Tekerrür Nedir? Mükerrir Cezasının Ne Kadarını Yatar?
Birkaç yıl önce hırsızlıktan mahkûm oldun ve cezanı çektin. Şimdi yeniden yargılanıyorsun ve avukatın "Tekerrür hükümleri uygulanırsa cezanı daha uzun yatarsın" diyor. Ya da bir yakının ikinci kez ceza aldı, kararda "mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanmasına" yazıyor ve bunun ne demek olduğunu anlamıyorsun. "Tekerrür ne demek? Eski cezam yeni davamı nasıl etkiler?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Türk Ceza Kanunu'ndaki suçta tekerrürü ve mükerrirlere özgü infaz rejimini anlatıyoruz.
Tekerrür nedir?
Tekerrür, önceden işlenen bir suçtan verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suç işlenmesidir. Bunun için önceki cezanın infaz edilmiş, yani çekilmiş olması gerekmez. Hüküm kesinleştikten sonra işlenen yeni suç yeterlidir.
Tekerrür hükümleri uygulanan kişiye mükerrir denir.
Tekerrür ne zaman uygulanmaz?
Önceki cezanın infaz edildiği tarihten itibaren belirli bir süre geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür hükümleri uygulanmaz:
- Önceki mahkûmiyet beş yıldan fazla hapis cezasıysa, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl
- Önceki mahkûmiyet beş yıl veya daha az hapis cezası ya da adli para cezasıysa, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl
Ayrıca şu durumlarda da tekerrür uygulanmaz:
- Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında; örneğin önceki suç taksirle yaralama, yeni suç hırsızlıksa tekerrür yoktur
- Sırf askeri suçlarla diğer suçlar arasında
- Fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış kişilerin işlediği suçlarda
Yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler kural olarak tekerrüre esas olmaz. Ancak kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçlarında yabancı mahkeme hükümleri de tekerrüre esas alınır.
Tekerrürün sonuçları
Tekerrür halinde:
- Yeni suç için kanunda hapis cezası ile adli para cezası seçimlik olarak öngörülmüşse, hapis cezasına hükmedilir. Yani mahkeme para cezası veremez.
- Hükmedilen ceza mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir.
- Cezanın infazından sonra ayrıca denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.
- Mahkûmiyet kararında bu sonuçların uygulanacağı açıkça belirtilir.
Mükerrirlere özgü infaz rejimi
Tekerrür halinde işlenen suçtan mahkûm olan kişi, cezaevinde iyi halli olarak şu süreleri çektikten sonra koşullu salıverilmeden yararlanabilir:
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında otuz dokuz yıl
- Müebbet hapis cezasında otuz üç yıl
- Birden fazla süreli hapis cezasında en fazla otuz iki yıl
- Süreli hapis cezasında cezanın üçte ikisi
Normal hükümlülerde süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı çoğu suç için yarıdır. Yani mükerrir, aynı cezayı alan birine göre cezaevinde daha uzun süre kalır.
İkinci defa tekerrür halinde süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır.
Koşullu salıverilme oranları için Hakkını Sor'daki hapis cezasının ne kadarı yatılır rehberine bakabilirsin.
Cezadan sonra denetim süresi
- İnfaz hâkimi, mükerrir hakkında cezanın infazı tamamlandıktan sonra başlayan ve bir yıldan az olmayan bir denetim süresi belirler.
- Bu süre en fazla beş yıla kadar uzatılabilir.
- Denetim süresinde yüklenen yükümlülüklere ve yasaklara aykırı davranan mükerrir, infaz hâkiminin kararıyla on beş günden az, üç aydan fazla olmayan disiplin hapsine tabi tutulur.
Tekerrürün diğer etkileri
Mükerrirler bazı infaz imkânlarından da yararlanamaz. Örneğin hükümlünün isteğiyle infazın ertelenmesi ve ikinci defa mükerrirlerin doğrudan açık cezaevine gönderilmesi mümkün değildir.
Kısaca yapılacaklar
- Önceki mahkûmiyetinin kesinleşme ve infaz tarihlerini adli sicil kaydından öğren.
- Yeni suçun, önceki cezanın infazından itibaren üç veya beş yıllık süre içinde mi işlendiğini kontrol et.
- Önceki ve yeni suçun kasıtlı mı taksirli mi olduğunu karşılaştır; biri taksirliyse tekerrür uygulanmaz.
- Önceki suçu on sekiz yaşından küçükken işlediysen bunu mahkemeye bildir.
- Kararda tekerrür hatalı uygulandıysa istinaf veya temyiz yoluna başvur.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 58: Önceki hüküm kesinleştikten sonra yeni suç işlenirse tekerrür hükümleri uygulanır ve önceki cezanın infazı gerekmez; beş yıldan fazla hapiste infazdan itibaren beş yıl, beş yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında üç yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda uygulanmaz; seçimlik cezalarda hapis cezasına hükmedilir; kasıtlı ve taksirli suçlar ile sırf askeri suçlar ve diğer suçlar arasında, on sekiz yaşından küçüklerin suçlarında uygulanmaz; yabancı mahkeme hükümleri sayılan suçlar dışında tekerrüre esas olmaz; ceza mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir ve infazdan sonra denetimli serbestlik uygulanır.
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 108: Mükerrir süreli hapis cezasının üçte ikisini, müebbette otuz üç, ağırlaştırılmış müebbette otuz dokuz yılı iyi halli çektikten sonra koşullu salıverilebilir; ikinci defa tekerrürde süreli cezalarda oran dörtte üçtür; infazdan sonra bir yıldan az olmayan ve beş yıla kadar uzatılabilen denetim süresi belirlenir; yükümlülüklere aykırılıkta on beş gün ile üç ay arası disiplin hapsi uygulanır.
En çok sorulan sorular
Tekerrür için önceki cezayı çekmiş olmak gerekir mi?
Hayır. Önceki hükmün kesinleşmiş olması yeterlidir; cezanın infaz edilmesi gerekmez.
Eski cezam ne zaman tekerrüre esas olmaktan çıkar?
Beş yıldan fazla hapis cezasında infazdan itibaren beş yıl, beş yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında üç yıl geçince.
Önceki suçum trafik kazasıydı, tekerrür uygulanır mı?
Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmaz.
Mükerrir cezasının ne kadarını yatar?
Süreli hapis cezalarında kural olarak üçte ikisini; ikinci defa tekerrürde dörtte üçünü.
Çocukken işlediğim suç tekerrüre esas olur mu?
Hayır. Fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış kişilerin suçlarında tekerrür hükümleri uygulanmaz.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.