Vasi Atamadan Yaşlı Annemi Nasıl Korurum? Yasal Danışman Atanması
Yaşlı annen kendi işlerini büyük ölçüde görebiliyor, ama son zamanlarda tanımadığı kişilere kefil olmaya, evini ucuza satmaya ikna ediliyor. Ona tamamen vasi atanmasını istemiyorsun, çünkü günlük hayatını kendisi yürütebiliyor. "Vasi atamadan, yalnızca önemli işlerde onu koruyacak bir yol yok mu?" diye düşünüyorsun. Var: yasal danışmanlık. Bu rehberde Medeni Kanundaki yasal danışman atanmasını anlatıyoruz.
Yasal danışmanlık nedir?
Bazen bir kişinin kısıtlanması, yani ona vasi atanması için yeterli sebep yoktur. Ama korunması için bazı işlerde fiil ehliyetinin sınırlanması gerekir. Bu durumda ergin kişiye bir yasal danışman atanır.
Yasal danışmanlık, vesayetten daha hafif bir koruma yoludur:
- Kişi günlük hayatını ve çoğu işlemini kendisi yapmaya devam eder.
- Yalnızca kanunda sayılan önemli işlerde yasal danışmanın görüşü alınmalıdır.
Tam koruma gerektiren durumlarda ise vasi atanır. Bu konuyu Hakkını Sor'daki vasi atanması rehberinde bulabilirsin.
Hangi işlerde danışmanın görüşü gerekir?
Yasal danışman atanan kişi şu işlerde danışmanının görüşünü almalıdır:
- Dava açma ve sulh olma
- Taşınmaz alma, satma, rehin verme ve taşınmaz üzerinde başka bir ayni hak kurma
- Kıymetli evrak alma, satma ve rehin verme
- Olağan yönetim sınırlarını aşan yapı işleri
- Ödünç verme ve alma
- Ana parayı alma
- Bağışlama
- Kambiyo taahhüdü altına girme, yani çek veya senet imzalama
- Kefil olma
Bu liste dışında kalan işleri kişi kendisi serbestçe yapabilir. Örneğin market alışverişi, kira ödemesi veya günlük harcamalar için danışmana gerek yoktur.
Malvarlığının yönetimi de alınabilir
Aynı koşullar varsa mahkeme, kişinin malvarlığını yönetme yetkisini de kaldırabilir. Ancak bu durumda bile kişi, gelirleri üzerinde dilediği gibi tasarruf etme hakkını korur.
Örneğin emekli maaşını kişi kendisi harcayabilir, ama evinin ve birikimlerinin yönetimi başkasına bırakılabilir.
Kimler için uygundur?
Yasal danışmanlık genellikle şu durumlarda gündeme gelir:
- Yaşlılık nedeniyle kolayca etkilenebilen ve kandırılabilen kişiler
- Hafif düzeyde zihinsel güçlüğü olan ama günlük hayatını sürdürebilen kişiler
- Kötü niyetli kişilerin baskısına açık olan ve önemli işlemlerde korunmaya ihtiyacı olan kişiler
Her somut olayda mahkeme, kişinin durumunu değerlendirerek en uygun koruma yolunu seçer.
Nereye başvurulur?
Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir. Yasal danışman atanması için kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine başvurulur.
Başvuruda şunları sunabilirsin:
- Kişinin sağlık durumunu gösteren raporlar
- Yapılan veya yapılmak istenen zararlı işlemlere ilişkin belgeler, örneğin kefalet sözleşmeleri, satış teklifleri
- Tanık bilgileri
Mahkeme kişiyi dinler, gerekirse sağlık kurulu raporu ister ve yasal danışmanlığın gerekli olup olmadığına karar verir.
Kısaca yapılacaklar
- Yakınının hangi işlerde korunmaya ihtiyacı olduğunu belirle.
- Kandırıldığı veya baskı altında kaldığı işlemleri belgele.
- Sağlık durumunu gösteren raporları topla.
- Yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yasal danışman atanması için başvur.
- Yakının tam korumaya ihtiyaç duyuyorsa vasi atanmasını değerlendir.
- Yasal danışman atandıysa, sayılan önemli işlerde danışmanın görüşünün alındığından emin ol.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 397: Kamu vesayeti vesayet daireleri tarafından yürütülür; vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir.
- 4721 sayılı Kanun m. 429: Kısıtlanması için yeterli sebep olmayan ama korunması için fiil ehliyetinin sınırlanması gereken ergine; dava açma ve sulh, taşınmaz alım satımı ve rehni, kıymetli evrak, olağanüstü yapı işleri, ödünç, ana parayı alma, bağışlama, kambiyo taahhüdü ve kefalet işlerinde görüşü alınmak üzere yasal danışman atanır; aynı koşullarda gelirler üzerindeki tasarruf hakkı saklı kalarak malvarlığını yönetme yetkisi kaldırılabilir.
En çok sorulan sorular
Yasal danışman ile vasi arasındaki fark nedir?
Vasi atanan kişi kısıtlanır ve işlemlerinin çoğunu vasisi aracılığıyla yapar. Yasal danışman atanan kişi ise yalnızca kanunda sayılan önemli işlerde danışmanının görüşünü almak zorundadır.
Yasal danışman atanan kişi evini satabilir mi?
Taşınmaz satışı, danışmanın görüşünün alınması gereken işlerdendir. Danışmanın görüşü olmadan satış yapamaz.
Yasal danışman atanan kişi maaşını kendisi harcayabilir mi?
Evet. Malvarlığının yönetimi kaldırılsa bile, kişi gelirleri üzerinde dilediği gibi tasarruf etme hakkını korur.
Yasal danışman atanması için nereye başvurulur?
Kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine başvurulur.
Yasal danışman atanan kişi kefil olabilir mi?
Kefil olmak danışmanın görüşünün alınması gereken işlerdendir. Danışmanın görüşü olmadan kefil olamaz.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.