TRAFİK İDARİ PARA CEZALARINA(TRAFİK CEZALARI) İTİRAZ USULÜ VE KANUN YOLLARI

1. Mevzuat Çerçevesi ve Genel İlkeler

Trafik idari para cezalarına karşı yapılacak itirazlar ve yargısal denetim usulü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve genel kanun niteliğinde olan 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde:

(1) Bu Kanunun;

a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,

b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,

uygulanır.

2918 sayılı Kanun’da trafik idari para cezalarına itiraz mercii ve yargılama usulüne dair özel ve aksine bir kural yer almadığı durumlarda, 5326 sayılı Kanun’un 27, 28 ve 29. maddelerinde düzenlenen başvuru ve itiraz usulü tatbik edilmektedir (Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, 29.11.2021, E. 2021/648, K. 2021/584; Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, 25.09.2023, E. 2023/451, K. 2023/553; Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, 01.04.2024, E. 2024/66, K. 2024/132).

2. Görevli ve Yetkili Yargı Mercii

● Genel Kural (Adli Yargı / Sulh Ceza Hâkimliği): 5326 sayılı Kanun’un 27. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, trafik idari para cezası karar tutanaklarına karşı yapılacak başvurularda genel görevli mercii Sulh Ceza Hâkimliğidir (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 03.07.2013, E. 2013/8685, K. 2013/15711; Yargıtay 19. Ceza Dairesi, 24.06.2020, E. 2019/1497, K. 2020/8272). Yetkili merci ise kabahatin işlendiği veya cezanın uygulandığı yer Sulh Ceza Hâkimliğidir. Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında da münhasıran trafik idari para cezasına karşı açılan davalarda adli yargının görevli olduğu ve Sulh Ceza Hâkimliklerinin görevsizlik kararlarının kaldırılması gerektiği istikrarlı şekilde belirtilmiştir (Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, 29.11.2021, E. 2021/558, K. 2021/575; Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, 27.02.2023, E. 2022/741, K. 2023/132; Uyuşmazlık Mahkemesi, 03.03.2025, E. 2025/70, K. 2025/175; Uyuşmazlık Mahkemesi, 05.05.2025, E. 2025/172, K. 2025/356; Uyuşmazlık Mahkemesi, 13.10.2025, E. 2025/462, K. 2025/631; Uyuşmazlık Mahkemesi, 12.01.2026, E. 2025/711, K. 2026/14).

● İdari Yargının Görevli Olduğu Bağlantılı İşlemler: 5326 sayılı Kanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrasında; (8) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür. kuralı yer almaktadır. Örneğin, idari para cezası ile birlikte aynı işlem kapsamında aynı kişi hakkında sürücü belgesinin iptali kararı verilmişse uyuşmazlığın bütünü idare mahkemesinde görülür (Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, 07.10.2024, E. 2024/79, K. 2024/349). Buna karşılık, araç hakkında uygulanan trafikten men yaptırımının sürücüyle değil araç sahibi üçüncü kişi şirketle ilgili olduğu durumlarda para cezasına itiraz yine adli yargıda görülür (Uyuşmazlık Mahkemesi, 03.03.2025, E. 2025/95, K. 2025/183; Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, 07.10.2024, E. 2024/409, K. 2024/361; Uyuşmazlık Mahkemesi, 22.12.2025, E. 2025/634, K. 2025/786). Ayrıca idari para cezası ve sürücü belgesinin geçici olarak geri alınması işlemlerine karşı yapılan başvurularda da adli yargı yerinin görevli olduğu tespit edilmiştir (Danıştay 8. Daire, 13.09.2023, E. 2019/1542, K. 2023/3786; Uyuşmazlık Mahkemesi, 13.10.2025, E. 2025/493, K. 2025/625; Uyuşmazlık Mahkemesi, 24.11.2025, E. 2025/590, K. 2025/701).

3. Başvuru Süresi, Şekli ve Taraf Ehliyeti

● Başvuru Süresi: 5326 sayılı Kanun’un 27. maddesinin birinci fıkrasına göre: "İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir." Bu süre içinde başvurulmaması durumunda yaptırım kesinleşir.

● Adli Tatilin Etkisi: Ceza Genel Kurulu (22.02.2022, E. 2021/291, K. 2022/112), 15 günlük başvuru süresinin adli tatile rastlaması durumunda 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 331. maddesinin dördüncü fıkrasının uygulanacağını ve sürenin adli tatil boyunca işlemeyeceğini kabul etmiştir.

● Mücbir Sebep: Mücbir sebep nedeniyle sürenin kaçırılması halinde, sebebin kalkmasından itibaren en geç 7 gün içinde başvuru yapılabilir (5326 sayılı Kanun m. 27/2).

