Sıfır Aracım Ayıplı veya Boyalı Çıktı: İade, Değişim ve Tazminat Haklarım Neler?
Yıllarca biriktirip sıfır araç aldın. Birkaç hafta sonra kapıda boya farkı fark ettin, ekspertiz aracın bir parçasının boyandığını söyledi. Ya da araç daha ilk aylarda aynı arızayla üç kez servise girdi. Bayi "Garanti kapsamında tamir ederiz" diyor, sen ise aracın değiştirilmesini veya paranın iadesini istiyorsun. Bu rehberde sıfır araçta ayıp çıktığında hangi haklara sahip olduğunu ve bunları nasıl kullanacağını anlatıyoruz.
Sıfır araç da ayıplı mal olabilir
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre ayıplı mal, teslim anında sözleşmeye, örneğe veya modele uymayan ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan maldır. Kataloğunda, internet sitesinde veya reklamında belirtilen özellikleri taşımayan araç da ayıplıdır.
Sıfır araçta sık karşılaşılan ayıplar şunlardır:
- Fabrika çıkışı olmayan boya, değişen veya onarılmış parça
- Motor, şanzıman, elektronik aksam gibi sürekli tekrarlayan arızalar
- Su alma, ses yapma, aşırı yağ veya yakıt tüketimi gibi üretim hataları
- Katalogda yazan donanımın araçta bulunmaması
- Daha önce test aracı olarak kullanılmış veya kilometresi yüksek aracın sıfır diye satılması
İlk altı ayda ispat yükü satıcıdadır
Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim anında var olduğu kabul edilir. Bu durumda aracın ayıplı olmadığını ispat etmek satıcıya düşer.
Ancak aracı teslim alırken bir ayıbı biliyorsan veya bilmen beklenebiliyorsa, sonradan bu ayıba dayanamazsın. Bu nedenle aracı teslim alırken gün ışığında dikkatle incele, gördüğün çizik, boya farkı veya eksikliği teslim tutanağına yazdır.
Dört seçimlik hakkın var
Aracın ayıplı olduğu anlaşıldığında şu haklardan birini seçebilirsin:
- Aracı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönmek ve paranın tamamını geri almak
- Aracı alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim istemek
- Aşırı masraf gerektirmiyorsa aracın ücretsiz onarılmasını istemek
- Mümkünse aracın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini istemek
Satıcı, senin seçtiğin hakkı yerine getirmek zorundadır. Onarım veya değişim isteğini satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltebilirsin; bu konuda üçü birlikte sorumludur.
Onarım veya değişimin satıcı için orantısız bir güçlük doğurduğu durumlarda, sözleşmeden dönme veya bedelden indirim haklarından birini kullanabilirsin. Seçimlik haklardan biriyle birlikte, örneğin aracın değer kaybı veya araçsız kaldığın süre için uğradığın zarar gibi tazminat taleplerini de ileri sürebilirsin.
Boyalı çıkan sıfır araç
Sıfır diye satılan araçta fabrika çıkışı olmayan boya veya onarım, aracın piyasa değerini düşüren bir ayıp olarak değerlendirilir. Araç sana boyalı olduğu söylenmeden satıldıysa, seçimlik haklarını kullanabilirsin.
- Boya veya onarımın tespiti için yetkili bir ekspertizden rapor al.
- Gerekirse sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti iste; böylece bilirkişi aracı inceler ve durum resmi olarak kayda geçer.
- Satıcıya hangi hakkı kullanmak istediğini yazılı olarak bildir.
Delil tespitinin nasıl yapıldığını Hakkını Sor'daki delil tespiti rehberinde bulabilirsin.
Sürekli arızalanan araç
Garanti süresi en az iki yıldır. Onarım hakkını kullandığın hâlde araç garanti süresi içinde tekrar arızalanırsa, onarım için gereken azami süre aşılırsa veya aracın onarılamayacağı anlaşılırsa, diğer seçimlik haklarını kullanabilirsin. Satıcı bu talebini reddedemez.
Onarım veya değişim talebinin en geç otuz iş günü içinde yerine getirilmesi gerekir. Yönetmelikte bazı mallar için ayrıca azami tamir süreleri belirlenmiştir; bu süre aşılırsa da diğer haklarını kullanabilirsin.
