Tek Evim Haczedilir mi? Haline Münasip Ev (Meskeniyet) Şikayeti
Bir borcun yüzünden icra takibi başladı ve oturduğun tek evine haciz konuldu. "Tek evim haczedilebilir mi? Ailemle sokakta mı kalacağız? Haline münasip ev ne demek?" diye endişeleniyorsun. Bu rehberde borçlunun evinin haczi ve haline münasip ev (meskeniyet) şikayetini anlatıyoruz.
Kural: Haline münasip ev haczedilemez
Kanun, borçlunun haline münasip evinin haczedilemeyeceğini söyler. Yani borçlu ve ailesinin barınma ihtiyacını karşılayan, onun sosyal ve ekonomik durumuna uygun bir ev, borç yüzünden elinden alınamaz.
Uygulamada buna "meskeniyet şikayeti" veya "haczedilmezlik şikayeti" denir.
Ancak bu koruma sınırsız değildir. "Tek evim var, haczedilemez" demek her zaman yeterli olmaz.
Ev pahalıysa ne olur?
Borçlunun evi, onun haline münasip olandan daha değerliyse ev satılabilir. Bu durumda ev haczedilerek satılır ve satış bedelinden borçluya, haline münasip bir ev alabileceği kadar para bırakılır. Kalan para alacaklıya ödenir.
Örneğin borçlunun oturduğu ev çok büyük ve lüks bir villaysa, mahkeme borçlunun ihtiyacını karşılayacak daha mütevazı bir ev alabileceği tutarı belirler. Villa satılır, bu tutar borçluya verilir, kalanı alacaklıya gider.
Haline münasip ev nasıl belirlenir?
Mahkeme şunlara bakar:
- Borçlunun ve birlikte yaşadığı aile bireylerinin sayısı
- Borçlunun sosyal ve ekonomik durumu, mesleği, geliri
- Evin büyüklüğü, konumu ve değeri
- Borçlunun başka evi olup olmadığı
Mahkeme genellikle bilirkişi incelemesi ve keşif yapar. Bilirkişi, evin değerini ve borçlunun ihtiyacına uygun bir evin bölgedeki fiyatını belirler.
Borçlunun başka bir evi varsa, haciz konulan ev haline münasip ev sayılmayabilir.
Hangi borçlarda koruma yoktur?
Haline münasip ev koruması, borç bu evin bedelinden doğmuşsa uygulanmaz. Örneğin evi taksitle aldın ve satıcıya borcunu ödemediysen, satıcı evine haciz koydurabilir.
Ayrıca evin üzerinde ipotek varsa durum farklıdır. Borçlu evini kendi rızasıyla teminat gösterdiği için, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takiplerde haline münasip ev koruması uygulamada kabul edilmemektedir. Bunu Hakkını Sor'daki ipotekli ev icrası rehberinde bulabilirsin.
Önceden yapılmış "evim haczedilebilir" şeklindeki anlaşmalar geçerli değildir. Yani kredi sözleşmesine bu yönde bir madde yazılmış olsa bile koruma devam eder.
Şikayet nasıl yapılır?
- Haczi öğrendiğin tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikayet dilekçesi ver.
- Dilekçede evin senin ve ailenin barınması için zorunlu olduğunu, başka evin olmadığını belirt.
- Nüfus kayıt örneği, tapu kaydı, gelir belgesi gibi belgeleri ekle.
- Mahkeme bilirkişi incelemesi ve keşif yapar.
Uygulamada, haline münasip ev şikayetinin haczi öğrenmeden itibaren yedi gün içinde yapılması gerekir. Bu süreyi kaçırırsan bu korumadan yararlanamayabilirsin. İcra mahkemesine şikayeti Hakkını Sor'daki icra mahkemesine şikayet rehberinde bulabilirsin.
Ayrıca icra memuru, haczi istenen malın haczinin caiz olup olmadığını kendisi de değerlendirmek ve talebi kabul veya reddetmek zorundadır.
Haczedilemeyen diğer mallar
Haline münasip evin yanı sıra şu mallar da haczedilemez:
- Ailenin ortak kullanımındaki ev eşyası ve kişisel eşyalar (para, altın, değerli taş, antika gibi kıymetli şeyler hariç)
- Bedeni çalışmasıyla geçimini sağlayan borçlunun mesleği için gerekli eşyalar
- Çiftçinin geçimi için zorunlu arazi ve hayvanları
- Borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacağı
- Öğrenci bursları
- Vücut veya sağlık zararları için ödenen tazminatlar
Bunların ayrıntısını Hakkını Sor'daki evdeki eşyalar haczedilebilir mi rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Evine haciz konulduğunu öğrendiğin tarihi not et.
- Yedi gün içinde icra mahkemesine haline münasip ev şikayetinde bulun.
- Başka evin olmadığını ve ailenin barınma ihtiyacını belgele.
- Borç evin bedelinden doğduysa veya ev ipotekliyse korumanın uygulanmayabileceğini bil.
- Ev çok değerliyse, satış bedelinden sana haline münasip ev alacak kadar para bırakılacağını unutma.
- Bilirkişi incelemesinde evin ve bölgedeki benzer evlerin değerine dikkat et.
Dayanak mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 82: Borçlunun haline münasip evi haczolunamaz.
- 2004 sayılı Kanun m. 82: Haline münasip ev istisnası, borcun bu evin bedelinden doğmaması haline özgüdür.
- 2004 sayılı Kanun m. 82: Haline münasip evin kıymetinin fazla olması durumunda, bedelinden haline münasip bir kısmı borçluya bırakılmak üzere ev haczedilerek satılır.
- 2004 sayılı Kanun m. 82: İcra memuru, haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığını değerlendirir ve talebin kabulüne veya reddine karar verir.
- 2004 sayılı Kanun m. 83/a: 82 ve 83. maddelerde yazılı mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçerli değildir.
- 2004 sayılı Kanun m. 16: İcra dairelerinin işlemleri, öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikayet edilebilir.
En çok sorulan sorular
Tek evim haczedilebilir mi?
Haline münasip evin haczedilemez. Ancak evin değeri ihtiyacından fazlaysa satılabilir ve satış bedelinden sana uygun bir ev alacak kadar para bırakılır.
Haline münasip ev şikayeti ne zaman yapılır?
Haczi öğrendiğin tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır.
İpotekli evim için de bu koruma var mı?
Uygulamada, evini kendi rızanla ipotek ettiğin için ipoteğin paraya çevrilmesi takibinde bu koruma kabul edilmemektedir.
Evi alırken borçlandım, satıcı evimi haczettirebilir mi?
Evet. Borç evin bedelinden doğduysa haline münasip ev koruması uygulanmaz.
Kredi sözleşmesinde evimin haczedilebileceği yazıyor, geçerli mi?
Hayır. Haczedilemeyecek malların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçerli değildir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.