● Başvuru Şekli ve İçeriği: Başvuru; bizzat, kanuni temsilci veya avukat marifetiyle Sulh Ceza Hâkimliğine iki nüsha dilekçe verilerek yapılır (5326 sayılı Kanun m. 27/3; Yargıtay 19. Ceza Dairesi, 02.06.2021, E. 2020/1750, K. 2021/6108). Dilekçede idari yaptırım kararına ilişkin bilgiler, ileri sürülen deliller ve varsa mücbir sebep dayanakları açıkça gösterilmelidir (5326 sayılı Kanun m. 27/4).

● Başvuru Hakkı: Yargıtay 19. Ceza Dairesi (02.06.2021, E. 2020/1750, K. 2021/6108), başvuru hakkının yalnızca tutanakta adı geçen veya araç plakası sahibine özgülenemeyeceğini; kabahati işlediğini kabul eden sürücünün de başvuruda bulunma hakkı ve hukuki yararı olduğunu değerlendirmiştir.

4. Başvurunun İncelenmesi ve Karar Türleri

Sulh Ceza Hâkimliği incelemesini 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 28. maddesinde yer alan usul dairesinde yürütür:

1. Ön İnceleme: Mahkemece yetki, süre, başvuru hakkı ve sulh cezada incelenebilirlik şartları denetlenir; eksiklik varsa yetkisizlik veya başvurunun usulden reddi kararı verilir. Şartlar tamsa başvuru usulden kabul edilir (m. 28/1).

2. Savunma ve Dosya Temini: Başvurunun usulden kabulü sonrasında dilekçe ilgili idareye tebliğ edilir; kurum en geç 15 gün içinde işlem dosyasının tasdikli suretini ve cevaplarını mahkemeye sunar (m. 28/2, 3; İstanbul 6. Sulh Ceza Mahkemesi, 13.03.2024, D.İş 2024/1357).

3. Delillerin Toplanması ve Duruşma: İnceleme kural olarak dosya üzerinden yürütülmekle birlikte mahkemece re'sen veya talep üzerine taraflar dinlenebilir, tanık dinlenebilir, bilirkişi ve keşif delillerine başvurulabilir (m. 28/4, 5, 6).

4. Nihai Kararlar: Mahkeme inceleme sonunda:

○ Yaptırımı hukuka uygun bulursa "başvurunun reddine",

○ Yaptırımı hukuka aykırı bulursa "idarî yaptırım kararının kaldırılmasına" karar verir (m. 28/8).

○ İdari para cezasının alt ve üst sınırının kanunda gösterildiği durumlarda miktarda değişiklik yaparak da kabul kararı verebilir (m. 28/9).

5. Kanun Yolları ve Kesinlik Sınırı

● Kesinlik Sınırı: 5326 sayılı Kanun’un 28. maddesinin onuncu fıkrası uyarınca: "Onbeşbin Türk Lirası dahil idarî para cezalarına karşı başvuru üzerine verilen kararlar kesindir."

● İtiraz Kanun Yolu: Kesinlik sınırının üzerindeki idari para cezaları hakkında Sulh Ceza Hâkimliği kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren en geç iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre bir üst mahkemeye (Asliye Ceza Mahkemesine) itiraz edilebilir (5326 sayılı Kanun m. 29/1). İtiraz mercii dosya üzerinden inceleme yaparak “itirazın kabulüne” veya “itirazın reddine” kesin olarak karar verir (m. 29/2, 3).

● Harç Muafiyeti: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma ihbarnamesinde aktarıldığı üzere, 5326 sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca yapılan başvuru harca tabi değildir (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 17.01.2022, E. 2022/574, K. 2022/643).

6. Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

● Tebliğ ve Süre: Ceza tutanağının yüze karşı tanziminde tefhim, 2918 sayılı Kanun’un 116. maddesi gereğince tescil plakasına göre düzenlenmesinde ise posta yoluyla tebliğ tarihi 15 günlük sürenin başlangıcıdır.

● Erken Ödeme ve İtiraz: Trafik idari para cezasının indirimli olarak peşin ödenmiş olması itiraz hakkını ortadan kaldırmaz; başvurunun kabulü halinde tahsil edilen tutarın iadesi talep edilir.

● Gecikme Faizi ve Takip: 2918 sayılı Kanun’un 115. maddesi gereğince bir ay içinde ödenmeyen cezalara aylık %5 faiz tatbik olunur ve alacak 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip edilir. Yalnızca itirazda bulunulması tahsilatı kendiliğinden durdurmayacağından lüzumu halinde mahkemeden icranın durdurulması talep edilmelidir.

● Kiralık Araçlarda Bildirim: 2918 sayılı Kanun’un 116. maddesine göre kural ihlalinin yapıldığı aracın ihlal tarihinde kiralandığının genel kolluk kuvvetleri verilerinden tespiti halinde tutanak doğrudan kiracı adına düzenlenerek tebliğ edilir.

Hakkını Sor Hukuk Platformu