Her servis girişinde iş emri ve servis formunu mutlaka al. Arızanın kaç kez tekrarlandığını bu belgelerle ispat edersin.
Süreler
- Ayıplı maldan sorumluluk, ayıp sonradan ortaya çıksa bile teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir.
- Sözleşmede veya garantide daha uzun bir süre öngörülmüşse o süre uygulanır.
- Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse, örneğin boyalı araç bilerek sıfır diye satıldıysa, zamanaşımı uygulanmaz.
Nereye başvurulur?
- Önce satıcıya ve distribütöre noter aracılığıyla veya iadeli taahhütlü mektupla yazılı başvuru yap; hangi seçimlik hakkı kullandığını açıkça yaz.
- Sonuç alamazsan, uyuşmazlığın değeri hakem heyeti sınırının altındaysa tüketici hakem heyetine başvur.
- Sıfır araç bedelleri genellikle hakem heyeti sınırını aştığından çoğu durumda yol tüketici mahkemesidir. Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurman zorunludur.
Tüketici arabuluculuğunun nasıl işlediğini Hakkını Sor'daki tüketici davasından önce arabuluculuk rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Aracı teslim alırken dikkatle incele, gördüklerini teslim tutanağına yazdır.
- Ayıbı fark eder etmez fotoğraf, video ve ekspertiz raporuyla belgele.
- Her servis girişinde iş emri ve servis formu al.
- Hangi seçimlik hakkı kullandığını satıcıya ve distribütöre yazılı bildir.
- Gerekirse mahkemeden delil tespiti iste.
- Değere göre tüketici hakem heyetine veya arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesine başvur.
- Teslimden itibaren iki yıllık süreyi kaçırma.
Dayanak mevzuat
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 8: Teslim anında sözleşmeye, örnek veya modele uymayan, objektif olarak taşıması gereken ya da reklam ve ilanlarda belirtilen özellikleri taşımayan mal ayıplıdır.
- 6502 sayılı Kanun m. 10: Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir; tüketicinin bildiği veya bilmesi beklenen ayıp için sözleşmeye aykırılık doğmaz.
- 6502 sayılı Kanun m. 11: Tüketici sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme haklarından birini seçer; onarım ve değişimde satıcı, üretici ve ithalatçı birlikte sorumludur, talep en geç otuz iş gününde yerine getirilir, tüketici ayrıca tazminat isteyebilir.
- 6502 sayılı Kanun m. 12: Ayıplı maldan sorumluluk teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz.
- 6502 sayılı Kanun m. 56: Garanti süresi teslimden itibaren en az iki yıldır; onarımdan sonra tekrar arıza, azami tamir süresinin aşılması veya onarım imkânsızlığında tüketici diğer seçimlik haklarını kullanabilir ve satıcı bunu reddedemez.
- 6502 sayılı Kanun m. 73/A: Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar bunun dışındadır.
En çok sorulan sorular
Sıfır aracım boyalı çıktı, iade edebilir miyim?
Boyalı olduğu söylenmeden sıfır diye satılan araç ayıplıdır. Sözleşmeden dönüp paranın iadesini, bedelden indirim veya ayıpsız bir araçla değişim isteyebilirsin.
Bayi sadece tamir teklif ediyor, kabul etmek zorunda mıyım?
Hayır. Hangi seçimlik hakkı kullanacağını sen seçersin. Satıcı, onarım veya değişim orantısız bir güçlük doğurmadıkça senin tercihini yerine getirmek zorundadır.
Araç aynı arızayla sürekli servise giriyor, ne yapabilirim?
Onarımdan sonra araç garanti süresi içinde tekrar arızalanırsa değişim, bedel iadesi veya indirim isteyebilirsin. Her servis girişinin belgesini sakla.
Aracım serviste kaldığı sürede araçsız kaldım, tazminat isteyebilir miyim?
Seçimlik haklarınla birlikte uğradığın zararın tazminini de isteyebilirsin. Zararını, örneğin araç kiralama faturası gibi belgelerle ispat etmen gerekir.
Sıfır araç için nereye dava açılır?
Önce tüketici arabulucusuna başvurulur. Anlaşma olmazsa tüketici mahkemesinde dava açılır. Uyuşmazlığın değeri hakem heyeti sınırının altındaysa doğrudan tüketici hakem heyetine başvurulur.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.