YouTube

Sözlü Anlaşma Geçerli mi? Hangi Sözleşmeler Yazılı Yapılmak Zorunda?

Bir arkadaşınla el sıkışıp anlaştın, bir ustayla telefonda iş konuştun ya da bir yakınına borç verdin ama hiçbir şey yazıya dökülmedi. Şimdi karşı taraf sözünü tutmuyor ve "aramızda yazılı bir şey yok" diyor. "Sözlü anlaşma geçerli mi, mahkemede nasıl ispatlarım?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde sözlü anlaşmaların geçerliliğini ve ispat yollarını anlatıyoruz.

Sözlü anlaşma geçerli mi?

Türk hukukunda temel kural şudur: Sözleşmeler, kanunda aksi öngörülmedikçe hiçbir şekle bağlı değildir. Yani taraflar karşılıklı ve birbirine uygun iradelerini açıkladığında sözleşme kurulmuş olur. Bu irade sözlü de olabilir.

Günlük hayattaki pek çok sözleşme zaten sözlü yapılır:

Bunların hepsi sözlü olarak da geçerli şekilde kurulabilir.

Hangi sözleşmeler yazılı ya da resmi yapılmak zorunda?

Kanun bazı sözleşmeler için özel bir şekil arar. Bu şekle uyulmazsa sözleşme hüküm doğurmaz, yani hiç yapılmamış gibi olur. Sık karşılaşılan örnekler:

Ayrıca yazılı şekilde yapılması zorunlu bir sözleşmenin sonradan değiştirilmesi de yazılı yapılmalıdır.

Örneğin bir arsayı sözlü anlaşmayla satın alıp parasını ödediysen, satıcıdan tapuyu devretmesini bu sözlü anlaşmaya dayanarak isteyemezsin. Ancak ödediğin parayı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilirsin.

Geçerlilik ile ispat aynı şey değil

Burada iki ayrı soruyu birbirinden ayırmak gerekir:

Sözlü anlaşma geçerli olabilir ama bunu ispat etmek zor olabilir. Asıl sorun genellikle ikinci soruda yaşanır.

Sözlü anlaşma nasıl ispat edilir?

Senetle ispat kuralı

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre bir hakkın doğması, devri, değiştirilmesi ya da sona ermesi amacıyla yapılan hukuki işlemlerin değeri kanundaki sınırı aşıyorsa bu işlemler senetle ispat edilmelidir. Kanunda bu sınır başlangıçta iki bin beş yüz Türk lirası olarak belirlenmiştir; ancak her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. İşlemin yapıldığı tarihteki sınır esas alınır.

Yani bu sınırın üzerindeki bir borç veya anlaşmayı kural olarak tanıkla ispat edemezsin. Karşı taraf tanık dinlenmesine açıkça izin verirse tanık dinlenebilir.

Delil başlangıcı

Senet yoksa bile "delil başlangıcı" sayılabilecek bir belge varsa tanık dinlenebilir. Delil başlangıcı, iddia ettiğin işlemi tek başına ispata yetmese de muhtemel gösteren ve karşı tarafça verilmiş ya da gönderilmiş belgedir. Örnekler:

Tanıkla ispatın mümkün olduğu haller

Kanun bazı durumlarda senet aranmadan tanık dinlenmesine izin verir:

Yakınına verdiğin borcu bu yüzden tanıkla da ispatlayabilirsin. Borç verilen paranın geri alınmasını Hakkını Sor'daki borç verilen para rehberinde ayrıntılı bulabilirsin.

Diğer deliller

Bu delillerin mahkemede nasıl kullanılacağını Hakkını Sor'daki mesaj ekran görüntüsü ve ses kaydı rehberlerinde bulabilirsin.

Sözlü anlaşma yapacaksan nelere dikkat etmelisin?

Kısaca yapılacaklar

Dayanak mevzuat

En çok sorulan sorular

Sözlü anlaşma mahkemede geçerli mi?

Kanun özel bir şekil aramıyorsa sözlü anlaşma geçerlidir. Ancak kanundaki parasal sınırı aşan anlaşmaları mahkemede kural olarak senetle ispat etmen gerekir.

Senetsiz verdiğim borcu tanıkla ispatlayabilir miyim?

Tutar kanundaki sınırın altındaysa evet. Sınırın üzerindeyse kural olarak hayır; ancak karşı taraftan gelen bir mesaj ya da dekont gibi delil başlangıcı varsa veya borç verdiğin kişi yakın akrabansa tanık dinlenebilir.

WhatsApp mesajları sözlü anlaşmayı ispatlar mı?

Karşı tarafın gönderdiği ve anlaşmayı kabul eden mesajlar delil başlangıcı sayılabilir. Bu durumda mahkeme tanık da dinleyebilir.

Sözlü kira sözleşmesi geçerli mi?

Evet. Kira sözleşmesi sözlü de yapılabilir. Kira ödemelerini gösteren banka dekontları sözleşmenin varlığını ve şartlarını ispatlamada işine yarar.

Ev satışında sözlü anlaşma geçerli mi?

Hayır. Taşınmaz satışı tapu müdürlüğünde resmi senetle yapılmadıkça geçersizdir. Ödediğin parayı ise sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilirsin.

Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.

Sana bu konuda tavsiye ettiğimiz siteler

Bu konuda bu siteler sana yardımcı olabilir.

Soru sor Danışmanlık al