Telefon Dinleme Kararı: Hangi Suçlarda, Ne Kadar Süreyle?
Hakkında bir soruşturma var ve telefonunun dinlenip dinlenmediğini merak ediyorsun. Ya da dosyada aleyhine telefon konuşma kayıtları ve HTS kayıtları delil olarak sunuldu. "Telefon dinleme kararını kim verir, hangi suçlarda telefon dinlenebilir, dinlendiğimi öğrenebilir miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde iletişimin denetlenmesini anlatıyoruz.
Telefon dinleme ne zaman yapılabilir?
Bir suç nedeniyle yapılan soruşturma ve kovuşturmada, şüpheli veya sanığın telefon görüşmeleri ancak şu şartlarla dinlenebilir, kayda alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir:
- Suç işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması
- Başka bir yolla delil elde etme imkanının olmaması
- Suçun kanunda sayılan suçlardan olması
Bu şartlardan biri yoksa telefon dinlenemez.
Kararı kim verir?
Telefon dinleme kararını hakim verir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı da karar verebilir. Ancak savcı kararını derhal hakimin onayına sunar ve hakim en geç yirmi dört saat içinde karar verir. Süre dolarsa veya hakim onay vermezse tedbir derhal kaldırılır.
Kararda suçun türü, kişinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon numarası ve tedbirin süresi yazılır.
Hangi suçlarda dinleme yapılabilir?
Telefon dinleme yalnızca kanunda sayılan ağır suçlarda yapılabilir. Bunlardan bazıları şunlardır:
- Kasten öldürme
- Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti
- İşkence
- Cinsel saldırının nitelikli halleri ve çocukların cinsel istismarı
- Nitelikli hırsızlık, yağma ve nitelikli dolandırıcılık
- Uyuşturucu imal ve ticareti
- Parada sahtecilik
- Silahlı suç örgütü
- Fuhuş
- İhaleye fesat karıştırma, rüşvet ve tefecilik
- Suç gelirlerini aklama
- Silah kaçakçılığı ve bazı kaçakçılık suçları
Örneğin hakaret, tehdit ya da basit yaralama gibi suçlarda telefon dinleme kararı verilemez.
Ne kadar süre dinlenebilir?
Dinleme kararı en çok iki ay için verilebilir ve bu süre bir ay daha uzatılabilir. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda hakim, her defasında bir ayı geçmemek ve toplamda üç ayı aşmamak üzere ek uzatma kararı verebilir.
Kimlerle yapılan konuşmalar kayda alınamaz?
- Şüpheli veya sanığın, tanıklıktan çekinebilecek kişilerle yani eşi, yakın akrabaları gibi kişilerle yaptığı görüşmeler kayda alınamaz. Kayıt yapıldıktan sonra bu durum anlaşılırsa kayıtlar derhal yok edilir.
- Avukatın bürosu, evi ve yerleşim yerindeki iletişim araçları, müvekkiline yüklenen suç nedeniyle dinlenemez.
HTS kaydı ve sinyal bilgisi
Telefonla kimin, ne zaman ve ne kadar süre görüştüğünü gösteren iletişim tespiti, yani halk arasında HTS kaydı da hakim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı kararıyla alınabilir. Savcı kararını yirmi dört saat içinde hakimin onayına sunar; onay verilmezse kayıtlar derhal imha edilir.
Şüpheli veya sanığın yakalanabilmesi için cep telefonunun yeri de hakim veya acil durumlarda savcı kararıyla tespit edilebilir.
Dinlendiğini öğrenebilir misin?
Dinleme kararı ve yapılan işlemler, tedbir süresince gizli tutulur. Ancak:
- Şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse veya hakim onayı alınamazsa, kayıtlar en geç on gün içinde yok edilir.
- Beraat kararı verilirse de kayıtlar hakim denetiminde yok edilir.
- Kayıtların yok edilmesi halinde, soruşturma veya kovuşturmanın bitiminden itibaren en geç on beş gün içinde savcılık veya mahkeme, tedbirin nedeni, kapsamı, süresi ve sonucu hakkında ilgiliye yazılı bilgi verir.
