Vakıf Nasıl Kurulur? Dernekten Farkı Nedir?
Köyündeki öğrencilere burs vermek, bir hastaneye destek olmak ya da ailenin adını yaşatmak için malvarlığının bir kısmını kalıcı bir amaca ayırmak istiyorsun. "Vakıf nasıl kurulur, dernekten farkı ne, vasiyetle vakıf kurulabilir mi?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde vakıf kurmanın şartlarını ve kuruluş sürecini anlatıyoruz.
Vakıf nedir?
Kanuna göre vakıflar; gerçek ya da tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemesiyle oluşan, tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır.
Dernekten farkı
Dernek bir kişi topluluğudur ve en az yedi kişiyle kurulur. Vakıf ise bir mal topluluğudur; tek bir kişi de malvarlığını bir amaca ayırarak vakıf kurabilir. Dernekte üyeler ön plandadır, vakıfta ise amaca ayrılan mal ve haklar.
Neler vakfedilebilir?
Bir malvarlığının bütünü ya da gerçekleşmiş veya gerçekleşeceği anlaşılan her türlü gelir ya da ekonomik değeri olan haklar vakfedilebilir. Örneğin para, taşınmaz, hisse senedi ya da kira geliri vakfa ayrılabilir.
Yeterli mal şartı
Vakfa ayrılan mal ve hakların, vakfın amacını gerçekleştirmeye yeterli olması gerekir. Uygulamada Vakıflar Genel Müdürlüğü, yeni kurulacak vakıflar için asgari bir malvarlığı tutarı belirler. Güncel tutarı Vakıflar Genel Müdürlüğü'nden öğrenmelisin.
Hangi amaçlarla vakıf kurulamaz?
Cumhuriyetin Anayasa ile belirlenen niteliklerine ve Anayasanın temel ilkelerine, hukuka, ahlaka, milli birliğe ve milli menfaatlere aykırı amaçlarla ya da belli bir ırk veya cemaat mensuplarını desteklemek amacıyla vakıf kurulamaz.
Vakıf nasıl kurulur?
Resmi senet ya da vasiyet
Vakıf kurma iradesi, resmi senetle ya da vasiyetname gibi ölüme bağlı bir tasarrufla açıklanır. Resmi senet noterde düzenlenir. Vakıf kurma işleminin bir temsilci aracılığıyla yapılabilmesi için, temsil yetkisinin noterde düzenlenmiş bir belgeyle verilmesi ve bu belgede vakfın amacı ile ayrılacak mal ve hakların belirtilmesi gerekir.
Vakıf senedi
Vakıf senedinde şunlar gösterilir:
- Vakfın adı,
- Vakfın amacı,
- Bu amaca ayrılan mal ve haklar,
- Vakfın örgütlenme ve yönetim şekli,
- Vakfın yerleşim yeri.
Vakfın amacı ve ayrılan mal ve haklar yeterince belirlenmişse, diğer eksiklikler başvurunun reddini gerektirmez. Bu eksiklikler mahkemece tamamlattırılabilir.
Yönetim organı
Her vakfın bir yönetim organının bulunması zorunludur. Vakfeden, vakıf senedinde gerekli gördüğü başka organları da gösterebilir.
Mahkemeye başvuru
Vakfın tüzel kişilik kazanması için mahkemeye başvurulur. Başvuru:
- Resmi senet düzenlenmişse vakfeden tarafından,
- Vakıf vasiyetnameyle kurulmuşsa ilgililerin ya da vasiyetnameyi açan sulh hakiminin bildirimi üzerine veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kendiliğinden
yapılır. Başvurulan mahkeme, mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri kendiliğinden alır.
Tescil
Vakıf, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil edilmesiyle tüzel kişilik kazanır. Ayrıca Vakıflar Genel Müdürlüğü'nde tutulan merkezi sicile de kaydedilir.
Karara itiraz
Mahkemenin verdiği karar, tebliğden itibaren bir ay içinde başvuran ya da Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından temyiz edilebilir. Vakfın kurulmasını engelleyen sebepler varsa, Vakıflar Genel Müdürlüğü ya da ilgililer iptal davası açabilir.
Kısaca yapılacaklar
- Vakfın amacını ve bu amaca ayıracağın mal ve hakları belirle.
- Vakıflar Genel Müdürlüğü'nden güncel asgari malvarlığı tutarını öğren.
- Vakfın adını, amacını, mallarını, yönetim şeklini ve merkezini içeren vakıf senedini hazırla.
- Vakıf senedini noterde resmi senet olarak düzenlet.
- Yerleşim yeri mahkemesine tescil için başvur.
- Vasiyetle vakıf kurmak istiyorsan bunu vasiyetnamende açıkça belirt.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 101: Vakıf, yeterli mal ve hakların belirli ve sürekli bir amaca özgülenmesiyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluğudur; Anayasa ilkelerine, hukuka, ahlaka, milli birliğe aykırı veya belli bir ırk ya da cemaati destekleme amaçlı vakıf kurulamaz.
- 4721 sayılı Kanun m. 102: Vakıf kurma iradesi resmi senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanır; vakıf yerleşim yeri mahkemesindeki sicile tescille tüzel kişilik kazanır; temsilcinin yetkisi noter belgesiyle verilmelidir.
- 4721 sayılı Kanun m. 103: Mahkeme kararı tebliğden itibaren bir ay içinde temyiz edilebilir; kuruluşu engelleyen sebeplerde iptal davası açılabilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 104: Vakıf yerleşim yeri mahkemesindeki sicile tescil edilir ve Vakıflar Genel Müdürlüğü merkezi siciline kaydolunur.
- 4721 sayılı Kanun m. 106-107: Vakıf senedinde ad, amaç, mal ve haklar, yönetim şekli ve yerleşim yeri gösterilir; amaç ve mallar belirliyse diğer eksiklikler tamamlattırılabilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 109: Vakfın bir yönetim organının bulunması zorunludur.
En çok sorulan sorular
Vakıf kurmak için kaç kişi gerekir?
Vakıf bir mal topluluğu olduğundan tek bir kişi de malvarlığını bir amaca ayırarak vakıf kurabilir. En az yedi kişi şartı dernekler içindir.
Vakıf kurmak için ne kadar para gerekir?
Kanun, vakfa ayrılan mal ve hakların amacı gerçekleştirmeye yeterli olmasını şart koşar. Uygulamada Vakıflar Genel Müdürlüğü asgari bir tutar belirler. Güncel tutarı bu kurumdan öğrenmelisin.
Vasiyetle vakıf kurulabilir mi?
Evet. Vakıf kurma iradesi vasiyetname gibi ölüme bağlı bir tasarrufla da açıklanabilir. Bu durumda mahkemeye başvuru ilgililerin ya da vasiyetnameyi açan sulh hakiminin bildirimi üzerine veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yapılır.
Vakıf ne zaman tüzel kişilik kazanır?
Vakıf, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil edilmesiyle tüzel kişilik kazanır.
Vakıf senedinde neler yazmalı?
Vakıf senedinde vakfın adı, amacı, bu amaca ayrılan mal ve haklar, örgütlenme ve yönetim şekli ile yerleşim yeri gösterilmelidir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.