Savcılıktan Önödeme Teklifi Geldi: Ödersem Ne Olur, Sicile İşlenir mi?
Savcılıktan bir yazı geldi ve "önödeme teklifi" yapıldığı, belirtilen tutarı on gün içinde ödersen hakkında dava açılmayacağı yazıyor. "Önödeme nedir, ödersem suçu kabul etmiş olur muyum, sicilime işlenir mi, ödemezsem ne olur?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde önödemenin ne olduğunu, hangi suçlarda uygulandığını ve sonuçlarını anlatıyoruz.
Önödeme nedir?
Önödeme, bazı hafif suçlarda, şüphelinin kanunda belirlenen bir tutarı savcılığın bildirimi üzerine ödemesi halinde hakkında kamu davası açılmamasını sağlayan bir yoldur. Böylece dosya mahkemeye gitmeden kapanır.
Hangi suçlarda önödeme uygulanır?
Önödeme şu suçlarda uygulanır:
- Yalnızca adli para cezası gerektiren suçlar,
- Kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlar.
Ancak uzlaştırma kapsamındaki suçlarda önödeme uygulanmaz. Bu suçlarda önce uzlaştırma yoluna gidilir.
Özel olarak sayılan suçlar
Kanun, cezasının üst sınırı altı ayı aşsa bile bazı suçlarda da önödemenin uygulanacağını düzenler. Örneğin:
- Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi,
- Hakaret (bazı ağırlaştırılmış halleri hariç),
- Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması,
- Çevrenin taksirle kirletilmesi,
- Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma,
- Suçu bildirmeme.
Bu suçlar beş yıl içinde tekrar işlenirse, aynı suç için önödeme hükümleri uygulanmaz.
Önödeme miktarı nasıl hesaplanır?
Kanuna göre ödenecek miktar şöyle belirlenir:
- Suç için adli para cezası maktu (sabit) ise bu miktar, değilse alt sınırı,
- Hapis cezası öngörülmüşse, hapis cezasının alt sınırındaki her gün için yüz lira üzerinden bulunacak miktar,
- Hapis cezası ile birlikte adli para cezası da öngörülmüşse, hapis cezası için bulunan miktar ile adli para cezasının alt sınırı.
Bu tutara ayrıca soruşturma giderleri eklenir.
Tekrar halinde artırım
Taksirli suçlar hariç olmak üzere, önödeme sayesinde hakkında dava açılmamış ya da dava düşmüş bir kişi, bu karardan itibaren beş yıl içinde yine önödemeye tabi bir suç işlerse, ona teklif edilecek önödeme miktarı yarı oranında artırılır.
Ödeme süresi ve taksit
On gün
Önödeme miktarı, savcılığın tebliğinden itibaren on gün içinde ödenmelidir.
Üç taksit
On gün içinde talep etmen halinde, savcı bu miktarın birer ay arayla üç eşit taksitle ödenmesine karar verir. Taksitlerden biri süresinde ödenmezse önödeme hükümsüz kalır ve soruşturma devam eder.
Önödemenin sonuçları
Dava açılmaz
Önödeme miktarını süresinde ödersen hakkında kamu davası açılmaz. Dava doğrudan mahkemeye gelmişse ve hakim önödeme bildirimi yaparsa, ödemeyle dava düşer.
Sicile işlenir mi?
Önödeme sonucunda verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ile düşme kararları, bunlara özgü bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar adli sicil kaydı (sabıka kaydı) değildir. Bu kayıtlar yalnızca bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hakim ya da mahkeme tarafından istenirse ve sadece önödemenin tekrarı amacıyla kullanılabilir.
Mağdurun hakları devam eder
Önödeme ile kamu davasının açılmaması, mağdurun tazminat isteme hakkını, malın geri alınmasını ve müsadere hükümlerini etkilemez. Yani mağdur sana karşı ayrıca tazminat davası açabilir.
Önödemeyi kabul etmeli misin?
Önödeme teklifini kabul edip etmemek senin kararındır. Kabul edersen dava açılmaz ve dosya kapanır. Kabul etmezsen soruşturma devam eder ve savcılık delilleri yeterli görürse hakkında dava açabilir. Kendini suçsuz görüyorsan ve elinde güçlü deliller varsa, yargılamaya gitmeyi tercih edebilirsin. Karar vermeden önce bir avukata danışman faydalı olur.
Önödeme teklif edilmeden dava açılırsa
Savcılık, önödeme kapsamındaki bir suç için önödeme işlemi yapmadan dava açarsa ya da yargılama sırasında suçun niteliği değişerek önödeme kapsamındaki bir suça dönüşürse, mahkeme tarafından da önödeme hükümleri uygulanır.
Kısaca yapılacaklar
- Savcılıktan gelen önödeme yazısındaki tutarı ve son ödeme tarihini kontrol et.
- Tebliğden itibaren on gün içinde ödeme yap ya da taksit iste.
- Taksit istediysen her taksiti süresinde öde.
- Ödeme dekontunu sakla ve savcılığa ilet.
- Teklifi kabul etmeyeceksen sonuçlarını bir avukatla değerlendir.
- Mağdurun ayrıca tazminat isteyebileceğini unutma.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 75/1: Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç, yalnız adli para cezası gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlarda, kanunda belirlenen miktar ve soruşturma giderleri savcılığın tebliğinden itibaren on gün içinde ödenirse kamu davası açılmaz; on gün içinde talep halinde üç eşit taksit verilir; beş yıl içinde tekrar halinde miktar yarı oranında artırılır.
- 5237 sayılı Kanun m. 75/2-3: Dava doğrudan mahkemeye gelmişse veya önödeme yapılmadan dava açılmışsa mahkeme önödeme hükümlerini uygular.
- 5237 sayılı Kanun m. 75/5: Önödeme kişisel hakların istenmesini, malın geri alınmasını ve müsadereyi etkilemez.
- 5237 sayılı Kanun m. 75/6: Hakaret, suçu bildirmeme, genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması gibi sayılan suçlarda da önödeme uygulanır; beş yıl içinde tekrarında uygulanmaz.
- 5237 sayılı Kanun m. 75/7: Önödeme sonucu verilen kararlar özel bir sisteme kaydedilir ve yalnızca soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hakim veya mahkemece kullanılabilir.
En çok sorulan sorular
Önödeme yaparsam suçu kabul etmiş olur muyum?
Önödeme yapman bir mahkumiyet kararı değildir. Ödemeyle hakkında kamu davası açılmaz ya da açılmış dava düşer. Bu yüzden önödeme sonucunda mahkumiyet hükmü kurulmaz.
Önödeme sabıka kaydına işlenir mi?
Hayır. Önödeme sonucu verilen kararlar adli sicile değil, bunlara özgü ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar yalnızca savcı, hakim ya da mahkeme tarafından bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak görülebilir.
Önödemeyi ödemezsem ne olur?
Süresinde ödeme yapmazsan soruşturma devam eder. Savcılık delilleri yeterli görürse hakkında kamu davası açılabilir.
Önödeme taksitle ödenebilir mi?
Evet. Tebliğden itibaren on gün içinde talep edersen, savcı önödeme miktarının birer ay arayla üç eşit taksitle ödenmesine karar verir. Taksitlerden biri ödenmezse önödeme hükümsüz kalır.
Hakaret suçunda önödeme var mı?
Evet. Kanunda yapılan değişikliklerle hakaret suçu da, bazı ağırlaştırılmış halleri hariç, önödeme kapsamına alınmıştır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.