Vitrindeki Ürünü Satmıyorlar: Satıştan Kaçınma ve Şartlı Satış Yasağı
Vitrinde gördüğün ayakkabıyı almak için içeri girdin, satıcı "O vitrin ürünü, satmıyoruz" dedi. Ya da markette indirimdeki ürünü almak istedin, kasiyer "Bu üründen en fazla iki tane alabilirsiniz" veya "Bunu almak için şu ürünü de almanız gerekiyor" dedi. Belki de internette sepete eklediğin ürünü satıcı "stokta yok" diyerek göndermedi ama ürün sitede satılmaya devam ediyor. "Satıcı teşhir ettiği ürünü satmaktan kaçınabilir mi?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'daki satıştan kaçınma yasağını anlatıyoruz.
Teşhir edilen ürün satılmak zorundadır
Vitrinde, rafta, internet sitesinde veya açıkça görülebilen herhangi bir yerde teşhir edilen bir malın satışından kaçınılamaz.
Tek istisna: Ürünün üzerinde veya yanında "satılık değildir" gibi bir ibare varsa, satıcı onu satmak zorunda değildir.
Yani vitrindeki ürün için "Teşhir ürünü, satmıyoruz" denebilmesi için, bunun ürünün yanında açıkça yazıyor olması gerekir.
Hizmet vermekten haklı sebep olmadan kaçınılamaz
Hizmet sağlayanlar da haklı bir sebep olmaksızın hizmet vermekten kaçınamaz. Örneğin bir kuaför, lokanta veya taksi, haklı bir sebep olmadan seni geri çeviremez.
Haklı sebep, örneğin dükkânın kapanış saatinin gelmiş olması, kapasitenin dolu olması veya müşterinin uygunsuz davranışları olabilir.
Miktar veya başka ürün şartı konulamaz
Ticari veya mesleki amaçla hareket edenler, bir mal veya hizmetin satışını:
- Kendi belirledikleri miktar, sayı, ebat gibi koşullara
- Başka bir mal veya hizmetin satın alınması şartına
bağlayamaz.
Örneğin:
- "Bu peyniri almak için en az bir kilo almalısınız"
- "Bu telefon sadece kılıfıyla birlikte satılıyor"
- "İndirimli ürünü almak için 500 TL'lik alışveriş yapmalısınız"
gibi şartlar kural olarak yasaktır.
Ancak şu durumlarda istisna vardır:
- Aksine bir teamül, ticari örf veya adet varsa, örneğin bazı ürünlerin geleneksel olarak paket halinde satılması
- Haklı bir sebep varsa, örneğin olağanüstü durumlarda stok yığılmasını önlemek için kamu otoritesinin getirdiği sınırlamalar
Fiyat farkı varsa
Rafta yazan fiyat ile kasada istenen fiyat farklıysa hangi fiyatı ödeyeceğini Hakkını Sor'daki raftaki fiyat ile kasadaki fiyat farklı çıktı rehberinde bulabilirsin.
Nereye şikâyet edilir?
Bu kuralların uygulanmasını ve izlenmesini Ticaret Bakanlığı ve belediyeler yürütür. Satıştan kaçınma veya şarta bağlı satışla karşılaşırsan:
- Ticaret Bakanlığının tüketici şikâyet kanallarına veya il ticaret müdürlüğüne başvurabilirsin.
- Belediyenin zabıta birimine bildirebilirsin.
- Somut bir zararın varsa tüketici hakem heyetine başvurabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Satılmayan ürünün yanında "satılık değildir" ibaresi olup olmadığına bak.
- Satıştan kaçınıldığını veya şarta bağlandığını fotoğraf, fiş veya ekran görüntüsüyle belgele.
- Satıcıya kanuni yasağı hatırlat ve ürünü satmasını iste.
- Sonuç alamazsan Ticaret Bakanlığına veya belediyeye şikâyet et.
- Zararın varsa tüketici hakem heyetine başvur.
Dayanak mevzuat
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 6: Vitrinde, rafta, elektronik ortamda veya görülebilir yerde teşhir edilen mal, satılık olmadığı belirtilmedikçe satıştan kaçınılamaz; hizmet sağlamaktan haklı sebep olmadan kaçınılamaz; aksine teamül, örf veya haklı sebep yoksa satış miktar, sayı, ebat gibi koşullara veya başka bir mal ya da hizmetin alınmasına bağlanamaz; uygulama ve izleme Bakanlık ve belediyelerce yürütülür.
En çok sorulan sorular
Vitrindeki ürünü satmak zorundalar mı?
Evet. Ürünün yanında satılık olmadığı belirtilmemişse satıştan kaçınılamaz.
Market indirimli üründen en fazla iki tane satabilir mi?
Kural olarak satış miktar şartına bağlanamaz. Ancak aksine bir teamül veya haklı bir sebep varsa istisna olabilir.
Bir ürünü almak için başka ürün almam şart koşulabilir mi?
Hayır. Haklı bir sebep veya aksine bir teamül yoksa satış başka bir ürünün alınması şartına bağlanamaz.
İnternette teşhir edilen ürün için de geçerli mi?
Evet. Elektronik ortamda teşhir edilen mallar da bu kapsamdadır.
Nereye şikâyet edebilirim?
Ticaret Bakanlığına, il ticaret müdürlüğüne veya belediyeye şikâyet edebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.