Trafik Kazalarında Tazminat Nasıl Alınır?
Trafik kazasında yaralandıysan, aracın hasar gördüyse ya da bir yakınını kaybettiysen zararını karşı tarafın sigortasından ve kusurlu kişilerden isteyebilirsin. Ancak bunun için belli bir sırayı izlemen ve süreleri kaçırmaman gerekir. Bu rehberde kazadan sonra ne yapacağını ve hangi tazminatları isteyebileceğini anlatıyoruz.
Kim sorumludur?
Karayolları Trafik Kanunu'na göre bir aracın işletilmesi sırasında birinin yaralanmasına, ölmesine ya da bir eşyanın zarar görmesine neden olunursa aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüs sahibi sorumludur (2918 s.K. md. 85). İşleten çoğu zaman aracın ruhsat sahibidir. Aracı kullanan sürücü kusurluysa o da sorumludur.
Her araç için yaptırılması zorunlu olan trafik sigortası (zorunlu mali sorumluluk sigortası) bu zararları poliçedeki limitlere kadar karşılar (2918 s.K. md. 91).
Hangi zararları isteyebilirsin?
- Araç hasarı: Aracının onarım bedeli.
- Değer kaybı: Kaza nedeniyle aracının piyasa değerinde oluşan düşüş.
- Geçici iş göremezlik: Tedavi süresince çalışamadığın için kaybettiğin gelir.
- Sürekli iş göremezlik (maluliyet): Kaza nedeniyle kalıcı bir sakatlık oluştuysa çalışma gücündeki kayıp.
- Destekten yoksun kalma: Kazada ölen kişi sana bakıyorsa, onun desteğinden yoksun kalmanın karşılığı.
- Bakıcı gideri, cenaze gideri gibi diğer masraflar.
- Manevi tazminat: Yaşadığın acı ve üzüntünün karşılığı.
Tedavi giderleri kural olarak SGK tarafından karşılanır. Manevi tazminat ise trafik sigortasının kapsamında değildir. Manevi tazminatı sigortadan değil, kusurlu sürücüden ve araç işleteninden istersin.
1. Kaza yerinde delilleri topla
- Yaralanan varsa hemen 112'yi ara.
- Yalnızca maddi hasar varsa ve taraflar anlaşıyorsa kaza tespit tutanağını birlikte doldur. Anlaşamazsanız ya da yaralanan varsa polis veya jandarmayı çağır.
- Araçların konumunu, plakaları, hasarları ve yolu farklı açılardan fotoğrafla.
- Karşı tarafın ehliyet, ruhsat ve sigorta poliçesi bilgilerini al.
- Tanıkların adlarını ve telefon numaralarını not et.
- Çevrede kamera varsa yerini not et. Görüntüler kısa sürede silinebilir.
2. Tedavi belgelerini sakla
Hastaneye gittiğin ilk günden itibaren bütün raporları, epikrizleri, reçeteleri ve fatura ya da makbuzları sakla. Maluliyet tazminatı için kalıcı bir sakatlık olup olmadığı yetkili hastanelerden alınan raporlarla belirlenir. Tedavin bitmeden kesin bir anlaşma yapma.
3. Önce sigorta şirketine yazılı başvur
Karşı tarafın trafik sigortasına karşı dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı olarak başvurman zorunludur (2918 s.K. md. 97). Başvurunda zararını gösteren belgeleri ekle: kaza tutanağı, fotoğraflar, ekspertiz ya da onarım faturası, tedavi belgeleri, gelir belgelerin.
Sigorta şirketi on beş gün içinde cevap vermezse ya da verdiği teklifi yetersiz bulursan şu yollardan birine gidebilirsin:
- Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurmak. Bu yol genellikle mahkemeden daha hızlı sonuçlanır.
- Mahkemede dava açmak.
Sigorta şirketinin teklif ettiği tutarı kabul edip "ibraname" imzalamadan önce iyi düşün. İmzaladığın belgede başka bir hakkının kalmadığı yazıyorsa sonradan fark talep etmen zorlaşabilir.
4. Karşı araç sigortasızsa ya da kaçtıysa
Kazaya neden olan aracın trafik sigortası yoksa ya da araç bulunamıyorsa yaralanma ve ölüm zararları için Güvence Hesabı'na başvurabilirsin. Bu durumda da kaza tutanağı ve tedavi belgeleri büyük önem taşır.
5. Kusur oranı tazminatı belirler
Tazminat tutarı, kazadaki kusur oranına göre belirlenir. Kazada sen de kısmen kusurluysan alacağın tazminat bu oranda azalır. Kaza tutanağındaki kusur değerlendirmesine katılmıyorsan, dava veya tahkim sürecinde bilirkişi incelemesi isteyebilirsin.
6. Süreleri kaçırma
Trafik kazasından doğan tazminat taleplerinde zamanaşımı, zararı ve sorumluyu öğrendiğin tarihten itibaren iki yıl, her durumda kaza tarihinden itibaren on yıldır (2918 s.K. md. 109). Kaza aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa, örneğin biri yaralandıysa, ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı süresi uygulanabilir. Yine de beklemek delillerin kaybolmasına yol açar.
Kısaca yapılacaklar
- Kaza yerinde tutanak tut, fotoğraf çek, tanıkları not et.
- Bütün tedavi belgelerini ve masraf makbuzlarını sakla.
- Önce karşı tarafın sigorta şirketine yazılı başvur.
- Cevap gelmezse ya da teklif yetersizse Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya mahkemeye git.
- Manevi tazminatı sürücü ve araç işleteninden iste.
- İki yıllık zamanaşımı süresini unutma.
En çok sorulan sorular
Trafik kazasında hangi zararları isteyebilirim?
Araç hasarı, değer kaybı, geçici ve sürekli iş göremezlik, destekten yoksun kalma, bakıcı ve cenaze giderleri ile manevi tazminat.
Manevi tazminatı sigortadan isteyebilir miyim?
Hayır. Manevi tazminat trafik sigortasının kapsamında değildir; kusurlu sürücüden ve araç sahibinden istenir.
Dava açmadan önce ne yapmalıyım?
Karşı tarafın trafik sigortasına yazılı başvurman zorunludur.
Sigorta cevap vermezse ne kadar beklemeliyim?
On beş gün; bu sürede cevap gelmezse ya da teklif yetersizse Sigorta Tahkim Komisyonu'na ya da mahkemeye başvurabilirsin.
Kaza yerinde neler yapmalıyım?
Yaralı varsa 112'yi ara, fotoğraf çek, karşı tarafın ehliyet ve sigorta bilgilerini al ve tanıkları not et.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.