YouTube

Sağır ve Dilsiz Biri Suç İşlerse Ceza Alır mı? Yaşa Göre Ceza Sorumluluğu ve Soruşturmadaki Haklar

Oğlun ya da yakının hem işitme hem konuşma engelli ve bir olaya karışıp hakkında soruşturma başladı. Kendini anlatmakta zorlanıyor, ifadesinin nasıl alınacağını, ceza alıp almayacağını merak ediyorsun. Türk Ceza Kanunu sağır ve dilsiz kişiler için yaşa bağlı özel bir kural koyar; ceza muhakemesinde de bu kişilere ek güvenceler tanınır. Bu rehberde sağır ve dilsiz kişilerin ceza sorumluluğunu ve soruşturmada sahip oldukları hakları anlatıyoruz.

Sağır ve dilsizlik neden önemli?

Hem işitme hem konuşma engeli olan bir kişi, çevresiyle iletişim kurmakta ve toplumsal kuralları öğrenmekte daha fazla zorluk yaşayabilir. Kanun bu nedenle sağır ve dilsiz kişileri, belirli yaşlara kadar çocuklarla aynı kurallara tabi tutar.

Bu kural yalnızca işitme engeli ya da yalnızca konuşma engeli olan kişiler için değil, iki engelin birlikte bulunduğu kişiler için öngörülmüştür. Durumun hastaneden alınacak bir sağlık raporuyla tespit edilmesi önemlidir.

Yaşa göre ceza sorumluluğu

Kanun, sağır ve dilsiz kişilere çocuklar için öngörülen kuralları üç yıl geriden uygular:

Yaşın hesaplanmasında, suçun işlendiği tarihteki yaş esas alınır; yargılama sırasındaki yaş değil.

15-18 yaş arasındaki sağır ve dilsiz kişi

Bu yaş grubundaki kişi için mahkeme önce şunu araştırır: Kişi işlediği fiilin hukuki anlamını ve sonuçlarını algılayabiliyor mu, davranışlarını yönlendirebiliyor mu?

Bu araştırma için mahkeme genellikle bir sağlık kurulundan rapor ister.

18-21 yaş arasındaki sağır ve dilsiz kişi

Bu yaş grubundaki kişinin ceza sorumluluğu vardır ama verilecek ceza indirilir. Genel kural olarak cezanın üçte biri indirilir ve her fiil için verilecek hapis cezası on beş yılı geçemez. Ağır suçlarda kanunda ayrı süreler bulunur.

Çocukların cezalarına ilişkin kurallar 2026 yılında değiştirildi ve bazı ağır suçlarda indirimlerin daha sınırlı uygulanabilmesinin önü açıldı. Bu değişiklikler sağır ve dilsiz kişilere de yansıyabileceği için somut durumu bir avukatla değerlendirmelisin. Çocukların ceza sorumluluğu için Hakkını Sor'daki suça sürüklenen çocuk rehberine bakabilirsin.

Soruşturmada hangi güvenceler var?

Sağır ve dilsiz bir kişi şüpheli veya sanık olduğunda:

Tercümansız ya da avukatsız alınan bir ifade, sonradan itiraz konusu yapılabilir. Zorunlu müdafilik için Hakkını Sor'daki zorunlu müdafi rehberine, tercüman için tercüman hakkı rehberine bakabilirsin.

Yakının gözaltına alındıysa ne yapmalısın?

Kısaca yapılacaklar

Dayanak mevzuat

En çok sorulan sorular

Sağır ve dilsiz biri suç işlerse ceza alır mı?

On beş yaşından küçükse ceza almaz. 15-21 yaş arasındaysa ceza indirilir veya algılama yeteneği yoksa hiç verilmez. 21 yaşından sonra yetişkinlerle aynı kurallar uygulanır.

Yalnızca işitme engeli olan kişi bu indirimden yararlanır mı?

Kanundaki özel kural, hem işitme hem konuşma engeli birlikte bulunan kişiler içindir. Tek bir engelin ceza sorumluluğuna etkisi, akıl sağlığı gibi başka kurallar çerçevesinde ayrıca değerlendirilebilir.

Sağır ve dilsiz şüpheliye avukat verilir mi?

Evet. Avukatı yoksa, kendisi istemese bile ücretsiz bir avukat görevlendirilir.

İfade işaret dili tercümanı olmadan alınabilir mi?

Alınmamalıdır. Kanun, engelli kişiye iddia ve savunmanın anlayabileceği biçimde anlatılmasını şart koşar. Tercümansız alınan ifadeye itiraz edilebilir.

Yaş hangi tarihe göre hesaplanır?

Suçun işlendiği tarihteki yaşa göre hesaplanır.

Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.

Sana bu konuda tavsiye ettiğimiz siteler

Bu konuda bu siteler sana yardımcı olabilir.

Soru sor Danışmanlık al