Vasiyetname Buldum: Nereye Teslim Edilir, Nasıl Açılır?
Baban vefat etti ve eşyalarını toplarken çekmecesinde el yazısıyla yazılmış bir vasiyetname buldun. Ya da noter, annenin sağlığında vasiyetname bıraktığını söyledi. Belki de kardeşin "Babam bana vasiyet bıraktı" diyor ama kimseye göstermiyor. "Vasiyetnameyi ne yapmalıyım? Nasıl açılır, kimlere bildirilir?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Medeni Kanundaki vasiyetnamenin teslimini ve açılmasını anlatıyoruz.
Vasiyetnameyi bulan ne yapmalı?
Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hukuk mahkemesine teslim edilmelidir.
Bu yükümlülük şu kişiler için geçerlidir:
- Vasiyetnameyi düzenleyen veya saklayan görevli, örneğin noter
- Mirasbırakanın isteği üzerine vasiyetnameyi saklayan kişi
- Vasiyetnameyi başka şekilde ele geçiren veya ölenin eşyaları arasında bulan kişi
Bu kişiler ölümü öğrenir öğrenmez vasiyetnameyi teslim etmek zorundadır. Teslim etmezlerse, bu yüzden doğan zarardan sorumlu olurlar.
Önemli: Vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına sen karar veremezsin. "Bu vasiyetname bence geçersiz" diye saklaman veya yok etmen doğru değildir. Kasten yok etmek ayrıca ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir.
Mahkeme ilk olarak ne yapar?
Sulh hakimi teslim edilen vasiyetnameyi hemen inceler ve gerekli koruma önlemlerini alır. Mümkünse ilgilileri dinleyerek şu kararlardan birini verir:
- Terekenin yasal mirasçılara geçici olarak teslim edilmesi
- Terekenin resmen yönetilmesi
Terekenin korunmasına ilişkin önlemleri Hakkını Sor'daki terekenin korunması ve mühürleme rehberinde bulabilirsin.
Vasiyetname nasıl açılır?
- Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden itibaren bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hakimi tarafından açılır.
- Açılış sırasında vasiyetname ilgililere okunur.
- Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer, isterlerse hazır bulunmak üzere çağrılır.
- Sonradan ortaya çıkan vasiyetnameler için de aynı işlemler yapılır.
Mirasbırakanın birden fazla vasiyetnamesi olabilir. Sonradan bulunan vasiyetnameyi de teslim etmelisin.
Mirasçılara tebliğ
Hakim, mirasta hak sahibi olan herkese vasiyetnamenin kendileriyle ilgili kısımlarının onaylı bir örneğini tebliğ eder. Bunun gideri terekeden karşılanır.
Nerede olduğu bilinmeyen mirasçılara ise ilan yoluyla tebliğ yapılır.
Tebliğden sonra ne olur?
Vasiyetnamenin açılması, onun geçerli olduğu anlamına gelmez. Tebliğden sonra şu süreler önem kazanır:
- Vasiyetnameyle mirasçı atanan veya vasiyet alan kişi lehine belge verilmesine, kendine bildirildiği tarihten itibaren bir ay içinde itiraz edebilirsin. İtiraz edilmezse sulh mahkemesi, lehine tasarrufta bulunulan kişiye bunu gösteren bir belge verir.
- Vasiyetnamenin geçersiz olduğunu düşünüyorsan iptal davası açabilirsin. Bu dava, vasiyetnameyi, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrendiğin tarihten itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçince dava hakkı düşer.
- Vasiyetname saklı payını zedeliyorsa tenkis davası açabilirsin.
Bu davaları Hakkını Sor'daki vasiyetnamenin iptali ve tenkis davası rehberlerinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Vasiyetname bulduysan, ölümü öğrenir öğrenmez mirasbırakanın yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine teslim et.
- Vasiyetnameyi açma, üzerinde değişiklik yapma veya yok etme.
- Vasiyetnameyi başkasının sakladığını biliyorsan, mahkemeye teslim etmesini iste; gerekirse mahkemeye bildir.
- Açılış için çağrıldığında hazır bulun.
- Tebliğ edilen örneği dikkatle oku ve itiraz ile dava sürelerini takip et.
- Vasiyetnamenin geçersiz olduğunu veya saklı payını zedelediğini düşünüyorsan iptal veya tenkis davasını değerlendir.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 595: Ölümden sonra ele geçen vasiyetname, geçerliliğine bakılmaksızın hemen sulh hakimine teslim edilmelidir; teslim etmeyen bu yüzden doğan zarardan sorumludur; hakim koruma önlemlerini alır, terekenin mirasçılara geçici teslimine veya resmen yönetimine karar verir.
- 4721 sayılı Kanun m. 596: Vasiyetname, geçerliliğine bakılmaksızın tesliminden itibaren bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hakimince açılır ve ilgililere okunur; bilinen mirasçılar ve ilgililer çağrılır.
- 4721 sayılı Kanun m. 597: Mirasta hak sahibi olanlara vasiyetnamenin kendileriyle ilgili kısımlarının onaylı örneği, gideri terekeye ait olmak üzere tebliğ edilir; yeri bilinmeyenlere ilanla tebliğ yapılır.
- 4721 sayılı Kanun m. 598: Mirasçı atamaya veya vasiyete, bildirimden itibaren bir ay içinde itiraz edilmezse lehine tasarrufta bulunulana sulh mahkemesince belge verilir; iptal davası hakkı saklıdır.
- 4721 sayılı Kanun m. 559: İptal davası, tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl içinde açılmalıdır.
En çok sorulan sorular
Babamın vasiyetnamesini buldum, ne yapmalıyım?
Ölümü öğrenir öğrenmez mirasbırakanın yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine teslim etmelisin.
Vasiyetnameyi teslim etmezsem ne olur?
Teslim etmemen yüzünden doğan zarardan sorumlu olursun.
Vasiyetname ne zaman açılır?
Tesliminden itibaren bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hakimi tarafından açılır ve ilgililere okunur.
Açılışa katılmak zorunda mıyım?
Hayır. Bilinen mirasçılar ve ilgililer çağrılır, ama katılmak isteğe bağlıdır. Vasiyetnamenin seninle ilgili kısmı sana ayrıca tebliğ edilir.
Vasiyetname açıldı, artık itiraz edemez miyim?
Edebilirsin. Açılış, vasiyetnamenin geçerli olduğu anlamına gelmez. Bir aylık itiraz süresi ve iptal davası süreleri ayrıca işler.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.