Tehditle Zorla Suç İşletildim, Ceza Alır mıyım? Cebir ve Tehdit Altında Suç
Biri seni ya da aileni öldürmekle tehdit ederek bir paket taşımaya, banka hesabını kullandırmaya ya da bir belgeyi imzalamaya zorladı. Şimdi o paketin içinden uyuşturucu çıktı veya hesabından dolandırıcılık parası geçti ve hakkında soruşturma var. "Ben zorla yaptım, yine de ceza alır mıyım?" diye soruyorsun. Bu rehberde Türk Ceza Kanunu'na göre cebir, şiddet, korkutma veya tehdit altında suç işlemenin sonuçlarını anlatıyoruz.
Zorla suç işletilen kişiye ceza verilir mi?
Karşı koyamayacağın veya kurtulamayacağın bir cebir ve şiddet ya da kesin ve ağır bir korkutma veya tehdit sonucunda suç işlediysen sana ceza verilmez. Bu durumda cebir, şiddet, korkutma veya tehdidi kullanan kişi suçun faili sayılır.
Kanunun bu hükmü, iradesi tamamen ortadan kaldırılan kişiyi korur. Ancak şartları ağırdır ve her tehdit bu sonucu doğurmaz.
Hangi şartlar aranır?
Cebir ve şiddet
Sana uygulanan fiziksel güç, karşı koyamayacağın veya kurtulamayacağın ölçüde olmalıdır. Örneğin silah zoruyla aracı kullanmak zorunda bırakılmak ya da fiziksel olarak tutulup bir işlem yaptırılmak bu kapsamdadır.
Korkutma veya tehdit
Tehdit kesin ve ağır olmalıdır. Yani:
- Tehdit ciddi olmalı ve gerçekleşeceğine inanılacak nitelikte bulunmalı.
- Ağır bir kötülüğe, örneğin sana veya ailene yönelik öldürme ya da ağır yaralama tehlikesine yönelmeli.
- Tehditten başka yolla kurtulman mümkün olmamalı.
"Bu işi yapmazsan seninle bir daha konuşmam", "işten atarım" ya da "borcunu herkese söylerim" gibi sözler genellikle bu ağırlıkta kabul edilmez.
Kurtulma imkânın varsa
Tehdit altında olsan bile, polise veya savcılığa başvurma, olay yerinden uzaklaşma ya da yardım isteme imkânın varken bunu kullanmadıysan, kanunun aradığı kurtulamama şartı gerçekleşmemiş sayılabilir. Bu nedenle mahkeme şu soruları sorar:
- Tehdit ne zaman başladı ve ne kadar sürdü?
- Tehdit eden kişi o an yanında mıydı?
- Polise veya yakınlarına haber verme fırsatın oldu mu?
- Suçu işledikten sonra ne yaptın, durumu bildirdin mi?
Uzun bir süre boyunca kaçma veya bildirme imkânın olduğu halde suçu tekrar tekrar işlediysen, bu hüküm genellikle uygulanmaz.
Banka hesabını tehditle kullandırmak
Son yıllarda en sık karşılaşılan durum, kişilerin tehdit veya baskı altında banka hesaplarını ya da kartlarını başkalarına kullandırmasıdır. Bu durumda tehdidin ağır ve kurtulunamaz nitelikte olduğunu kanıtlamak gerekir. Para karşılığı veya kandırılarak hesap kullandırmak ise tehdit sayılmaz; bu konuda Hakkını Sor'daki banka hesabı kiralama cezası rehberine bakabilirsin.
Tehdidi nasıl kanıtlarsın?
Tehdit altında olduğunu söylemek yeterli değildir; bunu delillerle göstermelisin:
- Tehdit içeren mesajları, sesli notları, arama kayıtlarını silme; ekran görüntüsünü al ve telefonu sakla.
- Tehdit eden kişinin kimliğini, telefon numarasını ve sosyal medya hesaplarını not et.
- Tehdidi bilen yakınlarının tanıklığını iste.
- Uğradığın şiddet varsa hemen hastaneye git ve darp raporu al.
- İmkân bulur bulmaz polise veya savcılığa giderek durumu anlat ve tehdit edeni şikâyet et.
Ne kadar erken başvurursan, ifadenin inandırıcılığı o kadar artar.
Tam şartlar yoksa ne olur?
Tehdit ağır ama kurtulma imkânın tamamen kapalı değilse, sorumluluğun ortadan kalkmayabilir. Yine de baskı altında hareket ettiğin, mahkemenin cezayı belirlerken ve takdiri indirim uygularken dikkate alabileceği bir durumdur. Ayrıca suçu işledikten sonra yetkililere yardım ettiysen bazı suçlarda etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilirsin. Bunun için Hakkını Sor'daki etkin pişmanlık ve takdiri indirim rehberlerine bakabilirsin.
Tehdit eden kişi ne olur?
Seni zorla suç işletmeye çalışan kişi, işlenen suçun faili sayılır ve o suçtan cezalandırılır. Ayrıca sana karşı işlediği tehdit, yağma veya kişiyi hürriyetinden yoksun kılma gibi suçlardan da yargılanabilir. Tehdit suçu için Hakkını Sor'daki tehdit suçu rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Tehdit mesajlarını ve arama kayıtlarını sakla, silme.
- Fırsat bulduğun ilk anda polise veya savcılığa başvur.
- Şiddete uğradıysan darp raporu al.
- Tehdidi bilen tanıkları belirle.
- İfadende tehdidin içeriğini, süresini ve neden kurtulamadığını ayrıntılı anlat.
- Tehdit edeni ayrıca şikâyet et.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 28: Karşı koyamayacağı veya kurtulamayacağı cebir ve şiddet veya muhakkak ve ağır bir korkutma veya tehdit sonucu suç işleyen kimseye ceza verilmez; bu hallerde cebir, şiddet, korkutma veya tehdidi kullanan kişi suçun faili sayılır.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 223/3-b: Suçun cebir veya tehdit etkisiyle işlenmesi halinde, kusur bulunmaması nedeniyle ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir.
En çok sorulan sorular
Tehditle suç işletilen kişi ceza alır mı?
Tehdit kesin, ağır ve kurtulunamaz nitelikteyse ceza verilmez; tehdit eden kişi fail sayılır.
Her tehdit cezayı kaldırır mı?
Hayır. Tehdidin ağır olması ve başka yolla kurtulma imkânının bulunmaması gerekir.
Tehdit edildiğimi nasıl kanıtlarım?
Mesajlar, arama kayıtları, tanıklar, darp raporu ve yetkililere erken başvurun en önemli delillerdir.
Polise gitme imkânım vardıysa ne olur?
Kurtulma imkânın varken kullanmadıysan bu hüküm genellikle uygulanmaz.
Mahkeme hangi kararı verir?
Şartlar varsa kusurun bulunmadığı gerekçesiyle ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.