Restoranda Servis Ücreti ve Kuver Ödemek Zorunda mıyım? Hesaba Eklenen Ek Ücretler ve Bahşiş
Arkadaşlarınla bir restoranda yemek yedin, hesap geldiğinde menüde görmediğin kalemlerle karşılaştın: "Servis ücreti yüzde on", "kuver", masaya sormadan konulan ekmek, ezme ve su için ayrı ücret. Garson da "Burada böyle" diyerek ödemeni bekliyor. "Bunları ödemek zorunda mıyım? Bahşiş zorunlu mu?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde restoran, kafe ve benzeri işletmelerde hesaba eklenen ek ücretlere karşı haklarını anlatıyoruz.
Ödeyeceğin fiyat önceden belli olmalıdır
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listelerin görülebilecek şekilde asılması zorunludur. Restoran ve kafeler de sunduğu yiyecek ve içeceklerin vergiler dahil fiyatlarını menüde ve fiyat listesinde göstermek zorundadır.
- Menüde veya fiyat listesinde yazmayan bir ücret, sonradan hesaba eklenemez.
- Menüdeki fiyat ile hesaptaki fiyat farklıysa senin lehine olan, yani düşük olan fiyat uygulanır.
- Ürünün porsiyonu veya gramajı menüde belirtilmişse, hesap buna göre yapılmalıdır.
Kısacası sipariş verirken neye ne kadar ödeyeceğini bilmen gerekir. Hesap geldiğinde ilk kez öğrendiğin bir ücret, işletmenin yükümlülüğünü yerine getirmediğini gösterir.
Servis ücreti zorunlu tutulamaz
Yemeğin masaya getirilmesi, servis yapılması ve masanın toplanması, restoran hizmetinin doğal parçasıdır. Kanuna göre tüketiciden, haklı olarak yapılmasını beklediği edimler ve işletmenin kendi menfaati için yaptığı masraflar için ek bedel istenemez.
Bu nedenle "servis ücreti", "hizmet bedeli" veya "garsoniye" gibi adlarla hesaba zorunlu bir yüzde eklenmesi hukuka aykırıdır. Ticaret Bakanlığı da yeme içme işletmelerinde bu tür adlarla ayrıca ücret alınamayacağını açıklamıştır.
Kuver ücreti ne zaman istenebilir?
Kuver, masaya konulan ekmek, tereyağı, meze gibi ürünler veya masa düzeni için alınan sabit ücrettir. Kuverin istenebilmesi için şu şartlara dikkat et:
- Kuver ücreti ve karşılığında ne verildiği menüde ve fiyat listesinde açıkça yazmalıdır.
- Menüde yer almayan kuver ücreti hesaba eklenemez.
- Kuver ücreti başka bir ad altında, örneğin servis ücreti olarak gizlenemez.
Menüde açıkça yazan ve karşılığı belli olan kuver ücretini ödemen beklenir. Ama menüde hiç yazmıyorsa veya karşılığı belirsizse itiraz edebilirsin.
Sormadan masaya konulan ürünler
Garson sormadan masaya meze, ekmek, su veya içecek koyduysa ve bunların ücretli olduğu söylenmediyse, bunları sipariş etmiş sayılmazsın. Kanuna göre sipariş edilmeyen mal veya hizmet için tüketiciye karşı hak ileri sürülemez. Ürünü kullanman veya sessiz kalman, onu kabul ettiğin anlamına gelmez.
Siparişin verildiğini iddia eden işletme, bunu ispat etmek zorundadır. Bu nedenle masaya getirilen ürünün ücretli olup olmadığını sormak her zaman en güvenli yoldur.
Bahşiş tamamen isteğe bağlıdır
Bahşiş, aldığın hizmetten memnun kaldığında kendi isteğinle verdiğin bir paradır. Hiçbir işletme seni bahşiş vermeye zorlayamaz, bahşişi hesaba ekleyemez veya kartla ödemede bahşiş tutarını kendiliğinden giremez.
Kartla ödeme yaparken POS cihazına bahşiş tutarı girildiyse, onaylamadan önce ekrandaki toplam tutarı kontrol et.
Hesaba itiraz etmek istiyorsan ne yapmalısın?
- Önce hesabın dökümünü iste ve kalemleri tek tek menüyle karşılaştır.
