Sosyal Medyada “İyi Yapmış” Yorumu Suç mu? Suçu ve Suçluyu Övme Suçu
Haberlerde gördüğün bir cinayetin ya da saldırının altına biri "Helal olsun, iyi yapmış" diye yorum yazdı. Belki de sen öfkeyle böyle bir paylaşım yaptın ve şimdi hakkında "suçu ve suçluyu övme" suçlamasıyla ifadeye çağrıldın. "Bir yorum yüzünden ceza alır mıyım?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde suçu ve suçluyu övme suçunu, ne zaman oluştuğunu ve dikkat etmen gerekenleri anlatıyoruz.
Suç nasıl oluşur?
İşlenmiş bir suçu veya işlediği suç nedeniyle bir kişiyi alenen öven kişi bu suçu işler. Ancak bunun için övme nedeniyle kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması gerekir.
Yani suçun oluşması için üç şart birlikte aranır:
- Gerçekten işlenmiş bir suç veya bu suçu işlemiş bir kişi olmalıdır.
- Övme alenen, yani belirsiz sayıda kişinin görebileceği veya duyabileceği şekilde yapılmalıdır.
- Övme, kamu düzeni bakımından açık ve yakın bir tehlike yaratmalıdır.
Örneğin bir saldırının faillerini kahraman gibi gösterip başkalarını benzer eylemlere özendirecek şekilde yapılan, geniş kitlelere ulaşan paylaşımlar bu kapsamda değerlendirilebilir.
Cezası nedir?
Bu suçun cezası iki yıla kadar hapistir. Basın ve yayın yoluyla işlenirse ceza yarı oranına kadar artırılabilir.
Suç şikayete bağlı değildir; savcılık öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
Her övgü bu suçu oluşturmaz
"Açık ve yakın tehlike" şartı 2013 yılında kanuna eklendi. Bu şart nedeniyle:
- Kapalı bir ortamda veya az kişiye söylenen sözler,
- Somut bir tehlike yaratmayan kişisel görüş açıklamaları,
- Bir yargılamayı eleştirmek veya hükmün adil olmadığını söylemek,
- Hükümlünün iyi bir insan olduğunu ifade etmek,
kural olarak bu suçu oluşturmaz. Mahkeme, paylaşımın içeriğine, ulaştığı kişi sayısına, yapıldığı zamana ve gerçekten başkalarını suça yöneltme tehlikesi yaratıp yaratmadığına bakar.
Bir kişiyi suç işlemeye doğrudan çağırmak ise ayrı ve daha ağır bir suç olan suç işlemeye tahrik kapsamında değerlendirilebilir.
Hakkında soruşturma açıldıysa
- İfadeye avukatınla birlikte git.
- Paylaşımın hangi bağlamda, hangi duyguyla yapıldığını açıkla.
- Paylaşımın kaç kişiye ulaştığını ve somut bir tehlike doğurmadığını gösteren bilgileri sun.
- Paylaşımı kısa sürede kaldırdıysan bunu belgele.
Böyle bir paylaşım görürsen
- Ekran görüntüsünü al; hesap adını, bağlantıyı ve tarihi kaydet.
- Paylaşımı başkalarına iletme.
- Platformun şikayet mekanizmasıyla içeriği bildir.
- Kamu düzeni açısından ciddi bir tehlike görüyorsan savcılığa veya siber suçlarla mücadele birimine ihbar et.
Kısaca yapılacaklar
- Suç ve faillerini öven paylaşımlar yapmaktan kaçın.
- Gördüğün tehlikeli paylaşımları kaydet ve iletme.
- Platforma ve gerekirse savcılığa bildir.
- Soruşturma varsa ifadeye avukatınla git.
- Somut tehlike oluşmadığını savunmanda ileri sür.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 215: İşlenmiş bir suçu veya suçu işleyen kişiyi alenen öven kişiye, bu nedenle kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlike ortaya çıkarsa iki yıla kadar hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 218: Bu bölümdeki suçlar basın ve yayın yoluyla işlenirse ceza yarı oranına kadar artırılır; haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.
En çok sorulan sorular
Suçu ve suçluyu övmenin cezası ne?
İki yıla kadar hapistir. Basın ve yayın yoluyla işlenirse ceza yarı oranına kadar artırılabilir.
Sosyal medyada "iyi yapmış" yorumu suç mu?
Yorum alenen yapılmışsa ve kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlike yaratıyorsa suç oluşabilir. Somut tehlike yaratmayan yorumlar kural olarak bu suçu oluşturmaz.
Bu suç şikayete bağlı mı?
Hayır. Savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
Bir mahkeme kararını eleştirmek suç mu?
Hayır. Yargılamayı veya kararı eleştirmek tek başına bu suçu oluşturmaz.
Paylaşımı sildim, yine de soruşturma olur mu?
Silmek daha önce yapılan paylaşımı ortadan kaldırmaz; ancak kısa sürede kaldırmak somut tehlikenin oluşup oluşmadığı değerlendirilirken dikkate alınabilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.