Tapuda Evin Fiyatını Düşük Göstermenin Riskleri Nelerdir?
Bir ev aldın ya da satıyorsun. Tapu işlemleri sırasında satıcı ya da emlakçı "tapuda fiyatı düşük gösterelim, harç az çıksın, iki tarafa da kâr" diyor. Teklif kulağa mantıklı gelebilir. Ama bu küçük tasarruf, ileride hem alıcıyı hem satıcıyı ciddi sorunlarla karşı karşıya bırakabilir. Bu rehberde tapuda gerçek bedelden düşük fiyat göstermenin risklerini anlatıyoruz.
Neden düşük bedel gösteriliyor?
Tapuda bir taşınmaz satıldığında, satış bedeli üzerinden tapu harcı ödenir. Hem alıcı hem satıcı bu harçtan sorumludur. Satış bedeli düşük gösterilince ödenen harç da azalır. Satıcı ayrıca, belirli durumlarda satıştan elde ettiği kazanç için vergi ödemekten kaçınmak isteyebilir.
Düşük bedel göstermek yasal mı?
Hayır. Tapuda gerçek satış bedelinin beyan edilmesi gerekir. Taraflar, beyan ettikleri bedelin gerçek olduğuna dair beyanda bulunur. Gerçeğe aykırı beyan, ileride tespit edilirse sonuçları olur. Ayrıca beyan edilen değer, taşınmazın emlak vergi değerinin altında olamaz.
Vergi açısından riskler
- Gerçek bedelin daha yüksek olduğu tespit edilirse, eksik ödenen harcın yanında vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi istenebilir.
- Bu tespit, örneğin banka kayıtları, kredi ekspertiz raporları ya da emlakçı kayıtları üzerinden yapılabilir.
- Satıcı, kazancı nedeniyle vergi ödemesi gereken bir durumdaysa, bu vergiyi de cezasıyla birlikte ödemek zorunda kalabilir.
Alıcı için riskler
Satış iptal olursa parayı geri almak zorlaşır
Satış ileride bir nedenle iptal edilirse, örneğin evde ciddi bir gizli ayıp çıkarsa ya da tapu iptal davası açılırsa, alıcı ödediği parayı geri ister. Bu durumda karşı taraf "ben sadece tapudaki bedeli aldım" diyebilir. Gerçekte ödediğin parayı ispat etmek zorunda kalırsın. Ödemeyi elden yaptıysan, bunu ispat etmek çok zorlaşır.
İleride satarken vergi sorunu
Evi ileride sattığında, kazancının hesaplanmasında senin alış bedelin olarak tapudaki düşük bedel esas alınabilir. Bu da sana, gerçekte elde etmediğin bir kazanç için vergi çıkmasına neden olabilir.
Kamulaştırma ve sigorta
Taşınmaz ileride kamulaştırılırsa ya da hasar görürse, beyan edilen düşük bedel, sana ödenecek tutarın belirlenmesinde aleyhine bir unsur olarak gündeme gelebilir.
Kredi kullanırken
Konut kredisi kullanıyorsan, banka ekspertiz değeri ile tapudaki bedel arasındaki büyük fark sorun çıkarabilir.
Satıcı için riskler
- Vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi riski.
- Alıcıyla ileride bir anlaşmazlık çıkarsa, gerçek bedelin ne olduğu konusunda uzun bir tartışmaya girme riski.
Önlem olarak ne yapmalısın?
- Tapuda gerçek satış bedelini beyan et.
- Ödemeyi elden değil, mutlaka banka üzerinden yap.
- Banka transferinin açıklamasına, satın alınan taşınmazın ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgilerini yaz.
- Kapora ya da ön ödeme yaptıysan, bunu da yazılı bir belgeyle ve banka üzerinden yap.
- Emlakçı ile yapılan yer gösterme ve satış belgelerini sakla.
Zaten düşük bedel gösterdiysen
Satış daha önce düşük bedelle yapıldıysa, ödemeyi gösteren banka kayıtlarını, yazışmaları ve tanıkları sakla. Bu belgeler, ileride bir anlaşmazlık çıktığında gerçek bedeli ispat etmene yardımcı olur.
Kısaca yapılacaklar
- "Harç az çıksın" teklifini kabul etmeden önce riskleri düşün.
- Tapuda gerçek bedeli beyan et.
- Ödemeyi her zaman banka üzerinden, açıklamalı olarak yap.
- Tüm ödeme belgelerini ve yazışmaları sakla.
- Bir anlaşmazlık çıkarsa, bu belgelerle gerçek bedeli ispat et.
En çok sorulan sorular
Tapuda düşük bedel göstermek yasal mı?
Hayır. Gerçek satış bedelinin beyan edilmesi gerekir.
Düşük bedel tespit edilirse ne olur?
Eksik harçla birlikte vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi istenebilir.
Alıcı için en büyük risk nedir?
Satış iptal olursa ödediği gerçek bedeli ispat etmesi zorlaşır ve yalnızca tapudaki düşük bedeli geri alabilir.
İleride evi satarken sorun çıkar mı?
Evet. Kazanç hesabında alış bedeli olarak tapudaki düşük bedel esas alınabilir ve fazla vergi ödeyebilirsin.
Kendimi korumak için ne yapmalıyım?
Gerçek bedeli beyan et, ödemeyi banka üzerinden yap ve açıklamaya ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgilerini yaz.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.