Topraktan Aldığım Daireden Vazgeçebilir miyim? Ön Ödemeli Konutta Cayma ve Dönme Hakkı
Henüz inşaatı başlamamış bir projeden, maketini görerek bir daire aldın ve her ay taksit ödüyorsun. Ama şimdi işini kaybettin ya da fikrin değişti ve sözleşmeden çıkmak istiyorsun. Firma "Sözleşmeyi feshedersen ödediklerinin yarısını keseriz" diyor. "Topraktan aldığım evden vazgeçebilir miyim? Ne kadar kesinti yapabilirler?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'daki ön ödemeli konut satışı kurallarını anlatıyoruz.
Ön ödemeli konut satışı nedir?
Ön ödemeli konut satışı, satış bedelini önceden peşin veya taksitle ödediğin, satıcının da bedelin tamamen veya kısmen ödenmesinden sonra konutu sana devretmeyi veya teslim etmeyi üstlendiği sözleşmedir. Halk arasında "topraktan" veya "maketten" daire almak denir.
Sözleşmeden önce satıcının yükümlülükleri
- Yapı ruhsatı alınmadan ön ödemeli konut satışı yapılamaz.
- Sözleşmeden en az bir gün önce sana Bakanlıkça belirlenen bilgileri içeren ön bilgilendirme formu verilmelidir.
- Satış tapuya tescil edilmeli, satış vaadi sözleşmesi ise noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır. Aksi halde satıcı, sözleşmenin geçersizliğini senin aleyhine ileri süremez.
- Geçerli bir sözleşme yapılmadan senden hiçbir isim altında ödeme veya borç belgesi istenemez.
- Belirli büyüklüğün üzerindeki projelerde satıcının satışa başlamadan önce bina tamamlama sigortası yaptırması veya Bakanlıkça belirlenen başka teminatları sağlaması zorunludur.
Satıcıdan yapı ruhsatını, ön bilgilendirme formunu ve varsa bina tamamlama sigortası poliçesini iste.
İlk on dört gün: Cayma hakkı
Sözleşmeden on dört gün içinde, hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilirsin.
- Cayma bildirimini bu süre içinde satıcıya göndermen yeterlidir.
- Konutu bankadan krediyle alıyorsan, kredi sözleşmesi cayma süresi sonunda yürürlüğe girer. Banka bu süre içinde senden faiz, komisyon veya masraf isteyemez.
- Satıcı aldığı bedeli ve senedi iade ettiği tarihten itibaren on gün içinde sen de aldıklarını iade edersin.
Yirmi dört aya kadar: Sözleşmeden dönme hakkı
Cayma süresi geçse bile, sözleşme tarihinden itibaren yirmi dört aya kadar hiçbir gerekçe göstermeden sözleşmeden dönebilirsin.
Bu durumda satıcı senden şunları isteyebilir:
- Satış veya satış vaadi nedeniyle ödenmiş vergi, harç ve benzeri yasal masraflar
- Sözleşme bedeline göre tazminat:
- İlk üç ay içinde dönersen: En fazla yüzde iki
- Üç ile altı ay arasında: En fazla yüzde dört
- Altı ile on iki ay arasında: En fazla yüzde altı
- On iki ile yirmi dört ay arasında: En fazla yüzde sekiz
Yani firmanın "ödediklerinin yarısını keseriz" demesi kanuna aykırıdır. Tazminat, sözleşme bedelinin yüzde sekizini aşamaz.
Hiçbir bedel istenemeyen durumlar
Şu hallerde sözleşmeden dönersen senden hiçbir bedel istenemez:
- Satıcı yükümlülüklerini hiç veya gereği gibi yerine getirmediyse, örneğin inşaat durduysa
- Ölüm veya kazanç elde etmekten sürekli olarak yoksun kalma nedeniyle ödemeleri yapamaz hale geldiysen
- Sözleşmenin yerine olağan koşullarla taksitle satış sözleşmesi yapılması önerini satıcı kabul etmediyse
Para ne zaman iade edilir?
Sözleşmeden dönülmesi halinde iade edilmesi gereken tutar ve seni borç altına sokan her türlü belge, dönme bildiriminin satıcıya ulaştığı tarihten itibaren en geç yüz seksen gün içinde sana geri verilir.
Teslim gecikmesi ve müteahhidin diğer yükümlülükleri için Hakkını Sor'daki topraktan aldığım daireyi müteahhit teslim etmiyor rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Satın almadan önce yapı ruhsatını, ön bilgilendirme formunu ve bina tamamlama sigortasını kontrol et.
- Satış vaadi sözleşmesinin noterde düzenleme şeklinde yapıldığından emin ol.
- Pişman olduysan on dört gün içinde cayma bildirimini noter aracılığıyla gönder.
- Daha sonra vazgeçersen, sözleşme tarihinden itibaren yirmi dört ay dolmadan dönme bildirimini yap.
- Firmanın kesintisinin kanuni oranları aşmadığını kontrol et.
- Paran yüz seksen gün içinde iade edilmezse tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvur.
Dayanak mevzuat
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 40: Ön ödemeli konut satışı, bedelin önceden peşin veya taksitle ödendiği ve konutun sonradan teslim edildiği sözleşmedir; en az bir gün önce ön bilgilendirme formu verilir; yapı ruhsatı alınmadan sözleşme yapılamaz.
- 6502 sayılı Kanun m. 41: Satış tapuya tescil edilmeli, satış vaadi noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır; geçerli sözleşme olmadan ödeme istenemez.
- 6502 sayılı Kanun m. 42: Belirli büyüklüğün üzerindeki projelerde bina tamamlama sigortası veya Bakanlıkça belirlenen teminat zorunludur.
- 6502 sayılı Kanun m. 43: Tüketici on dört gün içinde gerekçesiz ve cezai şartsız cayabilir; bağlı kredi cayma süresi sonunda yürürlüğe girer ve bu sürede masraf istenemez.
- 6502 sayılı Kanun m. 45: Tüketici sözleşme tarihinden itibaren yirmi dört aya kadar gerekçesiz dönebilir; satıcı yasal masraflar ile süreye göre sözleşme bedelinin yüzde iki, dört, altı ve sekizine kadar tazminat isteyebilir; satıcının yükümlülüklerini ihlali, ölüm veya kazanç yoksunluğu ya da taksitle satış önerisinin reddi hallerinde bedel istenemez; iade dönme bildiriminden itibaren en geç yüz seksen gün içinde yapılır.
En çok sorulan sorular
Topraktan aldığım daireden vazgeçebilir miyim?
Evet. İlk on dört gün içinde cezasız cayabilir, sonrasında sözleşme tarihinden itibaren yirmi dört aya kadar sözleşmeden dönebilirsin.
Sözleşmeden dönersem ne kadar kesinti yapılır?
Yasal masraflar ve döndüğün zamana göre sözleşme bedelinin en fazla yüzde iki, dört, altı veya sekizi kadar tazminat istenebilir.
İşimi kaybettim, yine de tazminat öder miyim?
Kazanç elde etmekten sürekli olarak yoksun kaldığın için ödeme yapamıyorsan, senden hiçbir bedel istenemez.
Firma parayı ne zaman iade etmek zorunda?
Dönme bildiriminin firmaya ulaşmasından itibaren en geç yüz seksen gün içinde.
Yapı ruhsatı olmayan projeden daire alınabilir mi?
Hayır. Yapı ruhsatı alınmadan ön ödemeli konut satış sözleşmesi yapılamaz.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.