YouTube

Tamirci Ücret Ödenmeden Aracımı Vermiyor: Alacaklının Hapis Hakkı

Arabanı tamire verdin, usta faturayı ödemeden aracı teslim etmeyeceğini söylüyor. Ya da sen bir terzisin, ayakkabı tamircisisin veya bilgisayar servisisin ve müşteri tamir ücretini ödemeden eşyasını almak istiyor. "Usta ücretini almadan arabamı tutabilir mi? Ben ücretimi almadan eşyayı vermek zorunda mıyım?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Medeni Kanundaki alacaklının hapis hakkını anlatıyoruz.

Hapis hakkı nedir?

Hapis hakkı, alacaklının elinde bulunan ve borçluya ait olan bir taşınırı, alacağı ödeninceye kadar alıkoyma hakkıdır. Buradaki "hapis" kelimesi, bir eşyanın alıkonulması anlamına gelir; ceza hukukundaki hapisle ilgisi yoktur.

Hapis hakkının şartları

Alacaklının bir eşyayı alıkoyabilmesi için şu şartlar birlikte aranır:

Bağlantı şartı önemlidir: Tamirci, aracı bıraktığın sırada senden başka bir işten kalan eski bir alacağı için kural olarak aracını alıkoyamaz. Ancak zilyetlik ve alacak ticari ilişkiden doğmuşsa, tacirler arasında bu bağlantı var sayılır.

Alacaklı, borçluya ait olmayan taşınırlar üzerinde de, zilyetliğin iyi niyetle kazanılmasının korunduğu ölçüde hapis hakkına sahip olur.

Hangi durumlarda hapis hakkı kullanılamaz?

Borçlu ödeme güçlüğüne düşerse

Borçlu ödemeden aciz hale düşerse, alacaklı alacağı muaccel olmasa bile hapis hakkını kullanabilir.

Bu aciz hali eşyanın tesliminden sonra ortaya çıkmışsa veya daha önce ortaya çıkmakla birlikte alacaklı bunu teslimden sonra öğrenmişse, alacaklı hapis hakkını, üstlendiği yükümlülük veya borçlunun talimatıyla bağdaşmasa bile kullanabilir.

Borç ödenmezse eşya satılabilir mi?

Hapis hakkı yalnızca eşyayı tutma hakkı değildir. Borç ödenmez ve yeterli güvence de gösterilmezse alacaklı, borçluya önceden bildirimde bulunarak alıkoyduğu eşyanın teslime bağlı rehin hükümlerine göre paraya çevrilmesini isteyebilir.

Bu, alacaklının eşyayı kendi başına satabileceği anlamına gelmez. Paraya çevirme, icra yoluyla rehnin paraya çevrilmesi kurallarına göre yapılır.

Tamirci aracımı vermiyorsa ne yapabilirim?

Hapis hakkı haklı bir alacak için kullanılabilir. Ama tamir ücreti fahişse veya tamir kötü yapıldıysa, ücretin tamamını ödemek zorunda olmayabilirsin. Bu durumda:

Servisin kötü tamir veya fazla ücret alması halindeki haklarını Hakkını Sor'daki servis aracımı kötü tamir etti rehberinde, delil tespitini delil tespiti rehberinde bulabilirsin.

Ev sahibinin hapis hakkı farklıdır

Kiraya verenin kiracının eşyaları üzerindeki hapis hakkı Borçlar Kanununda ayrıca düzenlenmiştir ve farklı kurallara tabidir. Bunu Hakkını Sor'daki kiraya verenin hapis hakkı rehberinde bulabilirsin.

Hapis hakkını kötüye kullanmak

Alacaklı, şartları olmadığı halde eşyayı alıkoyarsa, örneğin alacak eşyayla bağlantılı değilse veya borç ödendiği halde eşyayı vermezse, bu hukuka aykırı olur. Bu durumda eşyanın teslimi ve zararın tazmini istenebilir. Eşyayı kendisine mal etmeye çalışıyorsa güveni kötüye kullanma suçu da gündeme gelebilir. Bunu Hakkını Sor'daki güveni kötüye kullanma suçu rehberinde bulabilirsin.

Kısaca yapılacaklar

Dayanak mevzuat

En çok sorulan sorular

Tamirci ücret ödenmeden aracımı tutabilir mi?

Tamir ücreti muaccelse ve aracı tamire sen bıraktıysan, ücret ödeninceye kadar aracı alıkoyabilir.

Tamirci başka bir borcum için aracımı tutabilir mi?

Kural olarak hayır. Alacağın alıkonulan eşyayla bağlantılı olması gerekir. Tacirler arasındaki ticari ilişkilerde bu bağlantı var sayılır.

Alıkonulan eşya satılabilir mi?

Borç ödenmez ve güvence gösterilmezse, borçluya önceden bildirimde bulunularak eşyanın rehin hükümlerine göre paraya çevrilmesi istenebilir.

Her eşya alıkonulabilir mi?

Hayır. Paraya çevrilmeye elverişli olmayan eşyalar ve kamu düzeniyle bağdaşmayan hallerde hapis hakkı kullanılamaz.

Tamir ücreti fahiş, ne yapabilirim?

Fatura ve döküm iste, delil topla. Aracını almak için ödeme yapman gerekiyorsa, ihtirazi kayıtla ödeyip fazlasını sonradan geri isteyebilirsin.

Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.

Sana bu konuda tavsiye ettiğimiz siteler

Bu konuda bu siteler sana yardımcı olabilir.

Soru sor Danışmanlık al