Tapudaki Hata Yüzünden Zarar Gördüm: Devlete (Hazineye) Tazminat Davası Nasıl Açılır?
Bir ev satın aldın, tapuda işlemi yaptın, parayı ödedin. Sonra tapunun sahte vekaletnameyle devredildiği ortaya çıktı ve mahkeme tapunu iptal etti. Ya da tapu müdürlüğü hatalı bir tescil yaptı, ipotek veya şerh kaydı silinmedi ve bu yüzden zarara uğradın. "Tapudaki hata yüzünden uğradığım zararı kim öder? Devlete dava açabilir miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde tapu sicilinin tutulmasından doğan zararlar için Devletin sorumluluğunu anlatıyoruz.
Devlet tapu sicilinden sorumludur
Medeni Kanuna göre tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur.
Tapu sicili Devlet tarafından tutulur ve herkes tapu kaydına güvenerek işlem yapar. Kanun bu güveni korumak için, sicilin hatalı tutulması nedeniyle zarar görenlere Devletten tazminat isteme hakkı tanır.
Kusursuz sorumluluk
Devletin bu sorumluluğu kusursuz sorumluluktur. Yani zarar görenin, tapu görevlisinin kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmez. Zararın tapu sicilinin tutulmasından doğduğunu ve aradaki bağlantıyı ispat etmesi yeterlidir.
Devlet tazminatı ödedikten sonra, zararın doğmasında kusuru bulunan görevliye rücu eder; yani ödediğini ondan geri ister. Bu, zarar görenin hakkını etkilemez.
Hangi durumlarda istenir?
Uygulamada Devletin sorumluluğuna şu durumlarda gidilir:
- Sahte kimlik veya sahte vekaletnameyle yapılan satış nedeniyle tapunun sonradan iptal edilmesi ve iyi niyetle satın alanın taşınmazı kaybetmesi
- Taşınmazın yanlış kişi adına tescil edilmesi
- Var olan bir ipotek, haciz veya şerhin sicile işlenmemesi ya da hatalı olarak silinmesi
- Yüzölçümü, ada veya parsel bilgilerinin hatalı tescil edilmesi
- Kadastro çalışmaları sırasında yapılan hatalı tespitler
Sahte vekaletnameyle yapılan işlemlere karşı neler yapabileceğini Hakkını Sor'daki vekaletnamenin kötüye kullanılması rehberinde bulabilirsin.
Önce tapu iptali, sonra tazminat
Uygulamada çoğu zaman önce taşınmazın asıl sahibi tapu iptal ve tescil davası açar ve tapu kaydı düzeltilir. Bu davada tapusu iptal edilen kişi, tapuya güvenerek ödediği bedeli ve uğradığı diğer zararları Devletten ister.
Yani Devlete karşı tazminat davası, genellikle tapunun iptal edildiği veya zararın kesinleştiği durumdan sonra açılır. Tapu iptal ve tescil davasını Hakkını Sor'daki tapu iptal ve tescil rehberinde bulabilirsin.
Kendi kusurun varsa
Zarar görenin de kusuru varsa, örneğin taşınmazı görmeden, piyasa değerinin çok altında ve şüpheli koşullarda satın aldıysa, mahkeme tazminattan indirim yapabilir. Hatta zararın tamamen zarar görenin kusurundan doğduğu anlaşılırsa Devletin sorumluluğu kalkabilir.
Ne istenebilir?
Uygulamada zarar gören:
- Taşınmazın kaybedilmesi halinde, uygulamada genellikle taşınmazın dava tarihindeki değerini
- Hatalı kayıt nedeniyle uğradığı diğer maddi zararları
- Ödediği masrafları
isteyebilir. Tazminatın nasıl hesaplanacağı mahkeme tarafından bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Dava nasıl açılır?
- Dava Devlete, yani Hazineye karşı açılır. Davalı olarak Hazine gösterilir.
- Davaya tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesi bakar. Uygulamada asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
- Dilekçeye tapu kayıtlarını, iptal kararını, satış bedelinin ödendiğini gösteren belgeleri ve zararı gösteren belgeleri ekle.
Dava açma süresi bakımından uygulamada haksız fiil zamanaşımı süreleri uygulanmaktadır. Süreleri kaçırmamak için zararı öğrenir öğrenmez harekete geçmen önemlidir.
Kısaca yapılacaklar
- Tapudaki hatayı ve zararını gösteren belgeleri topla.
- Tapun iptal edildiyse kesinleşmiş iptal kararını al.
- Satış bedelini ödediğini gösteren banka dekontlarını sakla.
- Tapu sicilinin bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde Hazineye karşı tazminat davası aç.
- Taşınmazın değerinin bilirkişiyle belirlenmesini iste.
- Zararı öğrenir öğrenmez harekete geç.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 1007: Tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur; Devlet, zararın doğmasında kusuru bulunan görevlilere rücu eder; Devletin sorumluluğuna ilişkin davalar tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde görülür.
En çok sorulan sorular
Tapudaki hata yüzünden zarar gördüm, kim öder?
Tapu sicilinin tutulmasından doğan zararlardan Devlet sorumludur. Hazineye karşı tazminat davası açabilirsin.
Tapu görevlisinin kusurunu ispat etmem gerekir mi?
Hayır. Devletin sorumluluğu kusursuz sorumluluktur. Zararın tapu sicilinden doğduğunu ispat etmen yeterlidir.
Sahte vekaletnameyle satılan evi aldım, tapum iptal edildi. Ne yapabilirim?
Tapuya güvenerek iyi niyetle satın aldıysan, uğradığın zararı Hazineye karşı açacağın tazminat davasıyla isteyebilirsin.
Dava hangi mahkemede açılır?
Tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde açılır. Uygulamada asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
Devlet görevliden parayı geri alır mı?
Evet. Devlet, kusurlu görevliye rücu eder.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.