Tapu Devri Nasıl Yapılır? Ev Satışında Tapuda İşlem Adımları
Bir ev, arsa ya da tarla almak veya satmak üzeresin. Fiyatta anlaştınız, şimdi sıra tapuda. "Tapu devri nasıl yapılır, hangi belgeler gerekir, para ne zaman ödenmeli, noterde yapılan satış geçerli mi?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde tapu devrini başvurudan imzaya kadar adım adım anlatıyoruz.
Tapu devri neden tapu müdürlüğünde yapılır?
Taşınmaz satışı, kanunda özel bir şekle bağlanmış sözleşmelerdendir. Ev, arsa veya tarla satışının geçerli olabilmesi için sözleşmenin resmi şekilde, yani tapu müdürlüğünde resmi senet düzenlenerek yapılması gerekir.
Bu yüzden aranızda imzaladığınız adi bir satış sözleşmesi, elden verilen bir senet ya da "sattım" diye yazılmış bir kağıt, mülkiyeti devretmez. Mülkiyet, tapu kütüğüne tescil yapıldığı anda alıcıya geçer.
Noterde yapılan satış vaadi sözleşmesi
Noterde düzenleme şeklinde yapılan gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi geçerlidir. Ancak bu sözleşme tapuyu doğrudan devretmez. Satıcıya ileride tapuyu devretme borcu yükler. Satıcı sözünü tutmazsa alıcı, tapu iptal ve tescil davası açarak devri mahkeme kararıyla sağlayabilir.
Tapu devri adım adım
1. Taşınmazı araştır
Satın almadan önce tapu kaydını mutlaka incele. e-Devlet üzerinden ya da tapu müdürlüğünden şunlara bak:
- Satıcının gerçekten malik olup olmadığı
- Taşınmaz üzerinde haciz, ipotek, ihtiyati tedbir ya da şerh bulunup bulunmadığı
- Hisseli olup olmadığı, hisseliyse kaç ortak bulunduğu
- Kat irtifakı mı kat mülkiyeti mi olduğu
- Belediyeden imar durumu ve iskan bilgisi
Satışa engel bir kayıt varsa işlem yapılamayabilir ya da bu yükler alıcıya geçebilir.
2. Başvuruyu yap ve randevu al
Tapu satış başvurusu, Web Tapu sistemi üzerinden ya da doğrudan tapu müdürlüğüne gidilerek yapılabilir. Başvuruda taşınmazın bilgileri, tarafların kimlik bilgileri ve beyan edilen satış bedeli girilir. Başvurudan sonra işlem için randevu verilir.
Başvuruyu genellikle satıcı yapar; ancak bunu bir emlak danışmanı da taraflar adına başlatabilir.
3. Gerekli belgeleri hazırla
Tapu müdürlüğü işlem için genellikle şunları ister:
- Tarafların geçerli kimlik belgeleri
- Belediyeden alınan emlak vergisi değeri ya da rayiç değer bilgisi
- Binalar için geçerli zorunlu deprem sigortası (DASK) poliçesi
- Taraflardan biri vekil aracılığıyla işlem yapıyorsa vekaletname
- Yabancı uyruklu taraflar için ayrıca istenen belgeler
İstenen belgeler taşınmazın türüne ve tarafların durumuna göre değişebilir. Randevu öncesi tapu müdürlüğünden ya da Web Tapu üzerinden güncel listeyi kontrol et.
4. Harcı öde
Tapu devrinde alıcı ve satıcı ayrı ayrı tapu harcı öder. Harç, beyan edilen satış bedeli üzerinden hesaplanır; ancak bu bedel belediyenin belirlediği asgari değerden düşük olamaz. Harç ve döner sermaye ücreti ödenmeden imza aşamasına geçilmez.
Harç oranlarını ve kimin ödediğini Hakkını Sor'daki tapu harcı rehberinde, gerçek bedeli düşük göstermenin risklerini ise tapuda düşük bedel rehberinde bulabilirsin.
5. Resmi senedi imzala
Randevu günü taraflar tapu müdürlüğüne gelir. Görevli, resmi senedi taraflara okur. Taraflar satış bedelini ve diğer bilgileri onaylayıp imzalar. İmzayla birlikte tescil yapılır ve alıcı artık taşınmazın sahibi olur.
Taraflar farklı şehirlerde ya da yurt dışındaysa, her biri bulunduğu yerdeki tapu müdürlüğünde veya konsoloslukta beyanını vererek sözleşme tamamlanabilir.
Para ne zaman ödenmeli?
Tapu devrinde en çok yaşanan sorun ödemenin zamanlamasıdır. Satıcı parayı almadan tapuyu vermek istemez, alıcı da tapuyu almadan parayı ödemek istemez.
