Türk Vatandaşlığı Nasıl Alınır? Evlilik, İkamet ve İstisnai Yolla Vatandaşlık
Bir Türk vatandaşıyla evlisin ya da yıllardır Türkiye'de yaşıyorsun ve artık Türk vatandaşı olmak istiyorsun. "Evlenince vatandaşlık hemen verilir mi, kaç yıl beklemem gerekir, hangi belgeler lazım?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde yabancıların Türk vatandaşlığını hangi yollarla kazanabileceğini ve şartlarını anlatıyoruz.
Türk vatandaşlığı hangi yollarla kazanılır?
Türk vatandaşlığı iki şekilde kazanılır:
- Doğumla: Türk vatandaşı anne veya babadan doğan çocuk, doğumla Türk vatandaşı olur.
- Sonradan: Yabancılar, kanundaki şartları taşırlarsa yetkili makam kararıyla, evlat edinilme yoluyla ya da seçme hakkıyla Türk vatandaşlığını sonradan kazanabilir.
Bu rehberde, yabancıların en çok başvurduğu yolları ele alıyoruz.
Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı
Evlenmek hemen vatandaşlık kazandırmaz
Kanuna göre bir Türk vatandaşıyla evlenmek doğrudan Türk vatandaşlığı kazandırmaz. Ancak bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldır evli olan ve evliliği devam eden yabancılar vatandaşlık için başvurabilir.
Şartlar
Evlilik yoluyla başvuran yabancılarda şu şartlar aranır:
- Aile birliği içinde yaşamak,
- Evlilik birliğiyle bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmamak,
- Milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bir durumunun olmaması.
Görünüşte evlilik
Yalnızca vatandaşlık almak amacıyla yapılan görünüşte evliliklerde başvuru reddedilir. Başvuru sürecinde yetkililer, eşlerin gerçekten birlikte yaşayıp yaşamadığını araştırabilir.
Eş başvurudan sonra vefat ederse
Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümü nedeniyle evlilik sona ererse, aile birliği içinde yaşama şartı aranmaz.
Evlilik iptal edilirse
Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanan yabancı, evliliğin butlanına (geçersizliğine) karar verilse bile, evlenirken iyi niyetliyse vatandaşlığını korur.
İkamet yoluyla (genel yolla) Türk vatandaşlığı
Türkiye'de uzun süredir yaşayan yabancılar da vatandaşlık için başvurabilir. Bu yolda şu şartlar aranır:
- Kendi ülkesinin kanununa göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak,
- Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye'de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olmak,
- Türkiye'ye yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla göstermek,
- Genel sağlık bakımından tehlike oluşturan bir hastalığı bulunmamak,
- İyi ahlak sahibi olmak,
- Yeterli düzeyde Türkçe konuşabilmek,
- Türkiye'de kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimini sağlayacak geliri veya mesleği olmak,
- Milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bir durumunun olmaması.
Kesintisiz ikamet ne demek?
Beş yıllık sürenin kesintisiz olması gerekir. Yurt dışında geçirilen sürelerin hangi ölçüde kesinti sayılacağı yönetmelikle belirlenir. Başvurmadan önce yurt dışında kaldığın süreleri kontrol etmelisin.
İstisnai yolla Türk vatandaşlığı
Milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bir durumu bulunmamak şartıyla, Cumhurbaşkanı kararıyla şu kişiler de Türk vatandaşlığını kazanabilir:
- Türkiye'ye sanayi tesisi getiren ya da bilim, teknoloji, ekonomi, spor, kültür, sanat gibi alanlarda olağanüstü hizmet veren veya vereceği düşünülen kişiler,
- Yatırım yoluyla ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahipleri ve bunların eşleri ile ergin olmayan veya bağımlı çocukları,
- Vatandaşlığa alınması zorunlu görülen kişiler,
- Göçmen olarak kabul edilen kişiler.
Yatırım yoluyla vatandaşlık
Yatırım yoluyla vatandaşlıkta gereken yatırım tutarları ve türleri (taşınmaz alımı, banka mevduatı gibi) yönetmelikle belirlenir ve zaman zaman değişir. Bu yola başvurmadan önce güncel tutarları ve şartları mutlaka kontrol etmelisin.
