Soruşturmanın Gizliliği: Gözaltı Görüntülerimi Yayınlayan Ceza Alır mı?
Hakkında bir soruşturma başlatıldı ve birkaç gün sonra ifade tutanağının fotoğrafı sosyal medyada dolaşmaya başladı. Ya da gözaltına alınırken çekilen görüntülerin bir haber sitesinde yüzün açık şekilde yayınlandı ve herkes seni suçlu gibi görüyor. "Soruşturma gizli değil miydi? Bunu yayınlayanlar ceza alır mı?" diye soruyorsun. Belki de sen bir soruşturmada tanık veya mağdursun ve öğrendiklerini başkalarıyla paylaşıp paylaşamayacağını merak ediyorsun. Bu rehberde soruşturmanın gizliliğini ve gizliliğin ihlali suçunu anlatıyoruz.
Soruşturma gizlidir
Kanunun başka hüküm koyduğu haller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla, soruşturma evresindeki usul işlemleri gizlidir.
Bu gizliliğin iki amacı vardır:
- Delillerin karartılmasını önlemek ve maddi gerçeğin ortaya çıkmasını sağlamak
- Şüphelinin masumiyet karinesini, özel hayatını ve itibarını korumak
Gizlilik savunma hakkını ortadan kaldırmaz
Soruşturmanın gizli olması, şüphelinin ve avukatının dosyayı göremeyeceği anlamına gelmez. Kural olarak avukat soruşturma dosyasını inceleyebilir ve belgelerin örneğini alabilir. Bu hak ancak kanunda sayılan ağır suçlarda hâkim kararıyla kısıtlanabilir.
Bunun için Hakkını Sor'daki dosyada kısıtlama kararı nedir rehberine bakabilirsin.
Gizliliğin ihlali suçu
Türk Ceza Kanunu'na göre şu eylemler suçtur ve bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir:
- Soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal etmek. Bunun suç olması için, soruşturma işleminin içeriğinin açıklanmasıyla masumiyet karinesinin, haberleşmenin gizliliğinin veya özel hayatın gizliliğinin ihlal edilmesi ya da açıklamanın maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli olması gerekir.
- Soruşturma sırasında alınan ve tarafların kendisinden gizli tutulması gereken kararların ve bu kararlar üzerine yapılan işlemlerin gizliliğini ihlal etmek; örneğin yapılacak bir operasyonu veya telefon dinleme kararını şüpheliye sızdırmak.
- Kapalı yapılması gereken veya kapalı yapılmasına karar verilen bir duruşmadaki açıklama veya görüntülerin gizliliğini alenen ihlal etmek. Tanığın korunması için alınan gizlilik kararlarına aykırılıkta aleniyet şartı da aranmaz.
Kamu görevlisi işlerse
Bu suçlar kamu görevlisi tarafından görevinin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse ceza yarısına kadar artırılır. Örneğin bir görevlinin ifade tutanağını basına sızdırması bu kapsamdadır.
Görüntülerin yayınlanması
Soruşturma ve kovuşturma evresinde kişilerin suçlu olarak algılanmalarına yol açacak şekilde görüntülerinin yayınlanması da suçtur ve altı aydan iki yıla kadar hapis cezası gerektirir. Örneğin kelepçeli halde, yüzü açık şekilde "işte o şüpheli" gibi ifadelerle yayınlanan görüntüler bu kapsamda değerlendirilebilir.
Haber verme hakkı
Soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin, haber verme sınırları aşılmadan haber konusu yapılması suç oluşturmaz. Gazeteciler, gerçeğe uygun, kamu yararı taşıyan ve ölçülü bir dille soruşturma hakkında haber yapabilir. Suç, bu sınırların aşıldığı durumlarda gündeme gelir.
Görüntülerin yayınlandıysa ne yapabilirsin?
- Yayının ekran görüntüsünü, bağlantı adresini ve tarihini kaydet.
- Cumhuriyet başsavcılığına gizliliğin ihlali veya görüntü yayınlama suçundan şikâyette bulun.
- İçeriğin kaldırılması için ilgili siteye veya sosyal medya platformuna başvur.
- Kişilik haklarının ihlali nedeniyle tazminat davası açmayı değerlendir.
İnternetteki içeriğe karşı başvuru yolları için Hakkını Sor'daki sosyal medyada hakaret veya tehdit eylemlerinde başvuru mercileri ve usulü rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Soruşturma hakkında öğrendiklerini sosyal medyada paylaşmaktan kaçın; özellikle tanık veya mağdursan.
- Gizliliğin ihlal edildiğini düşünüyorsan delilleri hemen kaydet.
- Suçlu gibi gösterildiğin görüntüler yayınlandıysa savcılığa şikâyette bulun.
- Sızıntıyı bir kamu görevlisi yaptıysa bunu şikâyetinde belirt.
- Haberin haber verme sınırlarını aşıp aşmadığını avukatınla değerlendir.
Dayanak mevzuat
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 157: Kanunun başka hüküm koyduğu haller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla soruşturma evresindeki usul işlemleri gizlidir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 285: Masumiyet karinesini, haberleşmenin veya özel hayatın gizliliğini ihlal eden ya da maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli şekilde soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal eden, taraflardan gizli tutulması gereken kararların gizliliğini ihlal eden veya kapalı duruşmadaki açıklama ve görüntülerin gizliliğini alenen ihlal eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası alır; kamu görevlisi tarafından işlenirse ceza yarısına kadar artırılır; kişilerin suçlu algılanmasına yol açacak şekilde görüntülerinin yayınlanması altı aydan iki yıla kadar hapis cezası gerektirir; haber verme sınırları aşılmadan haber yapılması suç değildir.
En çok sorulan sorular
Soruşturma gizli midir?
Evet. Kanunda başka hüküm bulunan haller ve savunma hakları saklı kalmak üzere soruşturma işlemleri gizlidir.
Gizlilik, avukatın dosyayı görmesine engel olur mu?
Hayır. Avukat kural olarak dosyayı inceleyebilir; bu hak yalnızca belirli suçlarda hâkim kararıyla kısıtlanabilir.
Gözaltı görüntülerimin yayınlanması suç mu?
Suçlu olarak algılanmana yol açacak şekilde yayınlanması suçtur ve altı aydan iki yıla kadar hapis cezası gerektirir.
Gazeteciler soruşturma hakkında haber yapabilir mi?
Evet. Haber verme sınırları aşılmadan yapılan haber suç oluşturmaz.
İfade tutanağımı sızdıran görevli ceza alır mı?
Gizliliğin ihlali suçu kamu görevlisi tarafından görevinin sağladığı kolaylıkla işlenirse ceza yarısına kadar artırılır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.