Tüketici Davasından Önce Arabuluculuk: Ücreti Kim Öder, Harç Var mı?
Aldığın arabanın motoru birkaç ay içinde arıza verdi, satıcı hiçbir talebini kabul etmiyor. Uyuşmazlığın tutarı tüketici hakem heyetinin sınırını aşıyor, bu yüzden tüketici mahkemesinde dava açmaya karar verdin. Adliyede sana "Önce arabulucuya gitmeniz gerekiyor" dediler. "Tüketici davalarında arabuluculuk zorunlu mu? Ücretini kim ödüyor? Dava açınca harç ödeyecek miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'daki tüketici arabuluculuğu ve tüketici davası kurallarını anlatıyoruz.
Tüketici uyuşmazlıklarında hangi yol?
Tüketici uyuşmazlıklarında başvuracağın yer uyuşmazlığın tutarına göre değişir:
- Belirli bir parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetine başvurulur. Bu sınır her yıl yeniden belirlenir.
- Bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için tüketici mahkemesinde dava açılır. Ancak dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Hakem heyeti başvurusu için Hakkını Sor'daki tüketici hakem heyetine başvuru usulü rehberine bakabilirsin.
Arabuluculuk dava şartıdır
Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmuş olmak dava şartıdır. Arabulucuya gitmeden açtığın dava usulden reddedilir.
Şu durumlarda arabulucuya başvurma zorunluluğu yoktur:
- Tüketici hakem heyetinin görev alanına giren uyuşmazlıklar
- Tüketici hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar
- Bakanlığın, tüketici örgütlerinin veya kamu kurumlarının genel olarak tüketicileri ilgilendiren konularda açtığı davalar
- Seri malın ayıplı olduğunun tespiti ve toplatılmasına ilişkin davalar
- Taşınmazın aynından doğan tüketici uyuşmazlıkları, örneğin satın aldığın dairenin tapusunun adına tescili davası
Arabuluculuk ücretini kim öder?
Tüketici arabuluculuğunda ücret konusunda tüketiciyi koruyan özel bir kural vardır:
- Karşı tarafa ulaşılamazsa, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamazsa veya taraflar anlaşsa da anlaşmasa da, senin ödemen gereken arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
- Bu durumda karşılanan ücret, tarifedeki iki saatlik ücret tutarını geçemez.
- Arabuluculuk sonrası açtığın dava senin lehine sonuçlanırsa, bu ücret karşı taraftan tahsil edilir.
Ayrıca genel arabuluculuk kurallarında ilk toplantıya katılmayan tarafa yargılama giderleri yönünden getirilen yaptırım, tüketici aleyhine uygulanmaz.
Tüketici davası harçtan muaftır
Tüketicilerin tüketici mahkemelerinde açtığı davalar Harçlar Kanunu'nda düzenlenen harçlardan muaftır. Yani dava açarken başvurma harcı veya peşin harç ödemezsin. Bilirkişi ve tanık gibi diğer yargılama giderleri ise ayrıca ortaya çıkabilir.
Davayı nerede açarsın?
Tüketici davalarını kendi yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açabilirsin. Ayrıntılar için Hakkını Sor'daki tüketici mahkemelerinde yetkili mahkeme rehberine bakabilirsin.
Diğer zorunlu arabuluculuk alanları için Hakkını Sor'daki hangi davalarda arabuluculuk zorunludur rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Uyuşmazlığın tutarının hakem heyeti sınırının altında mı üstünde mi olduğunu kontrol et.
- Sınırın üzerindeyse adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvur.
- Fatura, sözleşme, yazışma ve fotoğraf gibi belgelerini hazırla.
- Arabuluculukta anlaşma olursa tutanağı imzala; anlaşma belgesi ilam niteliğinde olabilir.
- Anlaşma olmazsa son tutanakla birlikte tüketici mahkemesinde dava aç.
- Dava açarken harç ödemeyeceğini bil.
Dayanak mevzuat
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 73: Tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda tüketici mahkemeleri görevlidir; tüketicilerin açtığı davalar harçtan muaftır; davalar tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.
- 6502 sayılı Kanun m. 73/A: Tüketici mahkemelerindeki uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; hakem heyeti görevindeki uyuşmazlıklar, hakem heyeti kararlarına itirazlar, m. 73/6 ve m. 74 davaları ile taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar istisnadır; ilk toplantıya katılmama yaptırımı tüketici aleyhine uygulanmaz; tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücreti iki saatlik tutarı geçmemek üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır ve dava tüketici lehine sonuçlanırsa davalıdan tahsil edilir.
En çok sorulan sorular
Tüketici davası açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Evet. Tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
Hakem heyetine başvururken de arabulucuya gitmem gerekir mi?
Hayır. Hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunluluğu yoktur.
Arabuluculuk ücretini ben mi öderim?
Senin ödemen gereken ücret, iki saatlik tutarı geçmemek üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
Tüketici davasında harç öder miyim?
Hayır. Tüketicilerin tüketici mahkemelerinde açtığı davalar harçtan muaftır.
Tapu davası için de arabulucuya gitmem gerekir mi?
Hayır. Taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartı değildir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.