Tapu Harcı Ne Kadar, Kim Öder? Ev Alırken ve Satarken Ödenen Harç
Ev ya da arsa almaya karar verdin, fiyatta anlaştın. Ama tapuya gitmeden önce aklına şu soru takılıyor: "Tapu harcı ne kadar, kim öder?" Bu konu, alıcı ile satıcı arasında en sık tartışma çıkan konulardan biridir. Bu rehberde tapu harcının nasıl hesaplandığını, kimin ödediğini ve tapuda düşük bedel göstermenin neden riskli olduğunu anlatıyoruz.
Tapu harcı nedir?
Tapu harcı, bir taşınmazın satış gibi bir karşılık karşılığında el değiştirmesi sırasında devlete ödenen bir harçtır. Ev, arsa, dükkân ya da tarla fark etmez; satış işlemi tapu müdürlüğünde yapılırken bu harcın ödenmesi gerekir. Harç ödenmeden satış işlemi tamamlanmaz.
Tapu harcı ne kadar?
Binde yirmi kuralı
Satışlarda tapu harcı, beyan edilen satış bedeli üzerinden alıcı için binde yirmi, satıcı için de binde yirmi olarak alınır. Yani toplamda satış bedelinin yüzde dördü kadar harç ödenir.
Kanundaki asıl oran binde ondur. Ancak Cumhurbaşkanı bu oranı değiştirme yetkisine sahiptir ve uygulamada oran binde yirmi olarak belirlenmiştir. Bu oran ileride değişebileceği için işlem yapmadan önce güncel oranı kontrol etmen faydalı olur.
Örnek hesap
Diyelim ki 3.000.000 TL'ye bir ev aldın:
- Alıcının ödeyeceği harç: 3.000.000 x binde 20 = 60.000 TL
- Satıcının ödeyeceği harç: 3.000.000 x binde 20 = 60.000 TL
- Toplam tapu harcı: 120.000 TL
Bu harcın dışında, tapu işlemleri için ayrıca döner sermaye ücreti gibi bazı küçük ücretler de alınır.
Tapu harcını kim öder?
Kanuna göre tapu harcı, devir eden (satıcı) ve devir alan (alıcı) için ayrı ayrı alınır. Yani kural olarak her iki taraf da kendi payını öder.
Taraflar farklı anlaşabilir mi?
Uygulamada taraflar, harcın tamamının alıcı ya da satıcı tarafından ödenmesi konusunda anlaşabilir. Ancak bu anlaşma sadece taraflar arasında geçerlidir. Harç ödenmezse, devlet karşısında her iki taraf da kendi payından sorumludur. Bu yüzden harcın kim tarafından ödeneceğini satış öncesinde yazılı olarak kararlaştırman, sonradan çıkabilecek tartışmaları önler.
Harç hangi bedel üzerinden hesaplanır?
Emlak vergisi değerinden az olamaz
Tapu harcı, tapuda beyan edilen satış bedeli üzerinden hesaplanır. Ancak bu bedel, taşınmazın emlak vergisi değerinden az olamaz. Yani tapuda emlak vergisi değerinin altında bir fiyat yazamazsın.
Gerçek satış bedelini yaz
Harçtan tasarruf etmek için tapuda gerçek satış bedelinden daha düşük bir fiyat yazmak yaygın bir uygulamadır. Ancak bu çok risklidir:
- Gerçek bedelin daha yüksek olduğu ortaya çıkarsa, eksik ödenen harç vergi cezası ve gecikme faiziyle birlikte istenebilir.
- Satış sonrası bir sorun çıkarsa, örneğin satış iptal edilirse ya da evde ayıp çıkarsa, alıcı ancak tapuda yazan düşük bedeli geri isteyebilir.
- Kamulaştırma veya kentsel dönüşüm gibi durumlarda, tapudaki düşük bedel aleyhine sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle tapuda gerçek satış bedelini yazmak hem alıcı hem de satıcı için en güvenli yoldur.
Hangi işlemlerde farklı harç ödenir?
