Sabıka Kaydı (Adli Sicil) Ne Zaman ve Nasıl Silinir?
Geçmişte aldığın bir ceza yüzünden iş başvurularında sabıka kaydın sorun oluyorsa, bu kaydın ne zaman ve nasıl silineceğini bilmen gerekir. Çoğu durumda kayıt belli şartlar gerçekleşince kendiliğinden silinir. Bu rehberde adli sicil ve arşiv kaydı arasındaki farkı, silinme sürelerini ve silinmeyen kayıt için ne yapacağını anlatıyoruz.
Adli sicil kaydı ve arşiv kaydı
Halk arasında "sabıka kaydı" denen şey hukuken iki ayrı kayıttan oluşur (5352 s.K.):
- Adli sicil kaydı: Kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarının tutulduğu kayıttır. e-Devlet'ten aldığın adli sicil kaydı belgesinde bu kayıtlar görünür.
- Arşiv kaydı: Adli sicilden silinen kayıtların bir süre daha saklandığı yerdir. Arşiv kayıtları e-Devlet'ten alınan belgede görünmez; yalnızca mahkemeler ve kanunda sayılan bazı kurumlar tarafından görülebilir.
Yani işverene vereceğin belgede yalnızca adli sicil kaydın görünür.
Adli sicil kaydı ne zaman silinir?
Mahkûmiyet kararında verilen ceza infaz edildiğinde, yani hapis cezası tamamlandığında, para cezası ödendiğinde ya da denetimli serbestlik bittiğinde kayıt adli sicilden silinir ve arşive alınır.
Şu durumlarda kayıt doğrudan silinir:
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararlarında denetim süresi yeni bir suç işlenmeden geçerse dava düşer ve kayıt silinir. HAGB kayıtları zaten adli sicil belgesinde görünmez; ayrı bir sistemde tutulur.
- Ertelenen cezalarda deneme süresi iyi hâlle geçerse ceza infaz edilmiş sayılır.
- Kanun değişikliğiyle fiil suç olmaktan çıkarsa kayıt tamamen silinir.
- Kişinin ölümü hâlinde kayıtlar silinir.
Arşiv kaydı ne zaman silinir?
Arşiv kaydı kural olarak arşive alındığı tarihten itibaren beş yıl sonra silinir. Ancak kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, devletin güvenliğine karşı suçlar gibi bazı ağır suçlarda arşiv kaydı kişi 80 yaşını doldurana kadar tutulabilir.
Kayıt silinmediyse ne yapmalısın?
Süreler dolduğu hâlde kaydın hâlâ görünüyorsa sistemde bir eksiklik olabilir. Örneğin cezanın infaz edildiği bilgisi adli sicile işlenmemiş olabilir. Bu durumda:
- e-Devlet'ten güncel adli sicil kaydı belgeni al.
- Cezanın infaz edildiğini gösteren belgeyi, örneğin para cezası makbuzunu ya da infaz savcılığından alacağın yazıyı hazırla.
- Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü'ne ya da bulunduğun yerdeki Cumhuriyet başsavcılığının adli sicil bürosuna dilekçeyle başvur.
- Dilekçede kayıt bilgilerini, cezanın infaz edildiğini ve kaydın silinmesini talep ettiğini yaz; belgelerini ekle.
Başvurun reddedilirse bu karara karşı kanuni yollara başvurabilirsin. Bu aşamada bir avukattan destek alman faydalı olur.
Memnu hakların iadesi
Bazı mahkûmiyetler, ceza bitse bile kamu görevine girmek, belirli meslekleri yapmak ya da ehliyet almak gibi haklardan yasaklılık doğurabilir. Bu yasakları kaldırmak için ayrıca mahkemeden memnu hakların iadesi kararı alman gerekir (5352 s.K. md. 13/A).
Bunun için kural olarak cezanın infazından itibaren üç yıl geçmiş olması ve bu süre içinde yeni bir suç işlememiş, iyi hâlli bir yaşam sürmüş olman gerekir. Başvuru, son mahkûmiyet kararını veren mahkemeye ya da bulunduğun yerdeki aynı türden mahkemeye dilekçeyle yapılır.
Kısaca yapılacaklar
- e-Devlet'ten adli sicil kaydı belgeni al ve neyin göründüğünü kontrol et.
- Cezanın infaz edildiğini gösteren belgeleri sakla.
- Kayıt silinmesi gerektiği hâlde duruyorsa Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü'ne ya da başsavcılığa başvur.
- Kamu görevi veya meslek yasağı varsa memnu hakların iadesi için mahkemeye başvur.
En çok sorulan sorular
Adli sicil kaydı ile arşiv kaydı arasındaki fark nedir?
Adli sicil kaydı e-Devlet belgesinde görünür; arşiv kaydı görünmez ve yalnızca mahkemeler ile kanunda sayılan kurumlarca görülebilir.
Adli sicil kaydım ne zaman silinir?
Ceza infaz edildiğinde adli sicilden silinip arşive alınır.
Arşiv kaydı ne zaman silinir?
Kural olarak beş yıl sonra; bazı ağır suçlarda daha uzun sürelerde.
HAGB kararları sabıka kaydında görünür mü?
Hayır. Ayrı bir sistemde tutulur ve denetim süresi yeni suç işlenmeden geçerse silinir.
Süre dolduğu hâlde kaydım silinmediyse ne yapmalıyım?
İnfazı gösteren belgeyle Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü'ne ya da başsavcılığın adli sicil bürosuna dilekçeyle başvur.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.