Su Kuyusu Açmak İçin İzin Gerekir mi? İzinsiz Kuyunun Cezası
Tarlanı sulamak ya da bahçene su getirmek için arazine bir kuyu açtırmak istiyorsun. Komşun "izin almadan açtım, kimse bir şey demedi" diyor, ama sen ceza almaktan çekiniyorsun. Belki de izinsiz açtığın kuyu için ceza geldi ve kuyunun kapatılacağı söylendi. "Su kuyusu açmak için izin gerekir mi, nereden alınır?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde su kuyusu iznini ve izinsiz kuyunun sonuçlarını anlatıyoruz.
Yeraltı suyu kimin?
Kanuna göre kuyu açan kişi, bulunan suyun ancak kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmaya yetkilidir. Yani arazinde su bulsan bile, bu su sınırsız olarak senin malın sayılmaz. Yeraltı suyunun kullanımı Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü'nün denetimine tabidir.
Hangi kuyular için izin gerekir?
Kanuna göre şu işler için DSİ'den belge alınması zorunludur:
- Su temini amacıyla açılan ve derinliği DSİ tarafından belirlenip ilan edilen sınırı aşan her türlü çukur, sondaj ve kuyular,
- Su temini amacıyla açılan yatay ya da eğimli her türlü galeri ve tüneller.
El ile açılan kuyular
El ile açılan kuyular, derinlik sınırına bakılmaksızın birinci bentteki belge zorunluluğunun dışında tutulmuştur. Ancak bölgende özel kurallar olabileceğinden, kuyu açmadan önce DSİ'ye danışmalısın.
Hangi belgeler alınır?
Arama belgesi
Yeraltı suyu aramak için önce arama belgesi alınır. Bu belge bir yıl için verilir. Arama bu sürede bitirilemezse, sürenin son ayı içinde başvurulması şartıyla belge bir yıl daha uzatılır. Bu sürede de arama bitmezse belge geçersiz olur ve yeniden belge alınması gerekir.
Kullanma belgesi
Arama belgesine dayanarak arazisinde yeraltı suyu bulan kişi bu suyu kullanabilir. Ancak bir ay içinde DSİ'ye başvurarak kullanma belgesi alması gerekir. Kuyuya ölçüm sistemi kurulmadan kullanma belgesi verilmez.
Islah ve tadil belgesi
Kullanma belgen olsa bile, kuyunun verimini artırmak ya da kullanma şeklini değiştirmek için kuyuya kendiliğinden müdahale edemezsin. Bunun için DSİ'den ıslah ve tadil belgesi alman gerekir.
Başvuru nereye yapılır?
Arama, kullanma ya da ıslah ve tadil belgesi almak isteyen kişi, bulunduğu yerdeki DSİ teşkilatına başvurur. Orada DSİ teşkilatı yoksa, en yakın mülki amir (kaymakamlık ya da valilik) aracılığıyla başvuru yapılır. Başvuruya bir ay içinde belge verilerek ya da reddedilerek cevap verilir.
Belge ücreti
Kanuna göre arama, kullanma ve ıslah ve tadil belgeleri hiçbir ücrete, damga vergisine, harca ve benzeri resimlere tabi değildir. Ancak kuyunun açılması, projesi ve ölçüm sistemi gibi masraflar sana aittir.
Proje şartı
Yeni yapılacak ya da ıslah edilecek yeraltı suyu tesislerinin etüt, proje ve uygulamaları, yetkili kişilerce yapılan onaylı bir projeye dayanmalıdır. Yüzeydeki alüvyonlar içinde açılan ve ilan edilen derinlik sınırını aşmayan kuyular bu şartın dışındadır.
İzinsiz kuyu açarsan ne olur?