Satış dışındaki işlemlerde farklı oranlar uygulanır:
- Mirasçılara intikalde, yani ölen kişinin taşınmazının mirasçılar adına tescil edilmesinde ayrıca tapu harcı alınmaz.
- Miras kalan taşınmazın mirasçılar arasında paylaştırılmasında (taksim), kayıtlı değer üzerinden ayrı bir oran uygulanır.
- Bağışlama, ipotek ve kat irtifakı gibi işlemlerde de farklı harç oranları vardır.
Bu işlemler için tapu müdürlüğünden ya da Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün internet sitesindeki harç hesaplama aracından bilgi alabilirsin.
Tapu harcı nasıl ödenir?
- Tapu randevusu alırken işlemin türü ve satış bedeli bildirilir.
- Tapu müdürlüğü, harç tutarını hesaplar.
- Harç, bankalar aracılığıyla ya da internet üzerinden ödenebilir.
- Harç ödendikten sonra satış işlemi tapu müdürlüğünde gerçekleştirilir.
Kısaca yapılacaklar
- Satış bedeli üzerinden alıcı ve satıcı için binde yirmi harç hesapla.
- Harcın kim tarafından ödeneceğini satış öncesinde yazılı olarak kararlaştır.
- Tapuda gerçek satış bedelini yaz, düşük bedel gösterme.
- Satış bedelinin emlak vergisi değerinden az olmadığını kontrol et.
- Harcı ödedikten sonra tapu işlemini tamamla.
Dayanak mevzuat
- 492 sayılı Harçlar Kanunu m. 63: Gayrimenkul devir ve iktisaplarında tapu harcı, emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen devir ve iktisap bedeli üzerinden hesaplanır.
- 492 sayılı Harçlar Kanunu (4) sayılı tarife, I-20/a: Gayrimenkullerin bir karşılık karşılığında devrinde, harç devir eden ve devir alan için ayrı ayrı alınır; Cumhurbaşkanı oranı değiştirmeye yetkilidir ve uygulanan oran binde yirmidir.
- 492 sayılı Harçlar Kanunu (4) sayılı tarife, I-3: Terekedeki taşınmazların mirasçılar arasında taksiminde kayıtlı değer üzerinden ayrı bir oran uygulanır.
En çok sorulan sorular
Tapu harcını sadece alıcı mı öder?
Hayır. Kanuna göre harç, alıcı ve satıcı için ayrı ayrı alınır. Ancak taraflar, harcın tamamını birinin ödemesi konusunda anlaşabilir. Bu anlaşma sadece taraflar arasında geçerlidir.
Tapuda düşük fiyat gösterirsem ne olur?
Gerçek bedelin daha yüksek olduğu tespit edilirse, eksik ödenen harç cezası ve faiziyle birlikte istenebilir. Ayrıca satış iptal edilirse ya da bir sorun çıkarsa, alıcı ancak tapuda yazan bedeli geri isteyebilir. Bu nedenle gerçek bedeli yazmak en güvenli yoldur.
Miras kalan evi kendi adıma geçirirken tapu harcı öder miyim?
Ölen kişinin taşınmazının mirasçılar adına tescil edilmesinde ayrıca tapu harcı alınmaz. Ancak mirasçılar arasında paylaştırma yapılırsa ya da mirasçılardan biri diğerinin payını satın alırsa harç ödenir. Ayrıca veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermen gerekebilir.
Tapu harcı taksitle ödenebilir mi?
Tapu harcı, satış işlemi yapılmadan önce peşin olarak ödenir. Kredi kartıyla ödeme imkânı olabilir; bu konuda tapu müdürlüğünden bilgi alabilirsin.
Satış iptal olursa ödediğim tapu harcı geri verilir mi?
Satış işlemi gerçekleşmeden vazgeçilirse, ödenen harcın iadesi için başvurabilirsin. Ancak satış tapuda tamamlandıktan sonra taraflar anlaşarak satışı geri alırsa, bu yeni bir satış sayılır ve kural olarak yeniden harç ödenir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.