Telafi Çalışması Nedir, Fazla Mesai Sayılır mı?
Bayram öncesi işyeri birkaç gün kapatıldı ve işveren "Bu günleri sonra fazladan çalışarak telafi edeceksiniz" dedi. Ya da işyerinde arıza nedeniyle iş durdu, sonra her gün mesai sonrası iki saat daha çalıştırılmaya başladın. "Telafi çalışması nedir, fazla mesai ücreti ödenir mi, günde kaç saat telafi yaptırılabilir?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde telafi çalışmasının kurallarını anlatıyoruz.
Telafi çalışması nedir?
Telafi çalışması, işyerinde çeşitli nedenlerle çalışılmayan sürelerin, sonradan fazladan çalışılarak tamamlanmasıdır. Kanun, belirli durumlarda işverenin çalışılmayan süreler için telafi çalışması yaptırabileceğini öngörür.
Hangi durumlarda yaptırılabilir?
İşveren şu durumlarda telafi çalışması yaptırabilir:
- Zorunlu nedenlerle işin durması, örneğin arıza, elektrik kesintisi ya da hammadde eksikliği
- Ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi, yani halk arasında köprü günleri
- Benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması ya da işyerinin tamamen tatil edilmesi
- İşçinin talebiyle kendisine izin verilmesi
Son madde önemlidir: Kendi isteğinle izin aldıysan, işveren o süreyi de telafi çalışmasıyla tamamlatabilir.
Telafi çalışmasının kuralları
Süre sınırı
Telafi çalışması, çalışılmayan sürelerden itibaren dört ay içinde yaptırılabilir. Cumhurbaşkanı bu süreyi iki katına kadar artırabilir. Dört ay geçtikten sonra işveren o süreler için telafi çalışması isteyemez.
Günlük sınır
- Telafi çalışması günde üç saatten fazla olamaz.
- Telafi çalışmasıyla birlikte günlük en çok çalışma süresi aşılamaz.
Tatil günlerinde yapılamaz
Telafi çalışması tatil günlerinde yaptırılamaz. Yani hafta tatilinde, ulusal bayram ya da genel tatil günlerinde işveren telafi çalışması isteyemez.
Fazla mesai sayılır mı?
Hayır. Kanuna göre telafi çalışmaları fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmaz. Bu yüzden kurallara uygun yapılan telafi çalışması için ayrıca fazla mesai ücreti ödenmez.
Ancak işveren kurallara uymazsa durum değişir:
- Dört aylık süre geçtikten sonra yaptırılan çalışma
- Günde üç saati aşan çalışma
- Tatil günlerinde yaptırılan çalışma
- Kanunda sayılan sebepler dışında, adı telafi konularak yaptırılan çalışma
Bu durumlarda yapılan çalışma, şartları varsa fazla çalışma olarak değerlendirilebilir ve fazla mesai ücreti istenebilir.
Fazla mesai ücretinin nasıl hesaplandığını Hakkını Sor'daki fazla mesai rehberinde bulabilirsin.
Telafi çalışmasını reddedebilir misin?
Kanunda sayılan sebeplere dayanan ve kurallara uygun yapılan telafi çalışması, işverenin yönetim hakkı kapsamındadır. Bu nedenle haklı bir sebebin yoksa telafi çalışmasını reddetmen, işveren açısından sorun yaratabilir.
Ancak kurallara aykırı bir telafi çalışması isteniyorsa, örneğin tatil gününde çalışman bekleniyorsa, bunu kabul etmek zorunda değilsin.
Bayram tatili ve yıllık izin
İşveren bayram öncesi ya da sonrası köprü günlerinde işyerini kapatıp bu günleri senin yıllık izninden düşmek isteyebilir. Yıllık iznin ne zaman kullanılacağı belirli kurallara bağlıdır. İşverenin tek taraflı olarak köprü günlerini yıllık izinden düşmesi her zaman mümkün değildir. Bu konuyu Hakkını Sor'daki yıllık izin rehberinde bulabilirsin.
Kayıt tut
Telafi çalışmalarında anlaşmazlık çıkmaması için:
- Hangi gün için telafi yapıldığını not et.
- Telafi çalışması yaptığın günleri ve saatleri kaydet.
- İşverenin telafi talebini yazılı olarak iste.
Kısaca yapılacaklar
- Telafi çalışması; zorunlu nedenlerle işin durması, köprü günleri, işyerinin tatil edilmesi veya işçinin izin istemesi hallerinde yaptırılabilir.
- Telafi, çalışılmayan süreden itibaren dört ay içinde yaptırılmalıdır.
- Günde üç saati aşamaz ve günlük en çok çalışma süresini geçemez.
- Tatil günlerinde telafi çalışması yaptırılamaz.
- Kurala uygun telafi çalışması fazla mesai sayılmaz.
- Kurallara aykırı telafi çalışması için fazla mesai ücreti isteyebilirsin.
Dayanak mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 64: Zorunlu nedenlerle işin durması, bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi, çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya işçinin talebiyle izin verilmesi hallerinde işveren dört ay içinde telafi çalışması yaptırabilir; bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz; günlük en çok çalışma süresini aşmamak koşuluyla günde üç saati geçemez ve tatil günlerinde yaptırılamaz.
En çok sorulan sorular
Telafi çalışması fazla mesai sayılır mı?
Hayır. Kurallara uygun yapılan telafi çalışması fazla çalışma sayılmaz ve ayrıca fazla mesai ücreti ödenmez.
Telafi çalışması günde kaç saat olabilir?
Günde en fazla üç saattir ve günlük en çok çalışma süresi aşılamaz.
Cumartesi veya pazar günü telafi çalışması yaptırılabilir mi?
Tatil günlerinde telafi çalışması yaptırılamaz. Haftalık çalışma düzeninde hafta tatili olarak belirlenen günde telafi istenemez.
Telafi çalışması ne kadar süre içinde yaptırılmalı?
Çalışılmayan süreden itibaren dört ay içinde yaptırılmalıdır. Cumhurbaşkanı bu süreyi iki katına kadar uzatabilir.
Kendi isteğimle izin aldım, işveren telafi isteyebilir mi?
Evet. Kanun, işçinin talebiyle izin verilmesi halinde de işverenin telafi çalışması yaptırabileceğini öngörür.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.