İdari para cezası
Belge almadan kuyu açanlar ve kasten yanlış bilgi verenler, mülki amir tarafından idari para cezasıyla cezalandırılır. Kullanma ya da ıslah kurallarına aykırı davrananlar ve başvuru formlarında istenen bilgileri vermeyenler için de ayrı bir idari para cezası öngörülmüştür. Kanundaki tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırıldığından, güncel tutarları ilgili kurumdan öğrenmelisin.
Kuyunun kapatılması
İzinsiz açılan bir kuyu için ceza verilse bile, DSİ kuyunun açılıp işletilmesinde bir sakınca görmezse sahibine gerekli belge verilir. Aksi halde kuyu kapatılır ve kapatma masrafı kuyuyu açtırandan alınır.
İtiraz
İdari para cezasına, tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine başvurarak itiraz edebilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Kuyu açmadan önce bölgendeki DSİ birimine danışarak derinlik sınırını öğren.
- Gerekiyorsa DSİ'den arama belgesi al.
- Su bulduğunda bir ay içinde kullanma belgesi için başvur.
- Kuyuya ölçüm sistemi kurdur.
- Kuyunun verimini artırmak ya da kullanım şeklini değiştirmek için ıslah ve tadil belgesi al.
- Ceza aldıysan on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine itiraz et.
Dayanak mevzuat
- 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun m. 4: Kuyu açan, bulunan suyun ancak kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmaya yetkilidir.
- 167 sayılı Kanun m. 8: Su temini amacıyla DSİ'nin ilan ettiği derinliği aşan sondaj ve kuyular (el ile açılanlar hariç) ile galeri ve tüneller için DSİ'den belge alınması zorunludur.
- 167 sayılı Kanun m. 9: Arama belgesi bir yıl süreli verilir ve bir yıl uzatılabilir.
- 167 sayılı Kanun m. 10: Yeraltı suyu bulan kişi bir ay içinde kullanma belgesi almalıdır; ölçüm sistemi kurulmadan kullanma belgesi verilmez.
- 167 sayılı Kanun m. 11-13: Kuyuya müdahale için ıslah ve tadil belgesi gerekir; belgeler ücret ve harçtan muaftır; başvuru DSİ'ye veya mülki amir aracılığıyla yapılır ve bir ay içinde cevaplanır.
- 167 sayılı Kanun m. 17: Yeni veya ıslah edilecek tesisler onaylı projeye dayanır; sığ alüvyon kuyuları bu şartın dışındadır.
- 167 sayılı Kanun m. 18: Belgesiz kuyu açanlara ve kurallara aykırı davrananlara mülki amirce idari para cezası verilir; DSİ sakınca görürse kuyu kapatılır ve masrafı açtırandan alınır.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27/1: İdari para cezasına tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine başvurulabilir.
En çok sorulan sorular
Bahçeme kuyu açmak için izin almalı mıyım?
Su temini amacıyla açılan ve DSİ'nin ilan ettiği derinlik sınırını aşan sondaj kuyuları için DSİ'den belge alınması zorunludur. El ile açılan kuyular bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Bölgendeki derinlik sınırını DSİ'den öğrenmelisin.
Su kuyusu izni ücretli mi?
Kanuna göre arama, kullanma ve ıslah ve tadil belgeleri ücrete, harca ve damga vergisine tabi değildir. Ancak kuyunun açılması, projesi ve ölçüm sistemi masrafları sana aittir.
İzinsiz kuyu açmanın cezası ne?
Belge almadan kuyu açanlara mülki amir tarafından idari para cezası verilir. DSİ kuyunun işletilmesinde sakınca görürse kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır.
İzinsiz açtığım kuyuya sonradan izin alabilir miyim?
Ceza verilmekle birlikte, DSİ kuyunun açılıp işletilmesinde bir sakınca görmezse sahibine gerekli belge verilir. Bu yüzden durumu DSİ'ye bildirip belge başvurusunda bulunmalısın.
Su kuyusu başvurusu ne kadar sürer?
Kanuna göre belge başvurusuna bir ay içinde belge verilerek ya da reddedilerek cevap verilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.