Şirket Ortağı Olarak Hesapları Görebilir miyim? Ortağın Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı
Babandan kalan paylarla bir aile şirketinin ortağı oldun. Şirketi amcan yönetiyor; ne kadar kâr edildiğini, paranın nereye harcandığını hiç söylemiyor. Bilanço istediğinde "Senin anlayacağın işler değil" diyor. Ya da bir anonim şirketin küçük pay sahibisin ve genel kurulda sorduğun sorular cevapsız bırakılıyor. "Ortak olarak şirketin hesaplarını görme hakkım var mı?" diye düşünüyorsun. Var. Bu rehberde Türk Ticaret Kanunu'ndaki ortağın bilgi alma ve inceleme hakkını anlatıyoruz.
Limited şirkette bilgi alma hakkı
Limited şirkette her ortak, müdürlerden şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi vermelerini isteyebilir ve belirli konularda inceleme yapabilir.
Bu hak çok geniştir:
- Bilgi isteyebilmek için genel kurul toplantısını beklemen gerekmez.
- Şirketin bütün işleri ve hesapları kapsama girer.
- Belirli konularda defter ve belgeleri inceleyebilirsin.
Müdürler ne zaman engelleyebilir?
Ortağın elde ettiği bilgileri şirketin zararına kullanma tehlikesi varsa, örneğin rakip bir şirkette çalışıyorsa, müdürler bilgi alınmasını ve incelemeyi gerekli ölçüde engelleyebilir. Bu durumda ortağın başvurusu üzerine genel kurul karar verir.
Genel kurul da engellerse
Genel kurul bilgi alınmasını ve incelemeyi haksız yere engellerse, ortağın istemi üzerine mahkeme karar verir. Mahkeme kararı kesindir.
Anonim şirkette bilgi alma hakkı
Anonim şirkette bu hak daha sınırlıdır, ama yine güçlü bir korumadır.
Genel kuruldan önce belgeleri inceleme
Finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetim raporları ve kâr dağıtım önerisi, genel kurul toplantısından en az on beş gün önce şirket merkezinde ve şubelerinde pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur.
- Finansal tablolar bir yıl süreyle incelemeye açık tutulur.
- Her pay sahibi, masrafı şirkete ait olmak üzere gelir tablosu ve bilançonun bir suretini isteyebilir.
Genel kurulda soru sorma
- Pay sahibi genel kurulda yönetim kurulundan şirketin işleri, denetçilerden denetimin şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir.
- Verilen bilgiler özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır.
- Bir pay sahibine genel kurul dışında bilgi verildiyse, başka bir pay sahibi istediğinde aynı bilgi aynı kapsamda ona da verilmelidir.
Ret sebepleri
Bilgi verilmesi yalnızca, bilgi verilirse şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye gireceği gerekçesiyle reddedilebilir.
Şirketin ticari defterlerinin ve yazışmalarının incelenmesi için genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun kararı gerekir. İzin verilirse inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir.
Mahkemeye başvuru
Bilgi alma veya inceleme isteğin cevapsız bırakıldıysa, haksız olarak reddedildiyse veya ertelendiyse:
- Reddi izleyen on gün içinde, diğer hallerde makul bir süre sonra şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilirsin.
- Başvuru basit yargılama usulüyle incelenir.
- Mahkeme, bilginin genel kurul dışında verilmesine de karar verebilir.
- Mahkeme kararı kesindir.
Bilgi alma ve inceleme hakkı esas sözleşmeyle veya şirket organlarının kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz.
Limited şirketten ayrılmak istiyorsan Hakkını Sor'daki limited şirketten nasıl çıkılır rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Bilgi ve belge talebini yazılı olarak, tercihen noter aracılığıyla yap.
- Hangi bilgiyi ve belgeyi istediğini açıkça belirt.
- Anonim şirkette genel kuruldan on beş gün önce finansal tabloları ve raporları incele.
- Genel kurulda sorularını sor ve tutanağa geçirilmesini iste.
- Talebin reddedilirse anonim şirkette on gün içinde, limited şirkette genel kurula başvurduktan sonra asliye ticaret mahkemesine başvur.
Dayanak mevzuat
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 614: Limited şirkette her ortak müdürlerden şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi isteyebilir ve belirli konularda inceleme yapabilir; zarar tehlikesi varsa müdürler gerekli ölçüde engelleyebilir ve genel kurul karar verir; genel kurul haksız engellerse mahkeme karar verir ve karar kesindir.
- 6102 sayılı Kanun m. 437: Anonim şirkette finansal tablolar ve raporlar genel kuruldan en az on beş gün önce incelemeye hazır bulundurulur; pay sahibi bilanço ve gelir tablosu suretini isteyebilir; genel kurulda bilgi isteyebilir; bilgi ancak şirket sırrı veya korunması gereken menfaat gerekçesiyle reddedilebilir; defter incelemesi için izin gerekir; reddi izleyen on gün içinde asliye ticaret mahkemesine başvurulabilir; karar kesindir; hak esas sözleşmeyle kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz.
En çok sorulan sorular
Limited şirket ortağı olarak hesapları görebilir miyim?
Evet. Müdürlerden şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi isteyebilir, belirli konularda inceleme yapabilirsin.
Anonim şirkette bilançoyu isteyebilir miyim?
Evet. Masrafı şirkete ait olmak üzere bilanço ve gelir tablosunun bir suretini isteyebilirsin.
Bilgi talebim reddedildi, ne yapmalıyım?
Anonim şirkette reddi izleyen on gün içinde asliye ticaret mahkemesine başvurabilirsin. Limited şirkette önce genel kurula başvurman, haksız engellemede mahkemeye gitmen gerekir.
Şirket sözleşmesiyle bilgi alma hakkım kaldırılabilir mi?
Hayır. Bu hak esas sözleşmeyle veya şirket organlarının kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz.
Şirket hangi sebeple bilgi vermeyi reddedebilir?
Anonim şirkette yalnızca şirket sırlarının açıklanması veya korunması gereken şirket menfaatlerinin tehlikeye girmesi gerekçesiyle.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.