Taksirle Öldürmenin Cezası Ne? Bilinçli Taksir ve Paraya Çevirme
Bir trafik kazasında karşı araçtaki kişi hayatını kaybetti, iş yerinde güvenlik önlemi alınmadığı için bir işçi öldü ya da bir doktorun hatası bir yakının ölümüne yol açtı. "Bilerek yapılmayan bir ölümün cezası ne, taksirle öldürmenin cezası paraya çevrilebilir mi, bilinçli taksir ne demek?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde taksirle öldürme suçunu ve cezasını etkileyen durumları anlatıyoruz.
Taksirle öldürme nedir?
Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılması nedeniyle, suçun kanuni tanımındaki sonucun öngörülmeden gerçekleşmesidir. Yani kişi ölüme neden olmayı istememiş ve bunu öngörmemiştir, ama dikkatsizliği ya da özensizliği yüzünden bir insan hayatını kaybetmiştir.
Kasten öldürmeden farkı
Kasten öldürmede fail ölümü bilerek ve isteyerek gerçekleştirir. Taksirle öldürmede ise ölüm istenmemiştir. Bu yüzden taksirle öldürmenin cezası çok daha azdır.
Örnekler
- Kırmızı ışıkta geçen ya da hız sınırını aşan sürücünün kazaya neden olması,
- İş güvenliği önlemlerini almayan işverenin işçinin ölümüne yol açması,
- Doktorun tıbbi standartlara aykırı müdahalesi sonucu hastanın ölmesi,
- Balkonuna korkuluk yaptırmayan ev sahibinin çocuğun düşmesine yol açması.
Taksirle öldürmenin cezası
- Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- Fiil birden fazla kişinin ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümüyle birlikte yaralanmasına neden olmuşsa ceza iki yıldan on beş yıla kadar hapistir.
Ceza kusura göre belirlenir
Taksirli suçlarda ceza, failin kusuruna göre belirlenir. Birden fazla kişinin kusuruyla meydana gelen olaylarda herkes kendi kusurundan sorumludur ve her failin cezası kusuruna göre ayrı ayrı belirlenir. Bu yüzden bu davalarda bilirkişi raporuyla kusur oranlarının tespiti çok önemlidir.
Bilinçli taksir
Kişi, sonucun gerçekleşebileceğini öngördüğü halde bunu istememiş, ama sonuç yine de gerçekleşmişse bilinçli taksir vardır. Bu durumda ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.
Örneğin kalabalık bir caddede aşırı hızla giden sürücü, birine çarpabileceğini öngörür ama "bir şey olmaz" diye düşünerek hızını düşürmezse ve bir yayaya çarpıp ölümüne neden olursa bilinçli taksir söz konusu olabilir.
Ceza verilmeyebilecek hal
Taksirli hareket sonucunda fail, kişisel ve ailevi durumu bakımından artık bir ceza verilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olmuşsa ceza verilmez. Bilinçli taksir halinde ise ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir.
Örneğin bir trafik kazasında kendi çocuğunun ölümüne neden olan anne ya da baba bu kapsamda değerlendirilebilir.
Ceza paraya çevrilebilir mi?
Taksirli suçlardan dolayı verilen hapis cezası, uzun süreli olsa bile, diğer koşulların varlığı halinde adli para cezasına çevrilebilir. Ancak bu imkan bilinçli taksir halinde uygulanmaz.
Ayrıca koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması ya da cezanın ertelenmesi kararları da verilebilir.
Şikayet şartı var mı?
Taksirle öldürme şikayete bağlı bir suç değildir. Savcılık durumu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır. Maktulün yakınlarının şikayetinden vazgeçmesi davayı sona erdirmez.
Maktulün yakınlarının hakları
- Ceza davasına katılan olarak katılabilir, delil sunabilir ve karara itiraz edebilirler.
- Kusurlu kişiden ve varsa sigorta şirketinden destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderleri isteyebilirler.
- Manevi tazminat davası açabilirler.
- Ölüm bir iş kazası sonucu meydana geldiyse, Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan ölüm geliri bağlanması için başvurabilirler.
Hakkında soruşturma varsa ne yapmalısın?
- İfade vermeden önce bir avukattan destek al.
- Olayın koşullarını gösteren kamera kayıtları, tanık bilgileri ve belgeleri topla.
- Bilirkişi raporuna karşı itirazlarını süresinde yap.
- Kusur oranının doğru belirlenmesi için olay yeri keşfi talep et.
Kısaca yapılacaklar
- Bir yakının taksirle öldürüldüyse ceza davasına katılma talebinde bulun.
- Kusur oranını belirleyen bilirkişi raporunu dikkatle incele ve gerekirse itiraz et.
- Destekten yoksun kalma ve manevi tazminat haklarını değerlendir.
- Trafik kazasında sigorta şirketine başvurmayı unutma.
- İş kazasında SGK'ya ölüm geliri için başvur.
- Şüpheliysen ifade vermeden önce avukat iste.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 85: Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi iki yıldan altı yıla, birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralama halinde iki yıldan on beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- 5237 sayılı Kanun m. 22/2-5: Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle neticenin öngörülmeden gerçekleşmesidir; bilinçli taksirde ceza üçte birden yarısına kadar artırılır; ceza failin kusuruna göre belirlenir ve herkes kendi kusurundan sorumludur.
- 5237 sayılı Kanun m. 22/6: Netice failin kişisel ve ailevi durumu bakımından cezayı gereksiz kılacak derecede mağduriyete yol açmışsa ceza verilmez; bilinçli taksirde ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir.
- 5237 sayılı Kanun m. 50/4: Taksirli suçlardan hükmolunan hapis cezası uzun süreli de olsa adli para cezasına çevrilebilir; bu hüküm bilinçli taksirde uygulanmaz.
En çok sorulan sorular
Taksirle öldürmenin cezası ne kadar?
Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birden fazla kişinin ölümüne neden olunmuşsa ceza iki yıldan on beş yıla kadar hapistir.
Trafik kazasında ölüme sebep olmanın cezası paraya çevrilir mi?
Taksirli suçlardan verilen hapis cezası, uzun süreli olsa bile koşulları varsa adli para cezasına çevrilebilir. Ancak bilinçli taksir varsa bu imkan uygulanmaz.
Bilinçli taksir nedir?
Kişinin sonucun gerçekleşebileceğini öngördüğü halde bunu istememesi, ama sonucun yine de gerçekleşmesidir. Bilinçli taksirde ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.
Kazada kendi yakınını kaybeden sürücü ceza alır mı?
Taksirli hareket sonucunda fail, kişisel ve ailevi durumu bakımından cezayı gereksiz kılacak derecede mağdur olmuşsa ceza verilmez. Bilinçli taksir halinde ise ceza indirilebilir.
Taksirle öldürme şikayete bağlı mı?
Hayır. Taksirle öldürme şikayete bağlı bir suç değildir. Savcılık kendiliğinden soruşturur ve şikayetten vazgeçilmesi davayı sona erdirmez.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.