Velayetin Değiştirilmesi Davası Nasıl Açılır
Boşanma sırasında çocuğun velayeti eski eşine verildiyse, bu karar sonsuza kadar geçerli değildir. Koşullar değiştiyse ve çocuğun eski eşinin yanında kalması onun yararına değilse, velayetin sana verilmesini isteyebilirsin. Bu rehberde velayetin değiştirilmesi davasını anlatıyoruz.
Velayet değiştirilebilir mi?
Evet. Boşanmadan sonra durumlarda önemli bir değişiklik olursa, hâkim anne ya da babanın başvurusu üzerine velayet konusunda yeniden karar verebilir (TMK md. 183). Mahkeme her zaman şu soruyu sorar: Çocuğun üstün yararı neyi gerektiriyor?
Velayetin değişmesi için senin daha iyi bir ebeveyn olduğunu göstermen yeterli değildir. Koşulların boşanmadan sonra değiştiğini ve bu değişikliğin çocuğu etkilediğini göstermen gerekir.
Hangi durumlarda velayet değiştirilebilir?
Mahkemelerin velayeti değiştirmek için dikkate aldığı başlıca durumlar şunlardır:
- Velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi; örneğin çocuğun beslenmesi, sağlığı ya da eğitimiyle ilgilenmemesi.
- Çocuğa fiziksel ya da psikolojik şiddet uygulanması.
- Velayet sahibi ebeveynin alkol, uyuşturucu ya da kumar bağımlılığı.
- Çocuğun diğer ebeveynle görüşmesinin sürekli ve kasıtlı olarak engellenmesi.
- Velayet sahibi ebeveynin yeniden evlenmesi ve yeni eşin çocuğa zarar vermesi.
- Çocuğun haber verilmeden başka bir şehre ya da yurt dışına götürülmesi.
- Velayet sahibi ebeveynin çocuğa bakamayacak duruma gelmesi; örneğin ağır bir hastalık ya da hapis cezası.
- Çocuğun, yaşı ve olgunluğu yeterliyse, diğer ebeveynin yanında kalmak istediğini açıkça belirtmesi.
Velayet sahibi ebeveynin yeniden evlenmesi, tek başına velayetin değiştirilmesi için yeterli bir neden değildir. Yeni evliliğin çocuğu olumsuz etkilediği gösterilmelidir.
Davayı nerede açarsın?
Velayetin değiştirilmesi davası aile mahkemesinde açılır. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde, asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Bu dava için arabulucuya başvurmak zorunlu değildir.
Mahkeme nasıl karar verir?
Sosyal inceleme raporu
Mahkeme, uzman bir pedagog ya da sosyal çalışmacı görevlendirerek her iki ebeveynin evini, yaşam koşullarını ve çocukla ilişkisini inceletir. Bu rapor, mahkemenin kararında çok önemli bir rol oynar.
Çocuğun dinlenmesi
Çocuk, yaşı ve olgunluğu yeterliyse, uzman eşliğinde dinlenir ve görüşü alınır. Mahkeme çocuğun görüşünü dikkate alır, ancak tek başına buna göre karar vermez. Çocuğun bir ebeveyn tarafından yönlendirilip yönlendirilmediğine de bakılır.
Deliller
Davada şu deliller önemlidir:
- Çocuğun okul kayıtları, devamsızlık durumu ve öğretmen görüşleri.
- Doktor raporları ve hastane kayıtları.
- Şiddet varsa, darp raporları ve şikâyet kayıtları.
- Görüşmelerin engellendiğini gösteren mesajlar ve icra tutanakları.
- Komşu, akraba ya da öğretmen gibi tanıklar.
Dava sürerken ne olur?
Çocuk acil bir tehlike altındaysa, mahkemeden dava sonuçlanana kadar geçici olarak velayetin ya da çocuğun bakımının sana verilmesini isteyebilirsin. Mahkeme, durumun ciddiyetine göre geçici tedbir kararı verebilir.
Çocuk şiddete maruz kalıyorsa, ayrıca 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı da isteyebilirsin.
Nafaka ne olur?
Velayet sana verilirse, artık eski eşin çocuk için iştirak nafakası ödemesi gerekir. Daha önce sen nafaka ödüyorsan, nafaka yükümlülüğün sona erer. Velayet davasıyla birlikte nafaka talebini de mahkemeye iletebilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Boşanmadan sonra değişen koşulları ve çocuğa etkisini tespit et.
- Okul, sağlık ve şikâyet kayıtları gibi delillerini topla.
- Aile mahkemesinde velayetin değiştirilmesi davası aç.
- Acil bir tehlike varsa geçici tedbir ya da koruma kararı iste.
- Velayetle birlikte iştirak nafakası talebini de ilet.
En çok sorulan sorular
Boşanmadan sonra velayet değiştirilebilir mi?
Evet. Koşullarda önemli bir değişiklik olursa ve çocuğun yararı gerektiriyorsa değiştirilebilir.
Hangi durumlarda velayet değiştirilir?
İhmal, şiddet, bağımlılık, görüşmenin kasıtlı olarak engellenmesi ya da velayet sahibinin bakamayacak duruma gelmesi gibi.
Eski eşimin yeniden evlenmesi yeterli bir sebep mi?
Tek başına yeterli değildir; yeni evliliğin çocuğu olumsuz etkilediği gösterilmelidir.
Dava hangi mahkemede açılır?
Aile mahkemesinde; bu dava için arabuluculuk zorunlu değildir.
Mahkeme çocuğun görüşünü alır mı?
Evet. Yaşı ve olgunluğu yeterliyse uzman eşliğinde dinler, ancak yalnızca buna göre karar vermez.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.