YouTube

“Rızası Vardı” Demek Cezadan Kurtarır mı? Hakkın Kullanılması ve İlgilinin Rızası

Arkadaşın "kırarsan sorun değil" diyerek eşyasını sana verdi ve şimdi şikayetçi oldu. Ya da bir boks maçında rakibini yaraladın, bir ameliyatta istenmeyen bir sonuç çıktı veya hakkında yazdığın bir eleştiri yüzünden suçlandın. "Rızası vardı" ya da "hakkımı kullandım" demek seni cezadan kurtarır mı? Bu rehberde Türk Ceza Kanunu'na göre hakkın kullanılmasını ve ilgilinin rızasını, sınırlarıyla birlikte anlatıyoruz.

Hakkını kullanan kişiye ceza verilmez

Kanun açıkça söyler: Hakkını kullanan kimseye ceza verilmez. Hukuk düzeninin tanıdığı bir hakkı kullanırken yaptığın davranış, görünüşte bir suça benzese bile suç oluşturmaz.

Günlük hayattan örnekler:

Hakkın sınırı aşılırsa

Hakkın kullanılması ancak sınırlar içinde kalındığında koruma sağlar. Sınır aşılırsa ceza sorumluluğu doğar:

Mahkeme her olayda hakkın amacına uygun ve ölçülü kullanılıp kullanılmadığına bakar.

İlgilinin rızası nedir?

Kişinin üzerinde mutlak olarak tasarruf edebileceği bir hakkına ilişkin olarak, açıkça verdiği rıza çerçevesinde yapılan fiilden dolayı kimseye ceza verilmez.

Örneğin:

Rızanın geçerli olması için şartlar

Rıza her durumda cezayı kaldırmaz. Geçerli olması için:

Yaşam hakkında rıza geçerli değildir

Kişi yaşam hakkı üzerinde mutlak tasarruf yetkisine sahip değildir. Bu nedenle "beni öldür" diyen kişinin isteğini yerine getiren kişi kasten öldürmeden sorumlu olur. Ağır yaralamalarda da rıza kural olarak cezayı kaldırmaz.

Cinsel suçlarda ise çocukların rızası hiçbir şekilde hukuken geçerli değildir. Bu konu için Hakkını Sor'daki reşit olmayanla cinsel ilişki rehberine bakabilirsin.

Doktorun yaptığı tıbbi müdahaleler

Hastanın aydınlatılmış onamı alınarak tıp kurallarına uygun yapılan ameliyat ve tedaviler suç oluşturmaz. Burada hem hastanın rızası hem de doktorun meslek hakkı birlikte değerlendirilir.

Ancak:

doktorun ceza veya tazminat sorumluluğu gündeme gelebilir. Hatalı tedavi için Hakkını Sor'daki doktor hatası rehberine bakabilirsin.

Rızayı nasıl ispat edersin?

Rıza iddiası çoğu zaman ispat sorunu yaratır. Bu yüzden:

Kısaca yapılacaklar

Dayanak mevzuat

En çok sorulan sorular

Rızası vardı dersem ceza almaz mıyım?

Rıza, kişinin serbestçe tasarruf edebileceği bir hakka ilişkinse, fiilden önce açıkça verildiyse ve sen sınırlarını aşmadıysan ceza verilmez.

Sonradan verilen rıza geçerli mi?

Kural olarak hayır. Ancak şikayete bağlı suçlarda mağdurun şikayetten vazgeçmesi davanın düşmesini sağlayabilir.

Spor müsabakasında rakibimi yaraladım, suç mu?

Kurallar içinde kalan temaslar suç değildir. Kurallar dışında, kasıtlı yapılan hareketler yaralama suçu oluşturabilir.

Eleştiri yazmak hakaret sayılır mı?

Gerçeğe uygun, kamuyu ilgilendiren ve ölçülü bir eleştiri hakkın kullanılmasıdır. Aşağılayıcı ifadeler bu korumanın dışında kalır.

"Beni öldür" diyen birini öldürmek suç mu?

Evet. Yaşam hakkı üzerinde rıza geçerli değildir; fail kasten öldürmeden sorumlu olur.

Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.

Sana bu konuda tavsiye ettiğimiz siteler

Bu konuda bu siteler sana yardımcı olabilir.

Soru sor Danışmanlık al