Tutuklanan veya Gözaltına Alınan İşçi İşten Çıkarılabilir mi?
Bir yakının gözaltına alındı ya da tutuklandı ve işe gidemiyor. Belki de bu durumu sen yaşadın ve serbest kaldıktan sonra işyerine döndüğünde "Sözleşmen feshedildi" dendi. "Tutuklanan işçi işten çıkarılabilir mi, işveren ne kadar beklemek zorunda, kıdem tazminatı alınır mı?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde gözaltı ve tutukluluk nedeniyle işe gelemeyen işçinin haklarını anlatıyoruz.
İşveren hemen işten çıkaramaz
Kanun, işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde işverene derhal fesih hakkı tanır. Ancak bunun bir şartı vardır: İşçinin devamsızlığının, kanundaki ihbar yani bildirim süresini aşması gerekir.
Bildirim süreleri işçinin kıdemine göre şöyledir:
- Altı aydan az çalışan işçi için iki hafta
- Altı aydan bir buçuk yıla kadar çalışan işçi için dört hafta
- Bir buçuk yıldan üç yıla kadar çalışan işçi için altı hafta
- Üç yıldan fazla çalışan işçi için sekiz hafta
Örneğin işyerinde dört yıldır çalışıyorsan, tutukluluğun nedeniyle işe gelemediğin süre sekiz haftayı aşmadıkça işveren sırf bu nedenle iş sözleşmeni derhal feshedemez.
Bu süre içinde ne olur?
Bildirim süresi dolana kadar iş sözleşmen devam eder ama çalışmadığın için bu süre için ücret ödenmez. Serbest kalıp bu süre içinde işe dönersen çalışmaya devam edebilirsin.
Gözaltı birkaç gün sürdüyse ve bildirim süresini aşmadıysa, işverenin bu devamsızlığı gerekçe göstererek seni işten çıkarması kanundaki derhal fesih şartını karşılamaz.
Süre aşılırsa ne olur?
Devamsızlığın bildirim süresini aşarsa işveren iş sözleşmeni bildirim süresi beklemeden ve ihbar tazminatı ödemeden feshedebilir.
Ancak bu fesih, kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz. Kanun, kıdem tazminatına engel olan fesih sebeplerini ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar olarak ayrıca saymıştır. Gözaltı veya tutukluluk nedeniyle yapılan fesih bunlardan farklı bir bentte düzenlenmiştir. Bu yüzden en az bir yıl çalışmışsan, bu şekilde işten çıkarılsan bile kıdem tazminatı isteyebilirsin.
Kıdem tazminatının hesaplanmasını Hakkını Sor'daki kıdem ve ihbar tazminatı rehberinde bulabilirsin.
Suç işyeriyle ilgiliyse
Gözaltı veya tutuklamaya konu olay işyeriyle ilgiliyse, örneğin işyerinde hırsızlık, işverene hakaret ya da iş arkadaşına saldırı iddiası varsa, işveren feshi bu davranışlara dayandırabilir. Bu durumda ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan fesih söz konusu olur ve kıdem tazminatı hakkın tehlikeye girebilir.
Bu tür feshin işçinin gerçekten o davranışı yaptığının ispatına bağlı olduğunu unutma. Sadece suçlama yapılmış olması tek başına yeterli değildir.
Feshe itiraz edebilirsin
İşverenin feshi kanundaki şartlara uymuyorsa, örneğin bildirim süresi dolmadan işten çıkarıldıysan, bu feshe itiraz edebilirsin:
- İş güvencesi kapsamındaysan fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade isteyebilirsin.
- İş güvencesi kapsamında değilsen kıdem ve ihbar tazminatı isteyebilirsin.
İşe iade şartlarını Hakkını Sor'daki işe iade davası rehberinde bulabilirsin.
Beraat edersen
Tutuklandıktan sonra beraat etmen ya da hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi, işverenin kanuna uygun şekilde yaptığı feshi kendiliğinden geçersiz hale getirmez. Ancak haksız yere tutuklandıysan devletten tazminat isteyebilirsin. Bunun için Hakkını Sor'daki haksız gözaltı ve tutuklama tazminatı rehberine bakabilirsin.
Yakının tutuklandıysa
Tutuklanan kişinin yakını olarak:
- İşverene durumu mümkün olan en kısa sürede bildir.
- Tutukluluğu gösteren belgeyi, örneğin tutuklama kararını, işverene ulaştır.
- Bu bildirimleri yazılı yap ve bir örneğini sakla.
İşverene haber verilmemesi, işçinin mazeretsiz devamsızlık yaptığı iddiasına yol açabilir.
Kısaca yapılacaklar
- Gözaltı veya tutukluluk nedeniyle devamsızlık bildirim süresini aşmadıkça işveren derhal fesih yapamaz.
- Bildirim süresi kıdeme göre iki ila sekiz haftadır.
- Süre aşılırsa işveren ihbar tazminatı ödemeden feshedebilir.
- Bu fesih kıdem tazminatına engel değildir.
- Suç işyeriyle ilgiliyse kıdem tazminatı hakkın etkilenebilir.
- Haksız fesihte bir ay içinde arabulucuya başvur.
Dayanak mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 25/IV: İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde devamsızlığın 17 nci maddedeki bildirim süresini aşması, işverene iş sözleşmesini derhal feshetme hakkı verir.
- 4857 sayılı Kanun m. 17: Bildirim süreleri işi altı aydan az sürmüş işçi için iki, altı aydan bir buçuk yıla kadar dört, bir buçuk yıldan üç yıla kadar altı, üç yıldan fazla sürmüş işçi için sekiz haftadır.
- 1475 sayılı İş Kanunu m. 14/1: Kıdem tazminatı, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık sebepleri (bugün 4857 sayılı Kanun m. 25/II) dışında yaptığı fesihlerde ödenir.
En çok sorulan sorular
Tutuklanan işçi hemen işten çıkarılabilir mi?
Hayır. İşveren derhal fesih için, devamsızlığın kıdeme göre iki ila sekiz hafta olan bildirim süresini aşmasını beklemek zorundadır.
Tutuklandığım için işten çıkarıldım, kıdem tazminatı alabilir miyim?
Evet. Tutukluluk nedeniyle yapılan fesih kıdem tazminatına engel değildir. En az bir yıl çalışmışsan kıdem tazminatı isteyebilirsin.
Tutuklandığım için çıkarıldım, ihbar tazminatı alır mıyım?
Devamsızlığın bildirim süresini aştıysa işveren ihbar tazminatı ödemeden fesih yapabilir. Süre aşılmadan çıkarıldıysan ihbar tazminatı isteyebilirsin.
Gözaltında kaldığım günlerin maaşı ödenir mi?
Çalışmadığın günler için ücret ödenmez. Ancak bu devamsızlık bildirim süresini aşmadıkça tek başına derhal fesih sebebi değildir.
Beraat ettim, işime geri dönebilir miyim?
Beraat, işverenin kanuna uygun yaptığı feshi kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Fesih kanuna aykırıysa işe iade için arabulucuya başvurabilirsin; haksız tutuklama için ayrıca tazminat isteyebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.