Şikâyet Süresi Ne Kadar? Şikâyete Bağlı Suçlar ve Altı Aylık Süre
Komşunla tartıştın, sana hakaret etti ve seni itti. O an olayı büyütmek istemedin, ama aradan aylar geçti ve şimdi şikâyet etmeyi düşünüyorsun. Ya da biri bahçe duvarını yıktı, sen de failin kim olduğunu ancak yedi ay sonra bir kamera kaydından öğrendin. "Şikâyet süresi geçti mi? Kaç ay içinde şikâyet etmem gerekiyordu?" diye soruyorsun. Bu rehberde Türk Ceza Kanunu'ndaki şikâyete bağlı suçları ve altı aylık şikâyet süresini anlatıyoruz.
Şikâyete bağlı suç nedir?
Bazı suçlarda savcılık kendiliğinden soruşturma başlatamaz; soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için mağdurun şikâyetçi olması gerekir. Bu suçlara şikâyete bağlı suçlar denir.
Şikâyete bağlı olmayan suçlarda ise savcılık suçu öğrendiği anda, mağdur şikâyetçi olmasa bile soruşturma başlatır. Bu suçlarda altı aylık şikâyet süresi yoktur; yalnızca dava zamanaşımı süreleri geçerlidir.
Hangi suçlar şikâyete bağlıdır?
Türk Ceza Kanunu'nda şikâyete bağlı olan suçlardan bazıları şunlardır:
- Basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif kasten yaralama
- Taksirle yaralama, kanunda sayılan bazı haller hariç
- Malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından veya sair bir kötülük edeceğinden bahisle yapılan tehdit
- Konut dokunulmazlığının ihlali, temel halinde
- Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma
- Hakaret, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hariç
- Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçların çoğu
- Mala zarar verme, temel halinde
- Güveni kötüye kullanma, temel halinde
Bir suçun şikâyete bağlı olup olmadığı, suçun ağırlaştırılmış hallerine göre değişebilir. Örneğin silahla işlenen tehdit şikâyete bağlı değildir. Bu yüzden olayın hangi suç tanımına girdiğini dikkatle incelemek gerekir.
Altı aylık şikâyet süresi
Şikâyete bağlı bir suçta yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa, artık soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
Bu süre olay gününden değil, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Yukarıdaki örnekte duvarı yıkanın kim olduğunu yedi ay sonra öğrendiysen, altı aylık süre öğrendiğin günden itibaren işlemeye başlar.
Ancak bu süre, dava zamanaşımı süresini geçemez.
Hakarette iki yıllık üst sınır
Şikâyete bağlı hakaret suçunda şikâyet süresi, failin ne zaman öğrenildiğine bakılmaksızın, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez. Örneğin sosyal medyada sana yönelik hakaretli bir paylaşımı üç yıl sonra fark ettiysen, şikâyet hakkın düşmüş olabilir.
Hakaret suçunun ayrıntıları için Hakkını Sor'daki hakaret suçu ve cezası rehberine bakabilirsin.
Birden fazla mağdur varsa
Şikâyet hakkı olan birkaç kişiden biri altı aylık süreyi kaçırırsa, bu durum diğerlerinin şikâyet hakkını düşürmez.
Şikâyetten vazgeçme
Şikâyete bağlı suçlarda mağdur şikâyetinden vazgeçerse kural olarak dava düşer. Hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz. Ayrıntılar için Hakkını Sor'daki şikâyetten vazgeçme rehberine bakabilirsin.
Nasıl şikâyet edilir?
Şikâyetini Cumhuriyet başsavcılığına, karakola veya jandarmaya sözlü ya da yazılı olarak yapabilirsin. Dilekçede olayın tarihini ve failin kim olduğunu ne zaman öğrendiğini açıkça yazman, süre tartışmasında işini kolaylaştırır. Şikâyet dilekçesi için Hakkını Sor'daki suç duyurusu nasıl yapılır rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Başına gelen olayın şikâyete bağlı bir suç olup olmadığını öğren.
- Failin kim olduğunu öğrendiğin günü not al ve bunu gösteren mesaj veya kamera kaydı gibi belgeleri sakla.
- Şikâyete bağlı suçlarda altı ayın dolmasını beklemeden şikâyetini yap.
- Hakarette, failin kim olduğunu geç öğrensen bile olaydan itibaren iki yıllık üst sınırı unutma.
- Dilekçende olay tarihini ve failin öğrenilme tarihini açıkça belirt.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73: Şikâyete bağlı suçlarda yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz; süre zamanaşımını geçmemek üzere fiil ve failin öğrenildiği günden başlar; şikâyete bağlı hakarette şikâyet süresi fiilden itibaren iki yılı geçemez; bir mağdurun süreyi kaçırması diğerlerinin hakkını düşürmez; vazgeçme davayı düşürür, hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme infaza engel olmaz.
- 5237 sayılı Kanun m. 86, 89, 106, 116, 123, 131, 139, 151 ve 155: Hafif kasten yaralama, taksirle yaralama, malvarlığına zarar verme veya sair kötülük tehdidi, konut dokunulmazlığının ihlali, huzur ve sükûnu bozma, hakaret, özel hayata karşı suçların çoğu, mala zarar verme ve güveni kötüye kullanma suçlarının belirtilen halleri şikâyete bağlıdır.
En çok sorulan sorular
Şikâyet süresi ne kadar?
Şikâyete bağlı suçlarda altı ay.
Altı ay olay gününden mi başlar?
Hayır. Fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğin günden başlar; ancak dava zamanaşımı süresini geçemez.
Hakarette şikâyet süresi farklı mı?
Hakarette de altı aylık süre geçerlidir, ama fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.
Şikâyete bağlı olmayan suçlarda süre var mı?
Altı aylık şikâyet süresi yoktur; savcılık suçu öğrenince kendiliğinden soruşturur. Yalnızca dava zamanaşımı uygulanır.
Altı ay geçtiyse hiçbir şey yapamaz mıyım?
Ceza soruşturması yapılamaz. Ancak uğradığın zarar için hukuk mahkemesinde tazminat davası açma hakkın ayrıca değerlendirilebilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.