Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi Kimdir? Yetkileri Nelerdir, Nasıl Görevden Alınır?
Baban vasiyetnamesinde, mirasın paylaşılması işini güvendiği bir avukata veya akrabana bırakmış. Ya da sen vasiyetnamede "vasiyeti yerine getirme görevlisi" olarak atandığını öğrendin ve ne yapman gerektiğini bilmiyorsun. Belki de atanan kişi terekeyi kötü yönetiyor, mirasçılara bilgi vermiyor. "Bu kişinin yetkileri neler? Görevini kötüye kullanırsa ne yapılır?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Medeni Kanundaki vasiyeti yerine getirme görevlisini anlatıyoruz.
Vasiyeti yerine getirme görevlisi kimdir?
Mirasbırakan, vasiyetnameyle bir veya birden fazla vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilir. Bu kişinin görevi, mirasbırakanın son arzularının gerçekleşmesini sağlamaktır.
- Görevli, göreve başladığı sırada fiil ehliyetine sahip olmalıdır; yani ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmalı, kısıtlı olmamalıdır.
- Mirasçılardan biri, bir avukat veya mirasbırakanın güvendiği başka biri olabilir.
- Görevli, hizmetinin karşılığında uygun bir ücret isteyebilir.
Görev nasıl kabul edilir?
Görev, sulh hakimi tarafından atanan kişiye bildirilir.
- Görevli, bildirim tarihinden itibaren on beş gün içinde kabul etmediğini sulh hakimine bildirmezse görevi kabul etmiş sayılır.
- Yani görevi istemiyorsan, on beş gün içinde sulh hakimine yazılı olarak bildirmelisin.
Birden fazla görevli atanmışsa, vasiyetnameden aksi anlaşılmadıkça görevi birlikte yürütürler. Biri görevi kabul etmez veya görevi sona ererse diğerleri devam eder. Acele durumlarda her biri tek başına gerekli işlemleri yapabilir.
Görevlinin yetkileri
Vasiyetnamede aksi belirtilmemişse veya sınırlı bir görev verilmemişse görevli, mirasbırakanın son arzularının yerine getirilmesi için gerekli bütün işlemleri yapabilir. Özellikle:
- Göreve başlar başlamaz terekedeki malların, hakların ve borçların listesini çıkarır; mümkünse mirasçıları da hazır bulundurur.
- Terekeyi yönetir; gerektiği ölçüde tereke mallarının kendisine teslimini ister.
- Terekenin alacaklarını tahsil eder, borçlarını öder.
- Vasiyetleri yerine getirir.
- Terekenin paylaşılması için bir plan hazırlar.
- Terekeyle ilgili dava ve takiplerde miras ortaklığını temsil eder.
- Açtığı veya kendisine karşı açılan dava ve takipleri mirasçılara bildirir.
Mal satabilir mi?
Görevli, terekedeki malları kendi başına satamaz veya üzerlerinde ipotek gibi haklar kuramaz. Bunun için sulh hakiminden yetki alması gerekir. Hakim, mümkünse mirasçıları dinledikten sonra karar verir.
Ancak iki istisna vardır:
- Mirasbırakan bu satışı sağlığında taahhüt etmişse, yetki gerekmez.
- Olağan giderleri karşılayacak ölçüdeki işlemler için yetki gerekmez.
Görev nasıl sona erer?
- Görevlinin ölümüyle veya atanmasını geçersiz kılan bir sebeple görev kendiliğinden sona erer.
- Görevli, sulh hakimine yapacağı bir beyanla görevinden ayrılabilir. Ancak görevi uygunsuz bir zamanda bırakamaz.
Görevini kötüye kullanırsa
Vasiyeti yerine getirme görevlisi, görevini yaparken sulh hakiminin denetimi altındadır.
- Mirasçı veya ilgili olarak sulh hakimine şikâyette bulunabilirsin. Hakim şikâyet üzerine veya kendiliğinden gerekli önlemleri alır.
- Görevlinin yetersiz olduğu, görevini kötüye kullandığı veya ağır ihmal gösterdiği tespit edilirse sulh hakimi görevine son verir.
- Bu karara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde asliye hukuk mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.
Mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa mirasın paylaşılmasını Hakkını Sor'daki miras ortaklığına temsilci rehberinde de bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Görevli olarak atandıysan, istemiyorsan on beş gün içinde sulh hakimine bildir.
- Görevi kabul ettiysen, hemen terekenin mal, hak ve borç listesini çıkar.
- Tereke mallarını satmadan veya ipotek etmeden önce sulh hakiminden yetki al.
- Dava ve takipleri mirasçılara bildir; yaptığın işlemleri belgele.
- Mirasçıysan ve görevli işini yapmıyorsa, sulh hakimine şikâyette bulun.
- Görevden alma kararına itiraz edeceksen on beş günlük süreyi kaçırma.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 550: Mirasbırakan vasiyetnameyle bir veya birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilir; görevli fiil ehliyetine sahip olmalıdır; bildirimden itibaren on beş gün içinde reddetmezse görevi kabul etmiş sayılır; uygun bir ücret isteyebilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 551: Birden çok görevli, aksi anlaşılmadıkça görevi birlikte yürütür; biri ayrılırsa diğerleri devam eder; acele hallerde her biri gerekli işlemleri yapabilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 552: Görevli, mirasbırakanın son arzularının yerine getirilmesi için gerekli bütün işlemlerle yetkilidir; tereke listesini düzenler, terekeyi yönetir, alacakları tahsil eder, borçları öder, vasiyetleri yerine getirir, paylaşma planı hazırlar ve miras ortaklığını temsil eder.
- 4721 sayılı Kanun m. 553: Mirasbırakan taahhüt etmemişse, tereke mallarının devri veya üzerlerinde sınırlı ayni hak kurulması sulh hakiminin yetki vermesine bağlıdır; olağan giderler için yetki gerekmez.
- 4721 sayılı Kanun m. 554: Görev, ölümle veya atanmayı geçersiz kılan bir sebeple kendiliğinden sona erer; görevli sulh hakimine beyanla ayrılabilir ama uygunsuz zamanda bırakamaz.
- 4721 sayılı Kanun m. 555: Görevli sulh hakiminin denetimindedir; yetersizlik, kötüye kullanma veya ağır ihmal halinde görevine son verilir; karara karşı on beş gün içinde asliye mahkemesine itiraz edilebilir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir.
En çok sorulan sorular
Vasiyeti yerine getirme görevlisi olmak zorunda mıyım?
Hayır. Görev sana bildirildikten sonra on beş gün içinde kabul etmediğini sulh hakimine bildirirsen görevi üstlenmezsin.
Görevli ücret alabilir mi?
Evet. Hizmetinin karşılığında uygun bir ücret isteyebilir.
Görevli miras kalan evi tek başına satabilir mi?
Hayır. Mirasbırakan bu satışı taahhüt etmemişse sulh hakiminden yetki alması gerekir.
Görevli işini yapmıyor, ne yapabilirim?
Sulh hakimine şikâyette bulunabilirsin. Yetersizlik, kötüye kullanma veya ağır ihmal tespit edilirse görevine son verilir.
Görevden alma kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Tebliğden itibaren on beş gün içinde asliye hukuk mahkemesine itiraz edilebilir. Bu itiraz üzerine verilen karar kesindir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.