Yabancıların Sınır Dışı Edilmesi ve Giriş Yasağı: Karara Nasıl İtiraz Edilir?
İkamet iznin bitmiş ama yenilemeyi geciktirdin ya da bir yakının kimlik kontrolünde yakalandı ve hakkında sınır dışı etme kararı alındı. "Bu karara itiraz edebilir miyim, Türkiye'ye tekrar ne zaman girebilirim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde yabancıların hangi durumlarda sınır dışı edildiğini, karara nasıl itiraz edileceğini ve Türkiye'ye giriş yasağının nasıl işlediğini anlatıyoruz.
Hangi durumlarda sınır dışı etme kararı alınır?
Kanuna göre şu durumdaki yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınır:
- Ceza mahkemesi kararıyla sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilenler,
- Terör örgütü ya da suç örgütüyle bağlantılı olanlar,
- Giriş, vize veya ikamet izni işlemlerinde sahte belge ya da gerçek dışı bilgi kullananlar,
- Geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar,
- Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar,
- Vize ya da vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar veya vizesi iptal edilenler,
- İkamet izni iptal edilenler,
- İkamet izni süresi bittikten sonra kabul edilebilir bir gerekçe olmadan on günden fazla kalanlar,
- Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler,
- Türkiye'ye yasal giriş veya çıkış kurallarını ihlal edenler,
- Giriş yasağı olduğu halde Türkiye'ye gelenler,
- Uluslararası koruma başvurusu reddedilen ve Türkiye'de kalma hakkı bulunmayanlar,
- İkamet izni uzatma başvurusu reddedilip on gün içinde Türkiye'den çıkmayanlar.
Kimler sınır dışı edilmez?
Yukarıdaki durumlardan birinde olsalar bile şu yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınmaz:
- Gönderileceği ülkede ölüm cezası, işkence ya da insanlık dışı muameleyle karşılaşacağına dair ciddi işaretler bulunanlar,
- Ciddi sağlık sorunu, yaşı ya da hamileliği nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler,
- Hayati tehlikesi olan bir hastalığın tedavisi devam ederken gönderileceği ülkede tedavi imkânı olmayanlar,
- Destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağdurları,
- Tedavileri bitene kadar psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları.
Bu değerlendirme her kişi için ayrı ayrı yapılır.
Sınır dışı etme kararı nasıl alınır?
Sınır dışı etme kararı, Göç İdaresi'nin talimatıyla ya da doğrudan valilik tarafından alınır. Karar, gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Avukatı olmayan yabancıya kararın sonucu, itiraz yolları ve süreleri hakkında bilgi verilir.
Yakalanan yabancılar
Kolluk tarafından yakalanan yabancılar derhal valiliğe bildirilir. Valilik, sınır dışı etme kararı alınıp alınmayacağını en geç kırk sekiz saat içinde değerlendirir.
Karara nasıl itiraz edilir?
Yedi günlük süre
Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Davayı yabancı, yasal temsilcisi ya da avukatı açabilir. Mahkemeye başvuran kişi, başvurusunu kararı veren makama da bildirir.
Dava sonuçlanana kadar sınır dışı edilmez
Yabancının kendi rızası olmadıkça, dava açma süresi içinde ve dava açılmışsa yargılama sonuçlanana kadar yabancı sınır dışı edilmez.
Mahkeme ne kadar sürede karar verir?
Mahkeme, dosya tamamlandıktan sonra on beş gün içinde karar verir. Mahkemenin bu konudaki kararı kesindir, yani üst mahkemeye itiraz edilemez.
Türkiye'yi terke davet
Sınır dışı etme kararı alınan yabancılara, kararda belirtilmek şartıyla, Türkiye'yi kendi imkânlarıyla terk etmeleri için on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre verilebilir. Bu kişilere bir Çıkış İzin Belgesi verilir.
Ancak kaçma riski olanlara, yasal giriş-çıkış kurallarını ihlal edenlere, sahte belge kullananlara ve kamu düzeni açısından tehdit oluşturanlara bu süre tanınmaz.
İdari gözetim
Kaçma riski bulunan, sahte belge kullanan, kendisine tanınan sürede çıkmayan ya da kamu düzeni açısından tehdit oluşturan yabancılar hakkında valilik idari gözetim kararı alabilir. Bu kişiler geri gönderme merkezlerine götürülür. Geri gönderme merkezindeki idari gözetim süresi kural olarak altı ayı geçemez.
İdari gözetime itiraz
İdari gözetim kararına karşı yabancı, yasal temsilcisi ya da avukatı sulh ceza hakimine başvurabilir. Başvuru idari gözetimi durdurmaz. Sulh ceza hakimi beş gün içinde karar verir ve bu karar kesindir. Avukatlık ücretini karşılayamayanlar adli yardım talep edebilir.
