Suça Sürüklenen Çocuklara Verilen Cezalar: 2026'da Ne Değişti?
Çocuğun bir kavgaya karıştı, bir suçlamayla karakola götürüldü ya da hakkında soruşturma başlatıldı. Haberlerde 2026'da çocuklara verilecek cezaların artırıldığını duydun ve endişeleniyorsun. "On sekiz yaşından küçük çocuğa hapis cezası verilir mi, kaç yaşından itibaren ceza alınır, yeni düzenleme ne getirdi?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde suça sürüklenen çocukların ceza sorumluluğunu ve 2026 değişikliklerini anlatıyoruz.
Suça sürüklenen çocuk kimdir?
Hakkında suç işlediği iddiasıyla soruşturma veya kovuşturma yapılan ya da işlediği fiilden dolayı güvenlik tedbiri kararı verilen on sekiz yaşından küçük kişilere uzun yıllar suça sürüklenen çocuk dendi. 7593 sayılı Kanunla bu kavramın kanundaki adı adli süreçteki çocuk olarak değiştirildi; ikisi aynı anlama gelir.
Çocuğun ceza sorumluluğu, suçu işlediği tarihteki yaşına göre belirlenir. Yargılama sırasında on sekiz yaşını doldurmuş olması bu kuralı değiştirmez.
Yaşa göre ceza sorumluluğu
On iki yaşından küçükler
Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur. Bu çocuklar hakkında ceza kovuşturması yapılamaz, ancak çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir.
On iki ile on beş yaş arası
On iki yaşını doldurmuş ama on beş yaşını doldurmamış çocuk, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamıyor ya da davranışlarını yönlendirme yeteneği yeterince gelişmemişse ceza sorumluluğu yoktur. Bu durumda yalnızca güvenlik tedbirlerine hükmedilir.
Algılama ve yönlendirme yeteneği varsa indirimli ceza verilir:
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda on üç yıldan on sekiz yıla kadar
- Müebbet hapis gerektiren suçlarda on yıldan on iki yıla kadar hapis
- Diğer suçlarda ceza yarı oranında indirilir ve her fiil için verilecek hapis cezası dokuz yıldan fazla olamaz
On beş ile on sekiz yaş arası
On beş yaşını doldurmuş ama on sekiz yaşını doldurmamış çocuklar için:
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda on dokuz yıldan yirmi yedi yıla kadar
- Müebbet hapis gerektiren suçlarda on beş yıldan on sekiz yıla kadar hapis
- Diğer suçlarda ceza üçte bir oranında indirilir ve her fiil için verilecek hapis cezası on beş yıldan fazla olamaz
2026 değişikliği ne getirdi?
8 Ağustos 2026 tarihli 7593 sayılı Kanunla yapılan ve 18 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren değişiklikle çocuklara verilecek cezalar artırıldı.
Ceza aralıkları yükseltildi
Değişiklikten önce:
- On iki ile on beş yaş arası için ağırlaştırılmış müebbet yerine on iki ila on beş yıl, müebbet yerine dokuz ila on bir yıl verilirdi ve diğer suçlarda her fiil için üst sınır yedi yıldı.
- On beş ile on sekiz yaş arası için ağırlaştırılmış müebbet yerine on sekiz ila yirmi dört yıl, müebbet yerine on iki ila on beş yıl verilirdi ve diğer suçlarda her fiil için üst sınır on iki yıldı.
Yukarıda yazdığımız yeni aralıklar bu değişiklikle geldi.
Bazı ağır suçlarda indirim uygulanmayabilir
Yeni düzenlemeye göre, on beş ile on sekiz yaş arasındaki çocuk kasten öldürme ya da neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamanın bazı hallerini işlediyse, mahkeme yaşa bağlı indirimi hiç uygulamayabilir. Bunun için şu hususlardan biri veya birkaçı göz önünde bulundurulur:
- Kasta dayalı kusurun ağırlığı
- Güdülen amaç ve saik
- Suçun işleniş şekli
- Daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasına mahkum edilmiş olma
On iki ile on beş yaş arasındaki ve ceza sorumluluğu bulunan çocuklara da bu suçlarda, kendi yaş grubunun indirimi yerine on beş ile on sekiz yaş grubunun daha az indirimli kuralları uygulanabilir.
On beş yaş altında sosyal inceleme zorunlu
On beş yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılmadan düzenlenen iddianame, mahkeme tarafından savcılığa iade edilir. Sosyal inceleme, çocuğun ailesi, çevresi ve gelişimi hakkında uzmanlarca yapılan bir değerlendirmedir.
Ebeveynlerin sorumluluğu artırıldı
Bakım ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmeyen ana veya babanın bu ihmali nedeniyle çocuk kasten öldürme veya ağırlaşmış yaralama suçunu işlerse, ebeveyne verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır ve şikayet aranmaz. Ayrıntıları Hakkını Sor'daki çocuğunu ihmal eden ebeveynin cezası rehberinde bulabilirsin.
Değişiklik eski olaylara uygulanır mı?
