Senede (Bono, Çek) Dayalı İcra Takibine Nasıl İtiraz Edilir?
Bir senet, çek ya da bono nedeniyle hakkında icra takibi başlatıldıysa ve eline "kambiyo senetlerine dayalı takip" yazan bir ödeme emri geldiyse, çok hızlı davranman gerekir. Bu takiplerde itiraz süreleri normal icra takiplerinden daha kısadır ve itirazın icra dairesine değil, icra mahkemesine yapılması gerekir. Bu rehberde senede dayalı icra takibine nasıl itiraz edeceğini anlatıyoruz.
Kambiyo senedi nedir?
Bono (emre yazılı senet), çek ve poliçe kambiyo senetleridir. Bu senetlere dayanan alacaklar için alacaklı, özel ve hızlı bir takip yoluna başvurabilir (İİK md. 167 ve devamı). Bu takipte borçluya gönderilen ödeme emrinde şu süreler yer alır:
- Borcu ödemek için on gün.
- İtiraz ve şikâyet için beş gün.
Normal takipten farkı
Normal bir icra takibinde borca itiraz ettiğinde, itiraz dilekçeni icra dairesine verirsin ve takip kendiliğinden durur. Kambiyo senetlerine dayalı takipte ise:
- İtiraz, icra dairesine değil, icra mahkemesine yapılır.
- İtiraz etmek takibi kendiliğinden durdurmaz. Takibin durması için icra mahkemesinden ayrıca takibin durdurulması kararı alınması gerekir.
- Süre beş gündür ve kesindir.
Bu yüzden ödeme emrini aldığın gün takvimini işaretle ve beklemeden harekete geç.
Hangi nedenlerle itiraz edebilirsin?
İmzaya itiraz
Senetteki imza sana ait değilse, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine imzaya itiraz etmelisin (İİK md. 170). İmzaya itiraz etmezsen, imza sana ait kabul edilir.
Mahkeme imzanın sana ait olup olmadığını bilirkişi incelemesiyle belirler. İmza sana aitse ve itirazın kötü niyetli bulunursa, para cezası ve tazminatla karşılaşabilirsin. Bu yüzden imza gerçekten sana ait değilse bu yola başvur.
Borca itiraz
İmza sana ait olsa bile, şu nedenlerle borca itiraz edebilirsin (İİK md. 168 ve 169/a):
- Borcu ödedin ve bunu gösteren bir belgen var.
- Alacaklı borcun ertelenmesini kabul etti.
- Senedin zamanaşımına uğradığını düşünüyorsun. Bonolarda zamanaşımı, vade tarihinden itibaren kural olarak üç yıldır.
- Senette yazan borç gerçek değil; örneğin senet teminat olarak verilmişti.
Borca itiraz ederken, ödemeyi ya da ertelemeyi gösteren yazılı bir belge sunman genellikle şarttır. Yalnızca tanıkla bu itirazları ispat etmek çok zordur.
Senedin kambiyo vasfına şikâyet
Senet, kanunun aradığı zorunlu unsurları taşımıyorsa, örneğin üzerinde düzenleme tarihi, vade ya da "bono" ibaresi gibi zorunlu bilgiler eksikse, kambiyo senedi niteliği taşımaz. Bu durumda beş gün içinde icra mahkemesine şikâyet ederek takibin iptalini isteyebilirsin.
Takibin durdurulması
İcra mahkemesine itiraz ederken, takibin durdurulmasını da talep et. Mahkeme, itirazını ciddi bulursa takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir. Bu karar verilmezse, itiraz süreci devam ederken alacaklı haciz işlemlerine devam edebilir.
Beş günü kaçırdıysan
Beş günlük itiraz süresini kaçırdıysan, borcun olmadığını düşünüyorsan genel mahkemede menfi tespit davası açabilirsin. Borcu ödemek zorunda kaldıysan, ödemeden itibaren bir yıl içinde istirdat davası açarak ödediğin parayı geri isteyebilirsin.
Dilekçende neler olmalı?
- Takip dosyasının icra dairesi ve dosya numarası.
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi.
- İtirazının türü: imzaya itiraz, borca itiraz ya da kambiyo vasfına şikâyet.
- İtirazının gerekçesi ve dayandığın belgeler.
- Takibin durdurulması talebi.
Kısaca yapılacaklar
- Ödeme emrindeki takip türünü kontrol et.
- Tebliğ tarihinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine başvur.
- İmza sana ait değilse imzaya itiraz et.
- Borç ödendiyse ödeme belgelerini dilekçene ekle.
- Takibin durdurulmasını mutlaka talep et.
- Süreyi kaçırdıysan menfi tespit ya da istirdat davasını değerlendir.
En çok sorulan sorular
Kambiyo senedine dayalı takipte itiraz süresi ne kadar?
Ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gündür ve kesindir.
İtirazı nereye yapmalıyım?
İcra dairesine değil, icra mahkemesine.
İtiraz etmek takibi durdurur mu?
Hayır. Takibin durması için icra mahkemesinden ayrıca durdurma kararı istemelisin.
İmza bana ait değilse ne yapmalıyım?
Beş gün içinde icra mahkemesine imzaya itiraz etmelisin; etmezsen imza senin kabul edilir.
Bononun zamanaşımı ne kadar?
Bonolarda zamanaşımı vade tarihinden itibaren kural olarak üç yıldır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.