Türkiye'ye giriş yasağı
Kimlere giriş yasağı konur?
- Türkiye'den sınır dışı edilen yabancılara giriş yasağı konur.
- Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından sakıncalı görülen yabancılara da giriş yasağı konabilir.
Giriş yasağının süresi
Giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır. Ancak kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi bir tehdit varsa, bu süre en fazla on yıl daha uzatılabilir.
Giriş yasağı konmayabilecek durumlar
- Vize ya da ikamet izni süresi dolmuş olup bu durum yetkililer tarafından tespit edilmeden önce Türkiye'den çıkmak için kendiliğinden valiliğe başvuran yabancılara, idari para cezalarını ödemeleri ve ihlal sürelerinin Bakanlıkça belirlenen sınırı aşmaması şartıyla giriş yasağı konmayabilir.
- Türkiye'yi terke davet edilip kendisine tanınan süre içinde ülkeyi terk edenlere giriş yasağı konmayabilir.
Giriş yasağı kaldırılabilir mi?
Göç İdaresi giriş yasağını kaldırabilir ya da yasak devam etmekle birlikte yabancının belirli bir süre Türkiye'ye girmesine izin verebilir. Örneğin Türkiye'de ailesi bulunan bir yabancı, giriş yasağının kaldırılması için başvuruda bulunabilir.
Kısaca yapılacaklar
- Vize ya da ikamet izni süreni takip et; süre dolmadan uzatma başvurusu yap.
- Süreyi aştıysan, yakalanmadan önce valiliğe başvurarak ülkeden çık ve cezanı öde.
- Sınır dışı etme kararı tebliğ edildiyse yedi gün içinde idare mahkemesinde dava aç.
- İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hakimine başvur.
- Giriş yasağın varsa kaldırılması için Göç İdaresi'ne başvurabilirsin.
Dayanak mevzuat
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 9: Sınır dışı edilenlere giriş yasağı konur; süre en fazla beş yıldır, ciddi tehdit varsa on yıl daha uzatılabilir; kendiliğinden çıkmak için başvuranlara ve süresinde ülkeyi terk edenlere yasak konmayabilir; Genel Müdürlük yasağı kaldırabilir.
- 6458 sayılı Kanun m. 53: Sınır dışı etme kararına tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir; mahkeme on beş gün içinde kesin karar verir; dava süresince yabancı rızası olmadıkça sınır dışı edilmez.
- 6458 sayılı Kanun m. 54: Sahte belge kullanma, vize veya ikamet süresini on günden fazla aşma, izinsiz çalışma ve kamu düzenini tehdit gibi hallerde sınır dışı etme kararı alınır.
- 6458 sayılı Kanun m. 55: İşkence riski, ciddi sağlık sorunu, hamilelik, tedavi ihtiyacı ve mağduriyet hallerinde sınır dışı etme kararı alınmaz.
- 6458 sayılı Kanun m. 56: Sınır dışı edilecek yabancılara Türkiye'yi terk için on beş ile otuz gün arası süre tanınabilir.
- 6458 sayılı Kanun m. 57: Yakalanan yabancılar hakkında kırk sekiz saat içinde değerlendirme yapılır; idari gözetim altı ayı geçemez; idari gözetime karşı sulh ceza hakimine başvurulabilir ve beş gün içinde kesin karar verilir.
En çok sorulan sorular
Sınır dışı kararına itiraz süresi kaç gün?
Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Bu süre çok kısa olduğu için hemen harekete geçmelisin.
Dava açarsam sınır dışı edilir miyim?
Kendi rızan olmadıkça, dava açma süresi içinde ve dava sonuçlanana kadar sınır dışı edilmezsin.
Giriş yasağım kaç yıl sürer?
Giriş yasağı en fazla beş yıldır. Ancak kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi bir tehdit varsa bu süre on yıl daha uzatılabilir. Yasağın kodu ve süresi hakkında bilgiyi Göç İdaresi'nden öğrenebilirsin.
Vize süremi aştım, ne yapmalıyım?
Yakalanmadan önce valiliğe (İl Göç İdaresi Müdürlüğü) başvurarak ülkeden çıkmak istediğini bildirmen ve idari para cezanı ödemen, giriş yasağı konmama ihtimalini artırır. İhlal süren Bakanlığın belirlediği sınırı aşmamalıdır.
Türk vatandaşıyla evliyim, sınır dışı edilebilir miyim?
Türk vatandaşıyla evli olmak, sınır dışı etme kararı alınmasını kendiliğinden engellemez. Ancak aile hayatının korunması, mahkemede kararın hukuka uygunluğu değerlendirilirken dikkate alınabilecek önemli bir unsurdur. Bu durumda süresi içinde dava açman ve evliliğini belgelemen önemlidir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.