Ceza kanunlarında, suçun işlendiği zaman yürürlükte olan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanun farklıysa, failin lehine olan kanun uygulanır. Bu yüzden 18 Ağustos 2026'dan önce işlenen suçlarda, çocuğun aleyhine olan artırılmış cezalar uygulanmaz.
Çocuğun hakları
Suça sürüklenen çocuk için yargılama, yetişkinlerden farklı kurallarla yürür:
- Soruşturma, çocuk bürosunda görevli Cumhuriyet savcısı tarafından bizzat yapılır ve çocuğa avukat görevlendirilmesi zorunludur.
- Çocuk, çocuk mahkemelerinde ya da çocuk ağır ceza mahkemelerinde yargılanır.
- Duruşmalar kural olarak kamuya kapalı yapılır.
- Çocuk hakkında koruyucu ve destekleyici tedbirler uygulanabilir: danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma tedbirleri. 2026 değişikliğiyle ceza sorumluluğu olmayan çocuklar için ayrıca yönlendirme tedbirleri de getirildi.
- Çocuk hakkında kamu davası açılırsa durum, gerekli idari tedbirlerin alınması için Aile ve Sosyal Hizmetler ile Milli Eğitim il veya ilçe müdürlüklerine bildirilir.
Çocuğun ifadeye çağrılması halinde ne yapacağını Hakkını Sor'daki ifadeye çağrıldım rehberinde, akran zorbalığı konusunu ise akran zorbalığı rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- On iki yaşından küçüklerin ceza sorumluluğu yoktur; güvenlik tedbiri uygulanabilir.
- On iki ile on beş yaş arasında algılama yeteneği varsa indirimli ceza verilir.
- On beş ile on sekiz yaş arasında ceza üçte bir indirilir.
- 18 Ağustos 2026'dan itibaren işlenen suçlarda cezalar artırıldı ve bazı ağır suçlarda indirim uygulanmayabilir.
- Değişiklik, öncesinde işlenen suçlara aleyhe uygulanmaz.
- Çocuğun ifadesinde mutlaka avukat bulunur; bir avukatla süreci takip et.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 31/1-2: On iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur; on iki ile on beş yaş arasında algılama ve yönlendirme yeteneği yoksa sorumluluk yoktur, varsa ağırlaştırılmış müebbet yerine on üç ila on sekiz yıl, müebbet yerine on ila on iki yıl verilir, diğer cezalar yarı indirilir ve her fiil için dokuz yılı geçemez.
- 5237 sayılı Kanun m. 31/3: On beş ile on sekiz yaş arasında ağırlaştırılmış müebbet yerine on dokuz ila yirmi yedi yıl, müebbet yerine on beş ila on sekiz yıl verilir, diğer cezalar üçte bir indirilir ve her fiil için on beş yılı geçemez.
- 5237 sayılı Kanun m. 31/4: Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında, kusurun ağırlığı, amaç, işleniş şekli veya önceki mahkumiyet dikkate alınarak on beş ile on sekiz yaş arasındakilere üçüncü fıkra uygulanmayabilir; ceza sorumluluğu bulunan on iki ile on beş yaş arasındakilere ikinci fıkra yerine üçüncü fıkra uygulanabilir.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 174/1-e: On beş yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılmaksızın düzenlenen iddianame iade edilir.
- 5237 sayılı Kanun m. 7/2: Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunun hükümleri farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır.
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m. 3 ve 15: Suç işlediği iddiasıyla hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılan çocuk adli süreçteki çocuktur; soruşturma çocuk bürosundaki savcı tarafından bizzat yapılır ve kamu davası açılması ilgili il veya ilçe müdürlüklerine bildirilir.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 150/2: Müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık çocuksa istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir.
En çok sorulan sorular
Kaç yaşından itibaren ceza alınır?
On iki yaşını doldurmamış çocuklara ceza verilmez. On iki ile on beş yaş arasında ise algılama ve yönlendirme yeteneği varsa indirimli ceza verilir.
On yedi yaşındaki çocuk hapse girer mi?
Evet, hapis cezası verilebilir. On beş ile on sekiz yaş arasındaki çocuklara verilecek ceza kural olarak üçte bir oranında indirilir ve her fiil için on beş yılı geçemez.
2026'da çocuk cezalarında ne değişti?
7593 sayılı Kanunla ceza aralıkları yükseltildi, bazı ağır suçlarda yaşa bağlı indirimin uygulanmamasına imkan tanındı ve on beş yaş altı çocuklar için sosyal inceleme zorunlu hale getirildi.
Yeni cezalar daha önce işlenen suçlara uygulanır mı?
Hayır. Ceza kanunlarında failin lehine olan kanun uygulanır. Değişiklikten önce işlenen suçlarda artırılmış cezalar uygulanmaz.
Çocuğun ifadesi avukatsız alınabilir mi?
Hayır. Suça sürüklenen çocuğun ifadesi savcı tarafından alınır ve avukat bulunması zorunludur.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.