Satın Aldığım Evde Gizli Ayıp Çıktı: Satıcıdan Ne İsteyebilirim, Süresi Ne Kadar?
Yeni bir ev satın aldın. Taşındıktan birkaç ay sonra duvarlarda çatlaklar, tavanda su lekeleri, bodrumda rutubet ya da tesisatta ciddi arızalar ortaya çıktı. Satıcı ise "Evi gezdin, gördün, beğendin, aldın" diyor. "Satın aldığım evde gizli ayıp çıktı, satıcıdan ne isteyebilirim, süresi ne kadar?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde ikinci el ya da yeni aldığın evde çıkan ayıplar için haklarını anlatıyoruz.
Ayıp nedir?
Ayıp, satılan evin sözleşmede vaat edilen ya da makul olarak beklenebilecek özellikleri taşımaması, değerini veya kullanımını önemli ölçüde azaltan eksiklikler içermesidir. Örneğin:
- Duvarlarda, kolonlarda ya da kirişlerde yapısal çatlaklar
- Çatıdan ya da tesisattan su akması
- Bodrumda veya duvarlarda sürekli rutubet ve küf
- Satıcının söylediğinden farklı metrekare ya da oda sayısı
- Elektrik veya doğalgaz tesisatında güvenlik riski oluşturan kusurlar
- İmar durumuna aykırı, kaçak kısımlar
Açık ayıp ve gizli ayıp
- Açık ayıp: Evi alırken normal bir incelemeyle görülebilecek ayıplardır. Bunları görüp itiraz etmeden evi aldıysan, kural olarak ayıbı kabul etmiş sayılırsın.
- Gizli ayıp: Olağan bir incelemeyle fark edilemeyecek, sonradan ortaya çıkan ayıplardır. Örneğin duvarın içindeki tesisat arızası ya da ancak kışın ortaya çıkan rutubet.
Ayıbı fark edince hemen bildir
Kanun, alıcıya önemli bir yükümlülük getirir: Satılanda gizli bir ayıp sonradan ortaya çıkarsa, bunu hemen satıcıya bildirmen gerekir. Bildirmezsen evi bu ayıpla birlikte kabul etmiş sayılırsın.
Bu yüzden:
- Ayıbı fark ettiğin gün fotoğraf ve video çek.
- Satıcıya noter aracılığıyla ihtarname göndererek ayıbı bildir.
- İhtarnamede ayıbın ne olduğunu, ne zaman fark ettiğini ve ne talep ettiğini açıkça yaz.
İhtarnamenin nasıl çekileceğini Hakkını Sor'daki ihtarname rehberinde bulabilirsin.
Delil tespiti yaptır
Ayıbın varlığını ve nedenini ispat etmek için mahkemeden delil tespiti istemen faydalı olur. Mahkemenin görevlendirdiği bilirkişi, ayıbın ne olduğunu, evin teslim tarihinde var olup olmadığını ve gidermenin maliyetini raporlar.
Tamir yaptırmadan önce delil tespiti yaptırman önemlidir; tamirden sonra ayıbı ispat etmek zorlaşır. Delil tespitinin nasıl yapıldığını Hakkını Sor'daki delil tespiti rehberinde bulabilirsin.
Satıcıdan neler isteyebilirsin?
Satıcının ayıptan sorumlu olduğu durumlarda şu seçimlik haklardan birini kullanabilirsin:
- Sözleşmeden dönme: Evi geri vermeye hazır olduğunu bildirerek satış bedelini geri isteyebilirsin. Ancak ayıp küçükse ve durum dönmeyi haklı göstermiyorsa, hakim dönme yerine bedel indirimine ya da onarıma karar verebilir.
- Bedel indirimi: Evi elinde tutup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteyebilirsin.
- Ücretsiz onarım: Aşırı bir masraf gerektirmiyorsa, tüm masraflar satıcıya ait olmak üzere ayıbın giderilmesini isteyebilirsin.
