YouTube

Suç Olduğunu Bilmiyordum, Ceza Alır mıyım? Kanunu Bilmemek ve Hata Hali

Bir işi yaptın ve sonradan bunun suç olduğunu öğrendin. Ya da kafede kendi montun sandığın başka birinin montunu alıp çıktın ve şimdi hırsızlıkla suçlanıyorsun. "Suç olduğunu bilmiyordum" ya da "Yanlışlıkla oldu, başkasının olduğunu bilmiyordum" demek seni cezadan kurtarır mı? Bu rehberde Türk Ceza Kanunu'na göre kanunu bilmemeyi ve hata halini anlatıyoruz.

Kanunu bilmemek mazeret sayılır mı?

Hayır. Türk Ceza Kanunu açıkça ceza kanunlarını bilmemenin mazeret sayılmayacağını söyler. Kanunlar Resmî Gazete'de yayımlandığı için herkesin bunları bildiği kabul edilir. "Bunun suç olduğunu bilmiyordum" demek tek başına seni sorumluluktan kurtarmaz.

Ancak kanun, bazı özel durumlarda kişinin düştüğü hatayı dikkate alır. Bu hatalar ya suçun unsurlarına ya da fiilin hukuka aykırı olduğuna ilişkindir.

Suçun unsurlarında hata

Fiili işlerken suçun kanuni tanımındaki maddi unsurları bilmeyen kişi kasten hareket etmiş olmaz. Örneğin:

Bu durumda kasten işlenen suçtan ceza verilmez. Ancak fiil taksirle de işlenebilen bir suçsa ve sen dikkatsizlik yüzünden hataya düştüysen, taksirli suçtan sorumlu tutulabilirsin. Örneğin avlanırken çalılıkların arasındaki kişiyi hayvan sanıp ateş eden avcı, kasten öldürmeden değil, taksirle öldürmeden ya da yaralamadan sorumlu olur.

Nitelikli hallerde hata

Suçun daha ağır veya daha hafif cezalı bir halinin gerçekleştiği konusunda hataya düşen kişi bu hatadan yararlanır. Örneğin mağdurun kamu görevlisi olduğunu bilmeden ona karşı suç işleyen kişi, kamu görevlisine karşı işlenen suçun ağırlaştırılmış cezasıyla cezalandırılmaz.

Hukuka uygunluk sebeplerinde hata

Ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan bir durumun gerçekleştiği konusunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi de bu hatadan yararlanır. Örneğin gece evinin önünde elinde silaha çok benzeyen bir oyuncakla üzerine yürüyen birini gerçekten silahlı saldırgan sanıp kendini savunduysan, meşru müdafaa koşullarının bulunduğu konusunda hataya düşmüş olabilirsin.

Buradaki anahtar kelime kaçınılmazdır. Hatanın, olayın koşullarında herkesin düşebileceği türden olması gerekir. Biraz dikkatle anlaşılabilecek bir durumda hataya düştüysen bu kural uygulanmaz. Meşru müdafaa için Hakkını Sor'daki meşru müdafaa rehberine bakabilirsin.

Fiilin haksız olduğu konusunda hata

İşlediği fiilin haksızlık oluşturduğu konusunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi cezalandırılmaz. Bu, kanunu bilmemenin mazeret olmadığı kuralının dar bir istisnasıdır.

Uygulamada bu istisna çok sınırlı biçimde kabul edilir. Örneğin yetkili bir kamu kurumunun yazılı olarak "bu işlem için izin gerekmez" demesine güvenerek hareket eden ve sonradan izin gerektiği anlaşılan kişi bu istisnadan yararlanabilir. Ama "çevremde herkes yapıyor" ya da "internette suç olmadığını okudum" gibi gerekçeler genellikle kaçınılmaz hata sayılmaz.

Yaş konusunda hata

Cinsel suçlarda mağdurun yaşı konusunda hata iddiası sık ileri sürülür. Ancak mahkemeler bu iddiayı çok sıkı değerlendirir. Mağdurun görünüşü, beyanları, sosyal medya bilgileri, okul durumu ve olayın bütün koşulları incelenir. Mağdurun on sekiz yaşından küçük olduğunu anlamak için yeterli işaretler varsa hata kabul edilmez. Bu konuda mutlaka bir ceza avukatıyla çalış.

Mahkeme ne karar verir?

Hatayı nasıl kanıtlarsın?

Kısaca yapılacaklar

Dayanak mevzuat

En çok sorulan sorular

Suç olduğunu bilmiyordum demek cezadan kurtarır mı?

Kural olarak hayır. Ceza kanunlarını bilmemek mazeret sayılmaz; yalnızca kaçınılmaz hata halinde ceza verilmez.

Başkasının eşyasını kendiminki sanıp aldım, hırsızlık mı?

Gerçekten kendi eşyan sandıysan hırsızlık kastın yoktur; bunu olayın koşullarıyla açıklaman gerekir.

Kaçınılmaz hata ne demek?

Olayın koşullarında dikkatli bir kişinin de düşebileceği, önlenemeyecek hatadır.

Bir kurumun yanlış bilgisine güvendim, ceza alır mıyım?

Yetkili bir kurumun açık bilgisine güvenerek hareket ettiysen kaçınılmaz hata kabul edilebilir.

Yaşını bilmiyordum savunması kabul edilir mi?

Çok sıkı değerlendirilir. Mağdurun yaşını anlamaya yetecek işaretler varsa kabul edilmez.

Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.

Sana bu konuda tavsiye ettiğimiz siteler

Bu konuda bu siteler sana yardımcı olabilir.

Soru sor Danışmanlık al