senedi, tahvil ve vasiyetnamede sahtecilik resmi belgede sahtecilik hükümlerine tabidir; gerçeğe aykırı belge düzenleyen sağlık mesleği mensubu üç aydan bir yıla kadar hapis cezası alır.
- 5237 sayılı Kanun m. 211-212: Alacağın ispatı veya gerçek durumun belgelenmesi amacıyla sahtecilikte ceza yarı oranında indirilir; sahte belge başka suçta kullanılırsa her iki suçtan ayrı ceza verilir.
En çok sorulan sorular
Resmi belgede sahteciliğin cezası ne kadar?
Resmi belgede sahteciliğin cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Suçu görevi gereği belge düzenleyen bir kamu görevlisi işlerse ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapse çıkar.
Sahte belgeyi kullanmak da suç mu?
Evet. Sahte bir resmi belgeyi bilerek kullanan kişi, belgeyi düzenleyen kişiyle aynı cezayla, iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır.
Sahte senet düzenlemenin cezası ne?
Çek, bono gibi kambiyo senetlerinde sahtecilik, resmi belgede sahtecilik hükümlerine göre cezalandırılır. Yani iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektirir.
Sahte doktor raporu kullanmak suç mu?
Gerçeğe aykırı rapor düzenleyen sağlık mesleği mensubu cezalandırılır. Rapor kişiye haksız bir menfaat sağlıyorsa resmi belgede sahtecilik hükümleri uygulanır. Sahte bir raporu bilerek kullanan kişi de sahte belge kullanmaktan sorumlu tutulabilir.
Gerçek bir alacağı ispat için sahte belge düzenlersem ne olur?
Hukuki bir ilişkiye dayanan bir alacağın ispatı ya da gerçek bir durumun belgelenmesi amacıyla sahtecilik yapılırsa suç yine oluşur, ancak ceza yarı oranında indirilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.