- Menüde yazmayan ücretleri sakin bir dille işletme yetkilisine bildir ve çıkarılmasını iste.
- Menünün, fiyat listesinin ve hesap fişinin fotoğrafını çek.
- Uyuşmazlık çözülmezse itiraz ettiğini belirterek hesabı ödeyebilir, sonra iadesi için başvurabilirsin. Ödeme fişini mutlaka sakla.
- Yanında tanık olarak arkadaşların varsa adlarını not al.
Haksız bulduğun kalemi ödemezsen işletmeyle tartışma büyüyebilir. Bu bir alacak uyuşmazlığıdır; fiyatı belli olmayan bir kalemi ödemeyi reddetmen tek başına suç oluşturmaz. Yine de en sağlıklı yol, itirazını kayda geçirip sonra resmi yollara başvurmaktır.
Nereye şikâyet edilir?
- Fiyat listesi asılmaması, menüde yazmayan ücret alınması gibi durumları Ticaret Bakanlığının il müdürlüğüne veya belediye zabıtasına bildirebilirsin. Bu işletmelere idari para cezası verilebilir.
- Haksız alınan paranın iadesi için e-Devlet'teki Tüketici Bilgi Sistemi üzerinden tüketici hakem heyetine başvurabilirsin.
- Tüketici Danışma Hattı ALO 175'ten bilgi alabilirsin.
Tüketici hakem heyetine nasıl başvurulacağını Hakkını Sor'daki tüketici hakem heyetine başvuru usulü rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Sipariş vermeden önce menüyü ve fiyat listesini kontrol et.
- Masaya getirilen ürünün ücretli olup olmadığını sor.
- Hesabın dökümünü iste ve menüyle karşılaştır.
- Menüde yazmayan servis ücreti, kuver veya başka kalemlere itiraz et.
- Menünün, fiyat listesinin ve hesabın fotoğrafını çek.
- Ödeme fişini sakla, gerekirse itirazla ödeyip sonra iade iste.
- Ticaret il müdürlüğüne veya zabıtaya şikâyet et, iade için tüketici hakem heyetine başvur.
Dayanak mevzuat
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 4/3: Tüketiciden, haklı olarak yapılmasını beklediği ve sözleşmeyi düzenleyenin yasal yükümlülükleri arasındaki edimler ile düzenleyenin kendi menfaati için yaptığı masraflar için ek bedel istenemez.
- 6502 sayılı Kanun m. 7: Sipariş edilmeyen mal veya hizmet için tüketiciye karşı hak ileri sürülemez; tüketicinin sessiz kalması veya kullanması kabul sayılmaz, sipariş iddiasını ispat yükü iddia edendedir.
- 6502 sayılı Kanun m. 54/1-2: Hizmetlerin tarife ve fiyat listeleri görülebilecek şekilde asılır; liste fiyatı ile kasa fiyatı farklıysa tüketici lehine olan fiyat uygulanır.
- 6502 sayılı Kanun m. 77/1: Fiyat etiketi yükümlülüğüne aykırı davrananlara aykırılığı tespit edilen her işlem için idari para cezası uygulanır.
En çok sorulan sorular
Restoranda servis ücreti ödemek zorunda mıyım?
Hayır. Servis, restoran hizmetinin doğal parçasıdır; "servis ücreti" veya "hizmet bedeli" adıyla hesaba zorunlu ek ücret konulamaz.
Kuver ücreti yasal mı?
Menüde ve fiyat listesinde açıkça yazıyor ve karşılığında ne verildiği belliyse istenebilir. Menüde yazmayan kuver ücretine itiraz edebilirsin.
Garson sormadan getirdiği mezenin parasını ödemek zorunda mıyım?
Ücretli olduğu söylenmeden masaya konulan ürünü sipariş etmiş sayılmazsın. Siparişi ispat yükü işletmededir.
Bahşiş vermek zorunlu mu?
Hayır. Bahşiş tamamen isteğe bağlıdır ve hesaba kendiliğinden eklenemez.
Hesaptaki fiyat menüdekinden yüksekse ne olur?
Menüdeki fiyat ile hesaptaki fiyat farklıysa senin lehine olan düşük fiyat uygulanır. Farkı işletmeden isteyebilir, ödediysen iadesi için tüketici hakem heyetine başvurabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.