Hukuka aykırı dinleme
Kanundaki usul dışında hiç kimse başkasının telefon görüşmesini dinleyemez ve kayda alamaz. Usulüne uygun karar olmadan yapılan dinlemeyle elde edilen kayıtlar hukuka aykırı delil sayılır ve hükme esas alınamaz.
Kişilerin birbirlerinin konuşmalarını gizlice kaydetmesi ise farklı bir konudur ve ayrı kurallara tabidir. Bunu Hakkını Sor'daki ses kaydı delil olur mu rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Telefon dinleme yalnızca kuvvetli şüphe varsa, başka delil elde etme imkanı yoksa ve kanunda sayılan suçlarda yapılabilir.
- Kararı hakim verir; acil durumda savcının kararı yirmi dört saat içinde hakim onayına sunulur.
- Dinleme en çok iki ay, uzatmayla üç ay sürebilir; örgüt suçlarında daha uzun olabilir.
- Yakın akrabalarla ve avukatla yapılan görüşmeler kayda alınamaz.
- Kayıtlar yok edildiğinde sana on beş gün içinde yazılı bilgi verilir.
- Dosyadaki dinleme kayıtlarının usulüne uygun alınıp alınmadığını avukatınla incele.
Dayanak mevzuat
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 135/1: Kuvvetli şüphe sebepleri ve başka suretle delil elde edilmesi imkanının bulunmaması halinde, hakim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı kararıyla iletişim dinlenebilir ve kayda alınabilir; savcı kararı derhal hakim onayına sunulur ve hakim yirmi dört saat içinde karar verir.
- 5271 sayılı Kanun m. 135/3-4: Tanıklıktan çekinebilecek kişilerle iletişim kayda alınamaz; tedbir kararı en çok iki ay için verilir ve bir ay uzatılabilir, örgüt suçlarında toplam üç aya kadar ek uzatma yapılabilir.
- 5271 sayılı Kanun m. 135/6-9: İletişimin tespiti hakim veya acil hallerde savcı kararıyla yapılır; kararlar tedbir süresince gizli tutulur; dinleme yalnızca kanunda sayılan suçlarda uygulanır ve bu usul dışında kimse başkasının iletişimini dinleyemez.
- 5271 sayılı Kanun m. 136: Müdafiin bürosu, konutu ve yerleşim yerindeki iletişim araçları hakkında dinleme uygulanamaz.
- 5271 sayılı Kanun m. 137/3-4: Kovuşturmaya yer olmadığı kararı, onay alınamaması veya beraat halinde kayıtlar yok edilir ve soruşturma veya kovuşturmanın bitiminden itibaren en geç on beş gün içinde ilgiliye yazılı bilgi verilir.
En çok sorulan sorular
Telefon dinleme kararını kim verir?
Hakim verir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı karar verebilir, ancak bu karar yirmi dört saat içinde hakimin onayına sunulmalıdır.
Hangi suçlarda telefon dinlenir?
Kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, nitelikli dolandırıcılık, rüşvet ve örgüt suçları gibi kanunda tek tek sayılan ağır suçlarda dinlenebilir. Hakaret veya tehdit gibi suçlarda dinleme yapılamaz.
Telefonum ne kadar süre dinlenebilir?
En çok iki ay ve bir ay uzatmayla toplam üç ay. Örgüt faaliyeti çerçevesindeki suçlarda ek uzatmalar yapılabilir.
Telefonumun dinlendiğini öğrenebilir miyim?
Kayıtlar yok edildiğinde, soruşturma veya kovuşturmanın bitiminden itibaren en geç on beş gün içinde tedbir hakkında sana yazılı bilgi verilir.
Kararsız dinlenen konuşma delil olur mu?
Hayır. Usulüne uygun bir karar olmadan yapılan dinleme hukuka aykırıdır ve elde edilen kayıtlar hükme esas alınamaz.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.