Şikâyetten Vazgeçme: Şartları ve Sonuçları
Birinden şikâyetçi oldun ama sonra barıştınız, zararın ödendi ya da artık davanın devam etmesini istemiyorsun. Bu durumda şikâyetinden vazgeçebilirsin. Ancak vazgeçmenin her suçta aynı sonucu doğurmadığını ve geri alınamadığını bilmelisin. Bu rehberde şikâyetten vazgeçmenin şartlarını ve sonuçlarını anlatıyoruz.
Hangi suçlarda şikâyetten vazgeçilebilir?
Şikâyetten vazgeçme yalnızca şikâyete bağlı suçlarda sonuç doğurur. Şikâyete bağlı suçlara örnek olarak şunlar verilebilir:
- Basit hakaret.
- Basit kasten yaralama, yani basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralanmalar.
- Mala zarar verme suçunun bazı hâlleri.
- Konut dokunulmazlığının ihlalinin bazı hâlleri.
- Özel hayatın gizliliğinin ihlali.
Şikâyete bağlı olmayan suçlarda ise, örneğin nitelikli dolandırıcılık, silahla tehdit, kasten öldürmeye teşebbüs ya da cinsel saldırı gibi suçlarda, şikâyetten vazgeçsen bile savcılık soruşturmaya, mahkeme de davaya devam eder. Bu suçlarda vazgeçmen yalnızca cezanın belirlenmesinde dikkate alınabilir.
Ne zamana kadar vazgeçilebilir?
Şikâyetten vazgeçme, soruşturma aşamasında ya da dava açıldıktan sonra, hüküm kesinleşinceye kadar her aşamada mümkündür (TCK md. 73/4). Yani istinaf ya da temyiz aşamasında bile vazgeçebilirsin.
Vazgeçmenin sonuçları
- Soruşturma aşamasında vazgeçersen, savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.
- Dava açıldıktan sonra vazgeçersen, mahkeme davanın düşmesine karar verir.
- Suçu birden fazla kişi birlikte işlediyse, birinden şikâyetten vazgeçmen genellikle diğerlerini de kapsar.
Sanığın kabulü gerekir
Dava aşamasında şikâyetten vazgeçmenin sonuç doğurması için sanığın bu vazgeçmeyi kabul etmesi gerekir. Sanık, kendisini suçsuz gördüğü ve beraat etmek istediği için vazgeçmeyi kabul etmeyebilir. Bu durumda dava devam eder.
Vazgeçme geri alınamaz
Şikâyetinden vazgeçtikten sonra fikrini değiştirsen bile aynı olay için yeniden şikâyetçi olamazsın. Bu yüzden vazgeçmeden önce iyi düşün:
- Baskı altında, tehdit edilerek ya da sana vaat edilen bir şeye güvenerek vazgeçme.
- Zararının ödenmesi karşılığında vazgeçeceksen, önce ödemenin yapılmasını bekle.
- Aile içi şiddet gibi durumlarda vazgeçmenin seni tekrar tehlikeye sokup sokmayacağını düşün. Bu durumda koruma kararı gibi tedbirlerin ayrıca devam edip etmeyeceğini öğren.
Uzlaşma ile farkı
Şikâyetten vazgeçme ile uzlaşma farklı şeylerdir:
- Şikâyetten vazgeçme: Koşulsuzdur. Karşı taraftan bir şey almadan vazgeçersin.
- Uzlaşma: Bir uzlaştırmacı aracılığıyla, karşı tarafın bir edimi yerine getirmesi, örneğin özür dilemesi ya da tazminat ödemesi karşılığında yapılan anlaşmadır. Edim yerine getirilmezse dava devam edebilir.
Zararının karşılanmasını istiyorsan, uzlaşma yolu seni daha güvenceli bir şekilde korur.
Tazminat hakkın
Ceza davasından vazgeçmen, kural olarak uğradığın zarar için hukuk mahkemesinde tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz. Ancak vazgeçme dilekçende ya da beyanında tazminat haklarından da vazgeçtiğini belirtirsen bu hakkını kaybedebilirsin. Tazminat hakkını korumak istiyorsan bunu açıkça belirt.
Nasıl vazgeçilir?
- Soruşturma aşamasında: Savcılığa dilekçe vererek ya da savcılıkta beyanda bulunarak.
- Dava aşamasında: Mahkemeye dilekçe vererek ya da duruşmada beyanda bulunarak.
Dilekçende dosya numarasını, şikâyetçi olduğun kişiyi ve şikâyetinden vazgeçtiğini açıkça yaz.
Kısaca yapılacaklar
- Suçun şikâyete bağlı olup olmadığını öğren.
- Baskı altında ya da ödeme yapılmadan vazgeçme.
- Vazgeçmenin geri alınamayacağını unutma.
- Zararının karşılanmasını istiyorsan uzlaşma yolunu değerlendir.
- Tazminat hakkını saklı tutmak istiyorsan bunu açıkça belirt.
En çok sorulan sorular
Her suçta şikâyetten vazgeçilebilir mi?
Hayır. Vazgeçme yalnızca basit hakaret, basit yaralama gibi şikâyete bağlı suçlarda sonuç doğurur.
Şikâyetten ne zamana kadar vazgeçebilirim?
Hüküm kesinleşinceye kadar; istinaf ve temyiz aşamasında da.
Sanığın vazgeçmeyi kabul etmesi gerekir mi?
Evet. Dava aşamasında sanık kabul etmezse yargılama devam eder.
Vazgeçtikten sonra yeniden şikâyetçi olabilir miyim?
Hayır. Vazgeçme geri alınamaz.
Şikâyetten vazgeçme ile uzlaşma arasındaki fark nedir?
Vazgeçme koşulsuzdur; uzlaşma ise özür ya da tazminat gibi bir edim karşılığında uzlaştırmacı aracılığıyla yapılan anlaşmadır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.