Bu riski azaltmak için:
- Büyük tutarları elden nakit olarak ödemekten kaçın.
- Ödemeyi banka havalesi ile yap ve açıklamaya taşınmaz bilgisini yaz.
- Bankaların ve tapu idaresinin sunduğu güvenli ödeme imkânlarından yararlan. Bu sistemlerde para, tapu devri tamamlanınca satıcının hesabına geçer.
- Kapora veriyorsan bunu yazılı bir belgeye bağla.
Satış bedelinin tapuda gerçek değerinden düşük gösterilmesi, ileride iade, vergi ve önalım davalarında taraflardan birini zor durumda bırakabilir. Gerçek bedeli yazdırman her iki tarafı da korur.
Vekaletle tapu devri
Malik tapuya bizzat gelemiyorsa noterden alınmış, taşınmazı satma yetkisi açıkça yazılı bir vekaletname ile vekil işlemi yapabilir. Vekaletnamede taşınmazın bilgileri ve satış yetkisi açık olmalıdır.
Vekaletnamenin kötüye kullanılması sık yaşanan bir sorundur. Satış yetkisi verirken dikkatli ol, işin bitince vekaletnameyi azletmeyi unutma.
Tapu devrinden sonra yapılacaklar
- Elektrik, su ve doğalgaz aboneliklerini adına çevir.
- Alıcı olarak belediyeye emlak vergisi bildirimi yap.
- DASK poliçesini kendi adına yenile.
- Evde kiracı varsa kira sözleşmesinin devam ettiğini unutma; yeni malik olarak kiracıya bildirimde bulun.
Kısaca yapılacaklar
- Taşınmaz satışı sadece tapu müdürlüğünde resmi senetle yapılırsa geçerlidir.
- Almadan önce tapu kaydında haciz, ipotek ve şerh olup olmadığını kontrol et.
- Başvuruyu Web Tapu ya da tapu müdürlüğü üzerinden yap, randevu al.
- Kimlik, değer bilgisi ve DASK poliçesi gibi belgeleri hazırla.
- Harcı öde, randevu günü resmi senedi imzala.
- Ödemeyi elden değil, banka yoluyla ya da güvenli ödeme sistemiyle yap.
- Satış bedelini gerçek tutarıyla yazdır.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 705: Taşınmaz mülkiyeti tescille kazanılır; miras, mahkeme kararı, cebri icra gibi hallerde mülkiyet tescilden önce kazanılsa da tasarruf için tescil gerekir.
- 4721 sayılı Kanun m. 706: Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmeler resmi şekilde düzenlenmedikçe geçerli olmaz.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 237: Taşınmaz satışı ile taşınmaz satış vaadi sözleşmesi resmi şekilde düzenlenmedikçe geçerli olmaz.
- 2644 sayılı Tapu Kanunu m. 26: Taşınmaz mülkiyetine ilişkin resmi senetler tapu sicil müdürü veya görevlileri tarafından düzenlenir; taraflar farklı tapu müdürlüklerinde veya yurt dışı teşkilatında bulunuyorsa iradeleri ayrı ayrı alınarak sözleşme tamamlanabilir.
En çok sorulan sorular
Tapu devri ne kadar sürer?
Başvuru ve randevu süresi tapu müdürlüğünün yoğunluğuna göre değişir. Belgeler tamam ve harç ödenmişse randevu günü imza işlemi genellikle kısa sürede tamamlanır.
Tapu devri için alıcı ve satıcının aynı anda orada olması gerekir mi?
Kural olarak taraflar randevu günü tapu müdürlüğünde bulunur. Gelemeyen taraf vekil gönderebilir. Taraflar farklı şehirlerde ya da yurt dışındaysa beyanları ayrı ayrı alınarak işlem tamamlanabilir.
Noterde yapılan satış ile tapu devri olur mu?
Hayır. Noterde yapılan satış vaadi sözleşmesi tapuyu devretmez, sadece satıcıya devir borcu yükler. Satıcı devretmezse tapu iptal ve tescil davası açılabilir.
Tapuda parayı elden vermek riskli mi?
Evet. Elden ödemede ödemenin ispatı zorlaşır ve kayıp ya da dolandırıcılık riski artar. Banka havalesi veya güvenli ödeme sistemi kullanmak daha güvenlidir.
Üzerinde haciz olan ev satın alınabilir mi?
Haciz şerhi bulunan taşınmazın satışı mümkün olsa bile haciz alıcıya karşı da devam eder. Bu yüzden satın almadan önce haczin kaldırılmasını sağlamak gerekir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.