Evlat edinme yoluyla Türk vatandaşlığı
Bir Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ergin olmayan çocuk, milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bir durumu yoksa, evlat edinme kararı tarihinden itibaren Türk vatandaşlığını kazanabilir.
Başvuru nasıl yapılır?
Nereye başvurulur?
Türkiye'de yaşıyorsan bulunduğun ildeki valiliğe (İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü), yurt dışındaysan Türk konsolosluğuna başvurursun.
İnceleme süreci
Genel yolla ve evlilik yoluyla yapılan başvurularda, başvuranın şartları taşıyıp taşımadığı illerde kurulan vatandaşlık başvuru inceleme komisyonu tarafından incelenir. Şartları taşıyanlar için vatandaşlık dosyası hazırlanır ve İçişleri Bakanlığı'na gönderilir. Bakanlık inceleme ve araştırma yapar; durumu uygun bulunanlar Bakanlık kararıyla Türk vatandaşlığını kazanır, uygun bulunmayanların başvurusu reddedilir.
Başvurun reddedilirse
Ret kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Hangi yoldan başvuracağını belirle: evlilik, ikamet ya da istisnai yol.
- Evlilik yoluyla başvuracaksan en az üç yıllık evlilik süresinin dolmasını bekle.
- İkamet yoluyla başvuracaksan kesintisiz beş yıllık ikamet süreni hesapla.
- Gelir, sağlık, adli sicil ve Türkçe bilgisi gibi şartları belgelemeye hazırlan.
- Başvurunu valiliğe ya da konsolosluğa yap.
- Ret kararı alırsan altmış gün içinde idare mahkemesine başvur.
Dayanak mevzuat
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 11: Genel yolla vatandaşlık için erginlik, başvurudan geriye doğru kesintisiz beş yıl ikamet, yerleşme niyeti, sağlık, iyi ahlak, yeterli Türkçe, geçim imkânı ve milli güvenlik açısından engel bulunmaması şartları aranır.
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 12: Olağanüstü hizmet verenler, yatırım yoluyla ikamet izni alanlar ve Turkuaz Kart sahipleri, vatandaşlığa alınması zorunlu görülenler ve göçmenler Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlık kazanabilir.
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 16: Türk vatandaşıyla evlenmek doğrudan vatandaşlık kazandırmaz; en az üç yıldır evli olup evliliği devam eden yabancılar aile birliği içinde yaşama ve diğer şartlarla başvurabilir.
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 17: Türk vatandaşınca evlat edinilen ergin olmayan kişi karar tarihinden itibaren vatandaşlık kazanabilir.
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 18-19: Genel yolla ve evlilikle yapılan başvurular il komisyonlarınca incelenir; Bakanlık uygun bulduğu başvuruları kabul eder, diğerlerini reddeder.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7: İdare mahkemelerinde dava açma süresi, kural olarak tebliğden itibaren altmış gündür.
En çok sorulan sorular
Türk vatandaşıyla evlenince hemen vatandaş olur muyum?
Hayır. Evlenmek doğrudan vatandaşlık kazandırmaz. En az üç yıldır evli olman, evliliğinin devam etmesi ve aile birliği içinde yaşaman gerekir.
Boşanırsam vatandaşlığım gider mi?
Evlilik yoluyla vatandaşlığı kazandıktan sonra boşanmak, kural olarak vatandaşlığını kaybettirmez. Ancak vatandaşlığın görünüşte evlilikle ya da yanlış beyanla kazanıldığı anlaşılırsa vatandaşlık iptal edilebilir.
İkamet yoluyla vatandaşlık için kaç yıl beklemem gerekir?
Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye'de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olman gerekir. Diğer şartları da taşıman şarttır.
Türkçe bilmem şart mı?
Genel yolla (ikamet yoluyla) başvuruda yeterli düzeyde Türkçe konuşabilmek şartı vardır. Evlilik yoluyla başvuruda kanunda ayrıca Türkçe şartı sayılmamıştır.
Türk vatandaşlığına geçince eski vatandaşlığımı bırakmam gerekir mi?
Türk hukuku çifte vatandaşlığa genel olarak izin verir. Ancak kendi ülkenin kanunları çifte vatandaşlığa izin vermeyebilir. Bu yüzden kendi ülkenin kurallarını da kontrol etmelisin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.