- Ayıpsız benzeriyle değiştirme: Ev gibi özel bir malda bu hak çoğu zaman uygulanamaz.
Bunlara ek olarak, ayıp yüzünden uğradığın başka zararlar için genel hükümlere göre tazminat da isteyebilirsin.
Satıcı "ayıptan sorumlu değilim" yazdırdıysa
Bazı satış sözleşmelerine "alıcı evi gördü, beğendi, satıcının ayıptan sorumluluğu yoktur" gibi maddeler yazılır. Ancak satıcı ayıbı bildiği halde gizlediyse ya da ağır kusurluysa, bu tür maddeler onu sorumluluktan kurtarmaz.
Dava açma süresi
Bir yapının ayıplı olmasından doğan davalar, mülkiyetin geçmesinden, yani tapuda devrin yapıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde zamanaşımına uğrar. Satıcının ağır kusuru varsa bu süre yirmi yıldır.
Ancak beş yıllık süre içinde dava açabilecek olsan bile, gizli ayıbı fark eder etmez satıcıya bildirmen gerektiğini unutma.
Satıcı müteahhitse
Evi doğrudan müteahhitten ya da bir inşaat şirketinden aldıysan, durum tüketici hukukuna da tabi olabilir. Bu durumda tüketici mahkemesinde dava açabilir ve tüketici hukukunun sağladığı korumalardan yararlanabilirsin.
Müteahhidin daireyi zamanında teslim etmemesi konusunu Hakkını Sor'daki müteahhit daireyi teslim etmiyor rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Ayıbı fark ettiğin anda fotoğraf ve video çek.
- Satıcıya hemen noter ihtarnamesiyle bildir.
- Tamir yaptırmadan önce mahkemeden delil tespiti iste.
- Sözleşmeden dönme, bedel indirimi veya ücretsiz onarım haklarından birini seç.
- Ayrıca uğradığın zararlar için tazminat isteyebilirsin.
- Tapu devrinden itibaren beş yıl içinde dava aç; satıcının ağır kusuru varsa süre yirmi yıldır.
Dayanak mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 223: Alıcı satılanı imkan bulur bulmaz gözden geçirip ayıbı uygun sürede bildirmelidir; olağan incelemeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp sonradan anlaşılırsa hemen bildirilmelidir, bildirilmezse satılan bu ayıpla kabul edilmiş sayılır.
- 6098 sayılı Kanun m. 227: Alıcı sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız benzeriyle değiştirme haklarından birini kullanabilir; genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır.
- 6098 sayılı Kanun m. 244/3: Bir yapının ayıplı olmasından doğan davalar mülkiyetin geçmesinden itibaren beş yılın, satıcının ağır kusuru varsa yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.
En çok sorulan sorular
Aldığım evde gizli ayıp çıktı, ne yapmalıyım?
Ayıbı fotoğraf ve videoyla belgele, satıcıya hemen noter ihtarnamesiyle bildir ve tamir yaptırmadan önce mahkemeden delil tespiti iste.
Evdeki ayıp için kaç yıl içinde dava açılır?
Tapuda devrin yapıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde dava açılabilir. Satıcının ağır kusuru varsa bu süre yirmi yıldır.
Satıcı "evi gördün aldın" diyor, haklı mı?
Normal bir incelemeyle görülebilecek açık ayıplar için haklı olabilir. Ancak olağan incelemeyle fark edilemeyecek gizli ayıplardan satıcı sorumludur.
Ayıplı ev için paramı geri alabilir miyim?
Sözleşmeden dönerek satış bedelini geri isteyebilirsin. Ancak ayıp küçükse hakim dönme yerine bedel indirimine veya onarıma karar verebilir.
Sözleşmede "ayıptan sorumlu değilim" yazıyorsa ne olur?
Satıcı ayıbı bildiği halde gizlediyse ya da ağır kusurluysa bu madde onu sorumluluktan kurtarmaz.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.